Uitspraak 202501478/1/A2

202501478/1/A2.
Datum uitspraak: 11 november 2026

AFDELING
BESTUURSRECHTSPRAAK

Uitspraak op de hoger beroepen van:

1.       de deken van de Orde van Advocaten Den Haag, gevestigd in Den Haag,

2.       [appellant sub 2], wonend in [woonplaats],

appellanten,

tegen de uitspraak van de rechtbank Overijssel van 30 januari 2025 in zaak nr. 24/2995 in het geding tussen:

[appellant sub 2]

en

de deken.

Procesverloop

[appellant sub 2] heeft beroep ingesteld tegen het niet tijdig beslissen door de deken op zijn verzoek om met toepassing van artikel 13 van de Advocatenwet hem een advocaat aan te wijzen.

Bij beschikking van 16 juli 2024 heeft de deken het aanwijzingsverzoek van [appellant sub 2] afgewezen.

Bij uitspraak van 30 januari 2025 heeft de rechtbank het door [appellant sub 2] daartegen ingestelde beroep, voor zover gericht tegen het niet tijdig beslissen op zijn verzoek, gegrond verklaard, het met een besluit gelijk te stellen niet tijdig nemen van een besluit op het verzoek vernietigd en bepaald dat de deken een dwangsom van maximaal € 947,00 moet betalen. De rechtbank heeft het beroep, voor zover gericht tegen de weigering van 16 juli 2024 niet-ontvankelijk verklaard.

Tegen deze uitspraak heeft de deken hoger beroep ingesteld.

[appellant sub 2] heeft een schriftelijke uiteenzetting gegeven en incidenteel hoger beroep ingesteld.

De deken heeft daarop een zienswijze gegeven.

De deken en [appellant sub 2] hebben nadere stukken ingediend.

De Afdeling heeft de zaak op een zitting behandeld op 4 september 2026, waar de deken, vertegenwoordigd door mr. A. de Groot, is verschenen.

Overwegingen

Inleiding

1.       Op 29 maart 2024 heeft [appellant sub 2] de deken verzocht om met toepassing van artikel 13 van de Advocatenwet een advocaat aan te wijzen naar aanleiding van het verdwijnen van een tweetal voertuigen na een aanhouding van hem op 7 maart 2007. De deken heeft daar niet op gereageerd, waarna [appellant sub 2] de deken per e-mail van 31 mei 2024 in gebreke heeft gesteld in verband met het niet tijdig beslissen op zijn verzoek. Op 4 juli 2024 heeft [appellant sub 2] een beroep niet tijdig ingesteld bij de rechtbank. Bij beschikking van 16 juli 2024 heeft de deken zijn verzoek als kennelijk ongegrond afgewezen. De deken heeft [appellant sub 2] in de afwijzing erop gewezen dat hij binnen zes weken na bekendmaking van de beschikking beklag kan doen bij het Hof van Discipline.

Uitspraak van de rechtbank

2.       De rechtbank heeft de deken aangemerkt als bestuursorgaan in de zin van artikel 1:1 van de Algemene wet bestuursrecht (Awb). Met toepassing van het bepaalde in artikel 4:17 van de Awb kon [appellant sub 2] daarom beroep instellen tegen het niet tijdig beslissen op zijn aanvraag. De rechtbank heeft het door [appellant sub 2] ingestelde beroep wegens het uitblijven van een besluit gegrond verklaard en het met een besluit gelijk te stellen niet tijdig nemen van een besluit vernietigd. De rechtbank heeft vastgesteld dat [appellant sub 2] recht heeft op een dwangsom van € 947,00.

3.       Wat betreft de beschikking van 16 juli 2024, heeft de rechtbank overwogen dat daartegen de mogelijkheid van beklag openstaat bij het Hof van Discipline op grond van het bepaalde in artikel 13, derde lid van de Advocatenwet. Op de behandeling van beklag zijn hoofdstuk 6 en 7 van de Awb niet van toepassing. Omdat de bestuursrechtelijke weg in geval van een afwijzing van een verzoek om aanwijzing van een advocaat niet openstaat, is het bepaalde in artikel 6:20, derde lid, van de Awb hier niet van toepassing. Het beroep van [appellant sub 2], voor zover gericht tegen de beschikking van 16 juli 2024, heeft de rechtbank daarom niet-ontvankelijk verklaard.

