Ontwikkelingen in de Algemene kamer

Ten behoeve van de praktijk doet de Afdeling bestuursrechtspraak regelmatig overzichtsuitspraken. Zulke uitspraken worden ook gebruikt om bestaande rechtspraak te preciseren. Op 22 oktober 2025 (ECLI:NL:RVS:2025:5073) heeft de Afdeling bestuursrechtspraak een uitspraak gedaan over hoe gemeenten moeten omgaan met verzoeken om iemands identiteitsgegevens te wijzigen in de basisregistratie personen. Deze ‘rectificatieverzoeken’ gaan vaak gepaard met bewijsproblemen, omdat burgers buitenlandse documenten aan hun verzoek ten grondslag leggen waarvan soms lastig is vast te stellen of de inhoud juist is. In de uitspraak is een nieuw beoordelingskader voor rectificatieverzoeken gegeven. Bijzonder is dat aan de uitspraak een amicus curiae-verzoek is voorafgegaan. De Afdeling bestuursrechtspraak heeft organisaties en personen gevraagd mee te denken hoe moet worden omgegaan met wijzigingsverzoeken in de Basisregistratie Personen.

Op 16 juli 2025 (ECLI:NL:RVS:2025:2922) heeft de Afdeling bestuursrechtspraak een uitspraak gedaan over de bevoegdheid van de burgemeester om een woning te sluiten waarin drugs zijn aangetroffen. Daarbij is onder meer inzicht gegeven aan de wijze waarop de bestuursrechter besluiten tot het sluiten van woningen toetst aan het evenredigheidsbeginsel en in het bijzonder de geschiktheid, noodzaak en evenwichtigheid van het besluit en het tijdsverloop tussen besluit en feitelijke sluiting.

Verder heeft de Afdeling bestuursrechtspraak op 6 augustus 2025 (ECLI:NL:RVS:2025:3690) een nieuwe overzichtsuitspraak gedaan over de vergoeding van planschade. Daarbij is een vergelijkbare uitspraak uit 2016 geactualiseerd.

In enkele gevallen moet de Afdeling bestuursrechtspraak vaststellen dat een appellant misbruik van procesrecht maakt. In een uitspraak van 23 juli 2025 (ECLI:NL:RVS:2025:3447) was dat in het bijzonder aan de orde. De betrokkene startte vele evident kansloze zaken en deed veelvuldig grensoverschrijdende uitlatingen in processtukken. Dat procesgedrag duidde op een patroon van misbruik van procesrecht en structureel gedrag in strijd met het beginsel van behoorlijke procesvoering. Om die reden werd de betrokkene in zeventien zaken niet-ontvankelijk verklaard.

De Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd heeft boetes opgelegd aan huisartsen voor het voorschrijven van bepaalde zogenoemde off label-medicijnen aan COVID-patiënten. In verschillende uitspraken heeft de Afdeling bestuursrechtspraak geoordeeld dat de betrokken huisartsen de regels van de Geneesmiddelenwet over het voorschrijven van medicijnen hadden overtreden. Wel heeft de Afdeling bestuursrechtspraak een lagere boete opgelegd dan de minister had gedaan (uitspraken van 5 november 2025 (ECLI:NL:RVS:2025:5349) en 12 maart 2025 (ECLI:NL:RVS:2025:1028).

Mede door de inwerkingtreding van de Wet open overheid (Woo) in 2022 behandelt de Afdeling bestuursrechtspraak veel zaken over het terrein van openbaarheid van bestuur. In een uitspraak van 24 september 2025 (ECLI:NL:RVS:2025:4557) heeft de Afdeling bestuursrechtspraak beslist dat de minister van LVVN binnen twee weken informatie openbaar moet maken over boerenbedrijven. Het ging daarbij om adressen van de bedrijfslocaties van alle veehouders in Nederland, het aantal geregistreerde landbouwhuisdieren en het staltype waarin de dieren worden gehouden. Dit zijn zogenoemde emissiegegevens die openbaar moeten worden gemaakt en waarvoor geen uitzondering in de wet geldt. In 2023 had de toenmalige minister van LNV besloten om de gevraagde informatie openbaar te maken, maar daar kwam de minister van LVVN later op terug tijdens de zitting bij de rechtbank Overijssel in januari 2025. Volgens haar was de zienswijzeprocedure destijds niet op de juiste manier vormgegeven. Net als de rechtbank Overijssel is de Afdeling bestuursrechtspraak van oordeel dat de minister het eerder genomen besluit om informatie openbaar te maken, niet mocht intrekken. De zienswijzeprocedure die de minister destijds heeft gevolgd is niet onzorgvuldig of onvolledig geweest.

Verder heeft de Afdeling bestuursrechtspraak in de uitspraak van 19 november 2025 (ECLI:NL:RVS:2025:5627) het toetsingskader voor de bestuursrechter geformuleerd bij de beoordeling van de afweging die moet worden gemaakt tussen het algemeen belang bij openbaarmaking en een belang dat door een weigeringsgrond in de Woo wordt beschermd.

Bij de Afdeling bestuursrechtspraak zijn nogal wat zaken aanhangig over de registratie door de Belastingdienst van persoonsgegevens in de Fraude Signalering Voorziening (FSV), waarvan vaststaat dat dit systeem niet aan de eisen van bescherming van persoonsgegevens voldeed. In een uitspraak van 18 juni 2025 (ECLI:NL:RVS:2025:2720) heeft de Afdeling bestuursrechtspraak beslist dat een brief van de minister waarin hij een beslissing neemt over de vraag of iemand die in de FSV geregistreerd heeft gestaan in aanmerking voor een tegemoetkoming, een besluit is waartegen bezwaar en beroep openstaat. De Afdeling bestuursrechtspraak wijst erop dat de beslissing van de minister om geen tegemoetkoming te verstrekken is gebaseerd op beleid zonder wettelijke grondslag, maar wel begunstigend is voor burgers.

Op 3 december 2025 heeft de Afdeling bestuursrechtspraak uitspraak gedaan in vier zaken (onder meer ECLI:NL:RVS:2025:5681) waarin burgemeesters beperkingen hadden gesteld aan de mogelijkheid om te demonstreren in de nabijheid van een abortuskliniek. Het demonstratierecht kan worden beperkt om de gezondheid te beschermen, in het belang van het verkeer en/of om wanordelijkheden te voorkomen. Alleen als één of meer van deze belangen in het geding is, kan een burgemeester beperkingen stellen of voorschriften verbinden aan een demonstratie. Naar het oordeel van de Afdeling bestuursrechtspraak is er bij een demonstratie bij een abortuskliniek sneller sprake van wanordelijkheden dan bij een andere demonstratie. Dat heeft te maken met de locatie en de kwetsbaarheid van de bezoekers van abortusklinieken. Burgemeesters mogen daarom een alternatieve locatie aanwijzen, maar die moet wel binnen zicht- en gehoorafstand zijn van de kliniek.

In een uitspraak van 30 juli 2025 (ECLI:NL:RVS:2025:3577) heeft de Afdeling bestuursrechtspraak beslist dat een burgemeester bij wanordelijkheden een demonstratie mag verbieden, de demonstranten de opdracht geven uiteen te gaan en de politie gelasten deze bevelen te effectueren. Die bevoegdheden gaan niet zo ver dat de burgemeester opdracht mag geven demonstranten in bussen te plaatsen en naar een andere locatie te vervoeren. Zo’n ‘bestuurlijke verplaatsing’ is in strijd met artikel 15 van de Grondwet.