Ga naar de inhoud
lees voor
Direct naar
  • en (Information in English)
  • de (Deutsche Informationen)
  • fr (Informations en français)
  • contact
  • pers
  • werken bij
  • app
  • Actueel
    • Nieuws
    • Zittingsagenda
    • Persagenda
    • Evenementen
    • Piet Hein Donner Scriptieprijs
  • Adviezen
  • Uitspraken
  • Publicaties
    • Brochures
    • Studies en onderzoeken
    • Regelingen
    • Consultaties
    • Jaarverslagen
    • Toespraken vice-president
  • Over ons
    • Raad van State in het kort
    • Organisatie
    • Advisering
    • Bestuursrechtspraak
    • Begrotingstoezicht
    • Toetsing Klimaatwet
    • Geschiedenis
    • Raad van State in beeld
  • Zoeken
  • en
  • de
  • fr
  • contact
  • pers
  • werken bij
  • app
Zoeken

  1. Home ›
  2. Uitspraken ›
  3. Uitspraak 202400073/1/R1

Uitspraak 202400073/1/R1

ECLI
ECLI:NL:RVS:2026:6807
Datum uitspraak
18 november 2026
Inhoudsindicatie
Bij besluit van 12 november 2021 heeft het college van burgemeester en wethouders van Gulpen-Wittem het verzoek van [appellanten] afgewezen om handhavend op te treden tegen het door [persoon A] aan de [locatie] in Wijlre realiseren van een aanbouw waardoor het brutovloeroppervlak ten behoeve van horeca dat ingevolge het bestemmingsplan is toegestaan wordt overschreden.[appellanten] wonen aan de [locatie A] in Wijlre. Zij wonen in de nabijheid van de [locatie B] in Wijlre. [persoon A] woont aan de [locatie B] en exploiteert daar een horecabedrijf. Het horecabedrijf bevindt zich op de begane grond van een voormalige boerderij. [persoon A] woont in de bedrijfswoning op de eerste verdieping van dit pand. Op het perceel is verder een terras en een loods aanwezig. Het college heeft op 29 juli 2021 een verzoek van [appellanten] ontvangen om handhavend op te treden tegen het gebruiken van een groter brutovloeroppervlak ten behoeve van het horecabedrijf aan de [locatie B] dan wat planologisch is toegestaan.
  • Hoger beroep
  • Hoger Beroep - Bestuursdwang / Dwangsom

Toon inhoud

  • Volledige tekst
  • Persaankondiging
Volledige tekst

202400073/1/R1.
Datum uitspraak: 18 november 2026

AFDELING
BESTUURSRECHTSPRAAK

Uitspraak op het hoger beroep van:

[appellanten], beiden wonend in Wijlre, gemeente Gulpen-Wittem,
appellanten,

tegen de uitspraak van de rechtbank Limburg van 23 november 2023 in zaak nr. 22/1571 in het geding tussen:

[appellanten]

en

het college van burgemeester en wethouders van Gulpen-Wittem.

Procesverloop

Bij besluit van 12 november 2021 heeft het college het verzoek van [appellanten] afgewezen om handhavend op te treden tegen het door [persoon A] aan de [locatie B] in Wijlre realiseren van een aanbouw waardoor het brutovloeroppervlak ten behoeve van horeca dat ingevolge het bestemmingsplan is toegestaan wordt overschreden.

Bij besluit van 9 juni 2022 heeft het college het door [appellanten] daartegen gemaakte bezwaar gegrond verklaard en de afwijzing gehandhaafd met aanvulling van de motivering.

Bij uitspraak van 23 november 2023 heeft de rechtbank het door [appellanten] daartegen ingestelde beroep ongegrond verklaard.

Tegen deze uitspraak hebben [appellanten] hoger beroep ingesteld.

Het college en [persoon A] hebben een schriftelijke uiteenzetting ingediend.

[appellanten] hebben nadere stukken ingediend.

De Afdeling heeft de zaak op een zitting behandeld op 9 juni 2026, waar [appellanten], vertegenwoordigd door mr. C. Lubben, advocaat in Amsterdam, en het college, vertegenwoordigd door E.M.G. Haagmans en A.A.C.M. Gidding-Baade, zijn verschenen. Verder zijn op de zitting [persoon A] , bijgestaan door mr. L.M.A. Schrieder, rechtsbijstandverlener in Apeldoorn, en [persoon B], bijgestaan door drs. S.A.N. Geerling, rechtsbijstandverlener in Leusden, gehoord.