Hoger beroep van de deken

4.       De deken komt in hoger beroep op tegen de door de rechtbank opgelegde dwangsom en doet een beroep op artikel 4:17, vijfde lid, aanhef en onder c, van de Awb. De deken betoogt dat hij [appellant sub 2] geen dwangsom verschuldigd is, omdat zijn aanvraag kennelijk niet-ontvankelijk of kennelijk ongegrond was. Het verzoek van [appellant sub 2] kwalificeert namelijk als een herhaalde aanvraag in de zin van artikel 4:6 van de Awb en omdat [appellant sub 2] bij het aanwijzingsverzoek geen nieuw gebleken feiten of veranderde omstandigheden heeft vermeld, is het verzoek kennelijk ongegrond. De rechtbank heeft dat ten onrechte niet onderkend.

Beoordeling van het hoger beroep

5.       [appellant sub 2] heeft een verzoek gedaan aan de deken tot aanwijzing van een advocaat op grond van artikel 13, eerste lid, van de Advocatenwet. De deken heeft ten onrechte op dit verzoek niet beslist. De rechtbank heeft daarom terecht het op 4 juli 2024 ingestelde beroep in verband met het niet tijdig beslissen daarop door de deken gegrond verklaard.

Artikel 4:17, eerste lid, van de Awb bepaalt dat het bestuursorgaan aan de aanvrager van een beschikking een dwangsom verbeurt indien een beschikking op aanvraag niet tijdig wordt genomen. Artikel 4:17, vijfde lid, aanhef en onder c, van de Awb bepaalt dat geen dwangsom verschuldigd is indien de aanvraag kennelijk niet-ontvankelijk of kennelijk ongegrond is.

Zoals de deken terecht naar voren heeft gebracht, is al meermaals op hetzelfde verzoek van [appellant sub 2] tot aanwijzing van een advocaat beslist door de deken. Dezelfde verzoeken als in onderhavig aanwijzingsverzoek, waren aan de orde in de uitspraak van de Afdeling van 22 mei 2024, ECLI:NL:RVS:2024:2055. De deken heeft het verzoek van [appellant sub 2] van 29 maart 2024, daarom als kennelijk ongegrond mogen afwijzen. Om die reden hoefde de deken, gelet op artikel 4:17, vijfde lid, aanhef en onder c, van de Awb, geen dwangsommen te betalen. De rechtbank heeft dit ten onrechte niet onderkend. Het betoog slaagt.

Conclusie

6.       Het hoger beroep is gegrond.

Incidenteel hoger beroep van [appellant sub 2]

7.       [appellant sub 2] komt in hoger beroep op tegen de niet-ontvankelijkheidverklaring van zijn beroep door de rechtbank. Hij betoogt dat de brief van 16 juli 2024 een besluit is als bedoeld in artikel 1:3 van de Awb, waartegen bezwaar en beroep open zou moeten staan. Verder stelt hij dat de beklagprocedure bij het Hof van Discipline niet functioneert wegens een belangenverstrengeling tussen het Hof van Discipline en de dekens en het Openbaar Ministerie. Daardoor kan het Hof van Discipline niet objectief zijn beklag beoordelen en zouden bij wijze van uitzondering zijn bezwaar en beroep door de bestuursrechter getoetst moeten worden.

Beoordeling van het incidenteel hoger beroep

8.       In de uitspraken van 22 mei 2024, waaronder ECLI:NL:RVS:2024:2058, heeft de Afdeling de hoger beroepen van [appellant sub 2] tegen berichten van dekens van diverse arrondissementen niet-ontvankelijk verklaard, wegens misbruik van het recht om hoger beroep in te stellen. De Afdeling is van oordeel dat de redenen voor dat oordeel ook in deze procedure bestaan. [appellant sub 2] weet of wordt geacht te weten dat een afwijzende reactie van de deken over het aanwijzen van een advocaat, als bedoeld in artikel 13 van de Advocatenwet, niet kan worden gekwalificeerd als een voor bezwaar en beroep vatbaar besluit in de zin van artikel 1:3 van de Awb. [appellant sub 2] is er meermaals op gewezen dat hij geen bezwaar kan maken tegen een afwijzing, maar dat de beklagprocedure van het Hof van Discipline dan geldt. Daarover heeft de deken hem ook bij meerdere brieven bericht. Bovendien heeft [appellant sub 2] ook daadwerkelijk beklag ingesteld tegen de beschikking van 16 juli 2024 bij het Hof van Discipline, zodat kan worden aangenomen dat hij ervan op de hoogte is bij welke instantie hij welke rechtsmiddelen kan aanwenden tegen de betreffende berichten van de deken. Het Hof van Discipline heeft [appellant sub 2]s beklag bij beslissing van 28 oktober 2024 ongegrond verklaard.

