Uitspraken in vreemdelingenzaken voortaan uitgebreider gemotiveerd

Verkorte motivering

De wetgever heeft de Afdeling bestuursrechtspraak de bevoegdheid gegeven haar uitspraken in voorkomende gevallen ‘verkort te motiveren’, omdat anders door de grote hoeveelheid vreemdelingenzaken de werklast te groot zou worden en de duur van de procedure te lang. Die bevoegdheid staat in artikel 91, tweede lid, van de Vreemdelingenwet 2000. Met dit artikel kan de Afdeling bestuursrechtspraak volstaan met het oordeel dat een hoger beroep ongegrond is en is zij niet verplicht dit in een uitspraak nader te motiveren. Zulke uitspraken worden ook wel ‘91,2-uitspraken’ genoemd.

Uitzonderingen op de verwijzingsplicht

Als er onduidelijkheid bestaat over de uitleg of de geldigheid van het recht van de Europese Unie, dan is de Afdeling bestuursrechtspraak als hoogste algemene bestuursrechter verplicht om uitleg te vragen aan het Europese Hof van Justitie. Zij stelt dan een zogenoemde prejudiciële vraag. Als de Afdeling bestuursrechtspraak een verkort gemotiveerde uitspraak doet, ligt daarin impliciet besloten dat zij geen prejudiciële vraag hoeft te stellen. Daarin ligt ook besloten dat zo’n vraag niet nodig is, omdat het Europese Hof van Justitie de uitleg al in zijn rechtspraak heeft verduidelijkt (acte éclairé), de uitleg al op voorhand duidelijk genoeg is (acte clair) of de vraag overbodig is voor de oplossing van het geschil. Om zeker te weten dat dit in overeenstemming is met het recht van de Europese Unie, stelde de Afdeling bestuursrechtspraak in december 2023 hierover een prejudiciële vraag.

Arrest Hof van Justitie

Het Europese Hof van Justitie oordeelde op 24 maart 2026 in het arrest Remling dat een nationale rechter die in laatste aanleg uitspraak doet, moet motiveren waarom hij geen prejudiciële vraag stelt aan het Europese Hof van Justitie. Ook als de rechter in laatste instantie een beroep mag afwijzen met een verkorte motivering, moet hij in elk geval specifiek en concreet toelichten waarom een van de uitzonderingen op de verwijzingsplicht van toepassing is.

Gevolgen arrest voor uitspraken van de Afdeling bestuursrechtspraak

Impliciet oordeel dat een uitzondering op verwijzingsplicht zich voordoet is onvoldoende

Naar aanleiding van het arrest Remling zal de Afdeling bestuursrechtspraak geen impliciet oordeel meer geven waarin besloten ligt dat een van de drie uitzonderingen op haar verwijzingsplicht zich voordoet. Zij zal dat voortaan expliciet motiveren in haar uitspraken en dus in deze gevallen niet meer volstaan met een verkorte motivering.

Verkort motiveren blijft in sommige gevallen mogelijk

Hoewel de Afdeling bestuursrechtspraak vaker dan voorheen haar uitspraken in vreemdelingenzaken uitgebreider zal motiveren als er een vraag speelt over het recht van de Europese Unie, betekent dit niet dat zij helemaal geen gebruik meer kan maken van de verkorte motivering.

Nog geen einduitspraak in de procedure waarin prejudiciële vragen zijn gesteld

Normaal gesproken zet de Afdeling bestuursrechtspraak de gevolgen van een arrest van het Europese Hof van Justitie met de antwoorden op prejudiciële vragen uiteen in de concrete procedure waarin die vragen zijn gesteld. Maar in dit geval raakt het arrest direct de manier van motiveren van uitspraken in vreemdelingenzaken. Daarom legt de Afdeling bestuursrechtspraak nu al uit wat de gevolgen zijn van het arrest en wacht zij hiermee niet tot de einduitspraak in die concrete procedure.