Overwegingen

Overgangsrecht inwerkingtreding Omgevingswet

1. Op 1 januari 2024 zijn de Omgevingswet en de Invoeringswet Omgevingswet in werking getreden. Als een verzoek om handhaving van de Wet algemene bepalingen omgevingsrecht (Wabo) is ingediend vóór het tijdstip van inwerkingtreding van de Omgevingswet, dan blijft op grond van artikel 4.3, aanhef en onder a, van de Invoeringswet Omgevingswet het recht zoals dat gold onmiddellijk vóór dat tijdstip van toepassing tot het besluit op dat verzoek onherroepelijk wordt.

Het verzoek om handhaving van de Wabo is gedaan op 29 juli 2021. Dat betekent dat in dit geval de Wabo, zoals die gold vóór 1 januari 2024, van toepassing blijft.

Inleiding

2. [appellanten] wonen aan de [locatie A] in Wijlre. Zij wonen in de nabijheid van de [locatie B] in Wijlre. [persoon A] woont aan de [locatie B] en exploiteert daar een horecabedrijf. Het horecabedrijf bevindt zich op de begane grond van een voormalige boerderij. [persoon A] woont in de bedrijfswoning op de eerste verdieping van dit pand. Op het perceel is verder een terras en een loods aanwezig. Het college heeft op 29 juli 2021 een verzoek van [appellanten] ontvangen om handhavend op te treden tegen het gebruiken van een groter brutovloeroppervlak ten behoeve van het horecabedrijf aan de [locatie B] dan wat planologisch is toegestaan.

Ter plaatse gold ten tijde van de besluiten het bestemmingsplan "IJsboerderij [locatie B] te Wijlre". Op het perceel de [locatie B] rustte de bestemming "Horeca" met als functieaanduiding "specifieke vorm van horeca - ijsboerderij".

In het besluit van 12 november 2021 stelt het college zich op het standpunt dat het niet bevoegd is handhavend op te treden omdat er geen overtreding is van het bestemmingsplan. Het college heeft daaraan ten grondslag gelegd dat het op 9 september 2021 heeft geconstateerd dat aan de [locatie B] het totale bruto vloeroppervlak ten behoeve van horeca niet meer bedraagt dan de planologisch toegestane 500 m². Bij het besluit op bezwaar van 9 juni 2022 heeft het college het bezwaar van [appellanten] gegrond verklaard en de afwijzing gehandhaafd met een aanvulling van de motivering door een nieuwe berekening van het brutovloeroppervlak aan de afwijzing ten grondslag te leggen. De rechtbank heeft het beroep tegen het besluit op bezwaar ongegrond verklaard. [appellanten] zijn het niet eens met de uitspraak. Zij hebben daarom hoger beroep ingesteld.

2.1. [persoon A] heeft op de zitting onder verwijzing naar de brief van 15 maart 2024 gesteld dat hij in deze zaak incidenteel hoger beroep heeft ingesteld. De Afdeling overweegt dat in deze brief staat dat hij incidenteel beroep heeft ingesteld tegen de uitspraak met zaaknummer 20/1930. Uit de brief kan niet worden afgeleid dat [persoon A] ook in deze zaak incidenteel hoger beroep heeft willen instellen. De Afdeling stelt daarom vast dat [persoon A] geen incidenteel hoger beroep heeft ingesteld in deze zaak.

Heeft het college terecht het verzoek om handhaving afgewezen?

3. [appellanten] betogen dat de rechtbank niet heeft onderkend dat het college ten onrechte het verzoek om handhavend optreden heeft afgewezen. Zij voeren daarover aan dat de rechtbank ten onrechte ervan uit is gegaan dat maximaal 500 m² mag worden gebruikt voor horeca. Volgens hen staat in de plantoelichting dat maximaal 460 m² voor horeca mag worden gebruikt. Verder voeren [appellanten] aan dat het college niet op de juiste wijze het brutovloeroppervlak heeft berekend dat in gebruik is voor horeca. Volgens hen had het college ook het gedeelte van de loods erbij moeten betrekken dat door [persoon A] wordt gebruikt voor privédoeleinden. Het is volgens [appellanten] namelijk planologisch niet toegestaan om de loods daarvoor te gebruiken.