Gelet op het voorgaande, wordt [appellant sub 2] geacht te weten dat de door hem ingestelde procedure evident geen kans van slagen heeft. [appellant sub 2] heeft de bevoegdheid om hoger beroep in te stellen dan ook zonder redelijk doel aangewend. Naar het oordeel van de Afdeling heeft [appellant sub 2] in deze procedure daarom misbruik gemaakt van het recht om hoger beroep in te stellen en is zijn hoger beroep daarom niet-ontvankelijk.

Conclusie incidenteel hoger beroep

9.       Het incidenteel hoger beroep is niet-ontvankelijk.

Proceskosten

10.     De deken hoeft geen proceskosten te vergoeden.

Beslissing

De Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State:

I.        verklaart het hoger beroep van de deken van de Orde van Advocaten Den Haag gegrond;

II.       vernietigt de uitspraak van de rechtbank Overijssel van 30 januari 2025 in zaak nr. 24/2995, voor zover de rechtbank daarbij heeft bepaald dat de deken aan [appellant sub 2] een dwangsom verschuldigd is van € 947,00;

III.      bevestigt de uitspraak van de rechtbank voor het overige;

IV.     verklaart het incidenteel hoger beroep van [appellant sub 2] niet-ontvankelijk.

Aldus vastgesteld door mr. C.C.W. Lange, lid van de enkelvoudige kamer, in tegenwoordigheid van mr. S. Yildiz, griffier.

w.g. Lange
lid van de enkelvoudige kamer

w.g. Yildiz
griffier

Uitgesproken in het openbaar op 11 november 2026

594-1180

BIJLAGE

Wettelijk kader

Algemene wet bestuursrecht

Artikel 4:6

1.       Indien na een geheel of gedeeltelijk afwijzende beschikking een nieuwe aanvraag wordt gedaan, is de aanvrager gehouden nieuw gebleken feiten of veranderde omstandigheden te vermelden.

2.       Wanneer geen nieuw gebleken feiten of veranderde omstandigheden worden vermeld, kan het bestuursorgaan zonder toepassing te geven aan artikel 4:5 de aanvraag afwijzen onder verwijzing naar zijn eerdere afwijzende beschikking.

Artikel 4:17

[…]

5. Geen dwangsom is verschuldigd indien:

a.       het bestuursorgaan onredelijk laat in gebreke is gesteld,

b.       de aanvrager geen belanghebbende is, of

c.       de aanvraag kennelijk niet-ontvankelijk of kennelijk ongegrond is.

Artikel 6:20

[…]

3. Het beroep tegen het niet tijdig nemen van een besluit heeft mede betrekking op het alsnog genomen besluit, tenzij dit geheel aan het beroep tegemoet komt.

Advocatenwet

Artikel 13

1. De rechtzoekende die niet of niet tijdig een advocaat bereid vindt hem zijn diensten te verlenen in een zaak, waarin vertegenwoordiging door een advocaat is voorgeschreven dan wel bijstand uitsluitend door een advocaat kan geschieden, kan zich wenden tot de deken van de orde van advocaten in het arrondissement waar de zaak moet dienen, met het verzoek een advocaat aan te wijzen. Ook indien de rechtzoekende naar het voorlopig oordeel van de deken in aanmerking komt voor verlening van rechtsbijstand ingevolge het bepaalde bij of krachtens de Wet op de rechtsbijstand, wijst de deken een advocaat aan.

2. De deken kan het verzoek alleen wegens gegronde redenen afwijzen. Hij kan een aanwijzing op grond van bijzondere redenen wijzigen of intrekken.

3. Binnen zes weken na de bekendmaking van de beschikking, houdende afwijzing van het verzoek, kan de belanghebbende beklag doen bij het hof van discipline. Op de behandeling van het beklag zijn de hoofdstukken 6 en 7 van de Algemene wet bestuursrecht niet van toepassing.