3.1. De bestemmingsomschrijving in artikel 3.1 van de planregels bevat een opsomming van functies die toelaatbaar zijn op de voor "Horeca" aangewezen gronden. In artikel 3.1, aanhef en onder a, van de planregels staat dat de voor Horeca aangewezen gronden zijn bestemd voor horeca, met dien verstande dat ter plekke van de aanduiding "specifieke vorm van horeca - ijsboerderij" uitsluitend een ijsboerderij is toegestaan. In artikel 3.1, aanhef en onder f, is opgenomen dat de voor Horeca aangewezen gronden zijn bestemd voor de verkoop van eigen daar vervaardigde en geproduceerde (streek)producten, met een maximum gebruiksoppervlakte van 40 m², ter plaatse van de aanduiding "detailhandel".

Verder is van belang dat in artikel 3.5.2 van de planregels staat dat ter plaatse van het bouwvlak het totale brutovloeroppervlak ten behoeve van de horeca niet meer mag bedragen dan 500 m². Het brutovloeroppervlak is in artikel 1.24 gedefinieerd als de oppervlakte van het gebied dat wordt begrensd door de buitenomtrek van de omringende opgaande scheidingsconstructies, gemeten op vloerniveau.

3.2. Naar het oordeel van de Afdeling heeft de rechtbank terecht geoordeeld dat het college het verzoek om handhaving terecht heeft afgewezen. Daarover overweegt de Afdeling als volgt.

In artikel 3.5.2 van de planregels staat dat ter plaatse van het bouwvlak het totale brutovloeroppervlak ten behoeve van de horeca niet meer mag bedragen dan 500 m². In wat [appellanten] hebben aangevoerd over de plantoelichting ziet de Afdeling geen aanleiding voor het oordeel dat het college uit had moeten gaan van een maximale brutovloeroppervlak van 460 m² voor horeca, alleen al omdat de plantoelichting geen juridisch bindende werking heeft. Voor zover [appellanten] betogen dat artikel 3.5.2 van de planregels betrekking heeft op de voor "Horeca" aangewezen gronden en dus zowel op artikel 3.1, aanhef en onder a als onder f, slaagt dit betoog niet. De Afdeling leidt uit de bewoordingen van artikel 3.5.2 niet af dat is beoogd om naar de voor "Horeca bestemde gronden" te verwijzen, maar dat aansluiting is gezocht bij horeca als bedoeld in artikel 3.1, aanhef en onder a, van de planregels. Het college heeft zich daarom met juistheid op het standpunt gesteld dat op grond van artikel 3.5.2 van de planregels ter plaatse van het bouwvlak maximaal 500 m² gebruikt mag worden ten behoeve van horeca als bedoeld in artikel 3.1, aanhef en onder a, van de planregels.

Het college heeft naar aanleiding van het bezwaar een nieuwe meting van het brutovloeroppervlak uitgevoerd. De resultaten daarvan zijn neergelegd in de rapportage van 9 april 2022. De conclusie luidt dat het totale voor horeca in gebruik zijnde brutovloeroppervlak binnen het bouwvlak 460,3 m² bedraagt. In de rapportage staat dat een medewerker van het college heeft vastgesteld dat de loods een oppervlakte heeft van 186,3 m², waarvan 92,24 m² in gebruik is voor horeca. Niet in geschil is dat het overige gedeelte van de loods door [persoon A] werd gebruikt voor privédoeleinden. Het betoog van [appellanten] dat het planologisch niet is toegestaan om de loods te gebruiken voor privédoeleinden is, wat er ook van zij, niet van belang voor de vraag wat de omvang is van het brutovloeroppervlak dat in gebruik is voor horeca. Dat betoog kan daarom niet leiden tot het daarmee beoogde doel. Voor zover zij betogen dat het college ook moet handhaven wat betreft het gebruiken van een deel van de loods voor privédoeleinden geldt dat volgens vaste rechtspraak de reikwijdte van een handhandhavingsverzoek na het primaire besluit niet meer kan worden uitgebreid, zie bijvoorbeeld uitspraak van de Afdeling van 19 april 2023, ECLI:NL:RVS:2023:1529, onder 3.1.

De door [appellanten] overgelegde exploitatievergunning van 16 augustus 2017, de vergunning op grond van de Drank- en Horecawet van 22 maart 2016, de tekeningen en de brief van 11 december 2017 leiden niet tot twijfel aan de rapportage van 9 april 2022. Wat er ook van de exploitatievergunning of de drankvergunning zij, zeggen deze vergunningen niet iets over de feitelijke situatie bij het horecabedrijf ten tijde van de besluiten. De door [appellanten] ingeleverde tekeningen waarop zij de aanwezige gebouwen hebben weergegeven met daarbij de volgens hen aanwezige afmetingen, zijn onvoldoende om te twijfelen aan de juistheid van de rapportage van 9 april 2022. [appellanten] hebben in hun berekeningen van het brutovloeroppervlak het privégedeelte van de loods betrokken. Zoals hiervoor is overwogen, kan dat gedeelte niet worden aangemerkt als gebruik ten behoeve van de horeca. Verder hebben zij in hun berekeningen het terras betrokken wat op grond van artikel 1.24 van de planregels geen deel uitmaakt van het brutovloeroppervlak omdat het terras niet omringd is door omringende opgaande scheidingsconstructies. Ten slotte staat weliswaar in de brief van 11 december 2017 dat het brutovloeroppervlak volledig is benut en dat er een uitbreiding is geweest van het hoofdgebouw, maar dat betekent op zichzelf niet dat ten tijde van de besluiten meer dan 500 m² gebruikt werd ten behoeve van horeca.

De conclusie luidt dat het college zich terecht op grond van de rapportage van 9 april 2022 op het standpunt heeft gesteld dat het totale voor horeca in gebruik zijnde brutovloeroppervlak aan gebouwen binnen het bouwvlak op het perceel aan de [locatie B] minder dan 500 m² bedroeg. Dit betekent dat er geen overtreding is van artikel 3.5.2 van de planregels . Het college was dus niet bevoegd om handhavend op te treden en daarom heeft het college het verzoek om handhaving terecht afgewezen.

Het betoog slaagt niet.

Conclusie

4. Het hoger beroep is ongegrond. De Afdeling bevestigt de aangevallen uitspraak.

4.1. Het college hoeft geen proceskosten te vergoeden.

Beslissing

De Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State:

bevestigt de aangevallen uitspraak.

Aldus vastgesteld door mr. G.T.J.M. Jurgens, lid van de enkelvoudige kamer, in tegenwoordigheid van mr. E.L. Denters, griffier.

w.g. Jurgens
lid van de enkelvoudige kamer

w.g. Denters
griffier

Uitgesproken in het openbaar op 18 november 2026

163-1124

Persaankondiging

Uitspraken over handhaving rondom ijsboerderij in Wijlre

Zes uitspraken die allemaal gaan over de ijsboerderij in Wijlre. De zaken gaan over verschillende dwangsommen die het college van burgemeester en wethouders van Gulpen-Wittem aan de ijsboerderij heeft opgelegd en over handhavingsverzoeken van omwonenden tegen de ijsboerderij. Het college van B&W heeft dwangsommen opgelegd omdat de ijsboerderij handelt in strijd met het bestemmingsplan. Zo zou bij de ijsboerderij niet in hoofdzaak ijs worden verkocht. De rechtbank Limburg heeft zich eerder over deze zaken gebogen. De omwonenden zijn tegen de diverse rechtbankuitspraken in hoger beroep gekomen bij de Afdeling bestuursrechtspraak. Die heeft de zaken gezamenlijk op 8 juni 2026 op zitting behandeld. De zes uitspraken hebben de volgende zaaknummers: 202400067/1, 202400073/1, 202405434/1, 202405587/1, 202405589/1, 202405591/1 en 202405594/1.


  • Zoeken
  • Link kopiëren
  • Citeren
  • Opslaan als PDF-document
  • Opslaan als PDF-document

Raad van State

De Raad van State is onafhankelijk adviseur van regering en parlement over wetgeving en bestuur en hoogste algemene bestuursrechter van het land.

  • Meer over ons
  • Vacatures

Contact

De Raad van State bevindt zich in het centrum van Den Haag. Wilt u in contact komen met ons of wilt u ons bezoeken voor een zitting?

  • Telefoon
  • Locatie en route
  • Post en e-mail
  • Wet open overheid
  • Nieuwe zaak starten

Altijd op de hoogte

Ontvang ons nieuws via de abonnementenservice in uw mailbox. Op de hoogte gehouden worden over uitspraken die gedaan worden in bepaalde zaken? Meld u dan aan voor de e-mailservice. Of bekijk de voortgang van een bepaalde procedure bij de Afdeling bestuursrechtspraak.

  • Abonnementenservice
  • E-mailservice uitspraken
  • Voortgang procedure
  • Aanvragen oude uitspraken

Toegankelijkheid | Privacy | Cookiebeleid

Volg ons

  • Bluesky
  • LinkedIn
  • Instagram
  • Mastodon