Uitspraak 202405434/1/R1 en 202405587/1/R1
- ECLI
- ECLI:NL:RVS:2026:6808
- Datum uitspraak
- 18 november 2026
- Inhoudsindicatie
- Bij besluit van 21 augustus 2020 heeft het college van burgemeester en wethouders van Gulpen-Wittem het verzoek van [appellant sub 1] om invordering van een dwangsom afgewezen. [appellant sub 1] woont aan de [locatie 2] in Wijlre in de nabijheid van de [locatie 1] in Wijlre. [appellant sub 2] woont aan de [locatie 1] in Wijlre en exploiteert daar een horecabedrijf. [appellant sub 2] betoogt dat de rechtbank ten onrechte heeft geoordeeld dat een dwangsom is verbeurd. Een haag met een hoogte van 80 tot 100 centimeter is immers in overeenstemming met het landschapsplan, aldus [appellant sub 2].
- Hoger beroep
- Hoger Beroep - Bestuursdwang / Dwangsom
Toon inhoud
202405434/1/R1 en 202405587/1/R1
Datum uitspraak: 18 november 2026
AFDELING
BESTUURSRECHTSPRAAK
Uitspraak op de hoger beroepen van:
1. [appellant sub 1], wonend in Wijlre, gemeente Gulpen-Wittem,
2. [appellant sub 2], wonend in Wijlre,
appellanten,
tegen de uitspraken van de rechtbank Limburg van 19 juli 2024 in zaken nrs. 21/1166 en 21/1624 in de gedingen tussen:
1. [appellant sub 1],
2. [appellant sub 2]
en
het college van burgemeester en wethouders van Gulpen-Wittem.
Procesverloop
Bij besluit van 21 augustus 2020 heeft het college het verzoek van [appellant sub 1] om invordering van een dwangsom afgewezen.
Bij besluit van 11 maart 2021 heeft het college het door [appellant sub 1] daartegen gemaakte bezwaar gedeeltelijk gegrond verklaard en het besluit herroepen voor zover het de gevelbeplanting en de moestuin betreft. Het bezwaar is ongegrond verklaard wat betreft de haag. Bij besluit van 22 april 2021 heeft het college alsnog besloten tot invordering van een dwangsom van € 5.000,00 wegens het niet voldoen door [appellant sub 2] aan de last onder dwangsom van 25 maart 2020 wat betreft het realiseren van gevelbeplanting en een moestuin aan de [locatie 1].
Zaak 202405434/1/R1 de haag
Bij uitspraak van 19 juli 2024 heeft de rechtbank het door [appellant sub 1] tegen het besluit van 11 maart 2021 wat betreft de haag ingestelde beroep gegrond verklaard en het college opgedragen in zoverre een nieuw besluit op het bezwaar van [appellant sub 1] te nemen.
Tegen deze uitspraak hebben [appellant sub 1] en [appellant sub 2] hoger beroep ingesteld.
Het college en [appellant sub 2] hebben een schriftelijke uiteenzetting ingediend.
Bij besluit van 17 oktober 2024 heeft het college bij [appellant sub 2] een dwangsom van € 5.000,00 ingevorderd wegens het niet voldoen aan de last van 25 maart 2020 wat betreft het realiseren van een haag aan de [locatie 1].
Tegen dit besluit heeft [appellant sub 2] gronden aangevoerd.
Het college heeft een verweerschrift ingediend.
[appellant sub 1] heeft schriftelijke uiteenzetting ingediend.
Het college heeft nadere stukken ingediend.
Zaak 202405587/1/R1 de gevelbeplanting en de moestuin
Bij uitspraak van 19 juli 2024 heeft de rechtbank het door [appellant sub 2] ingestelde beroep tegen het besluit van 11 maart 2021 ongegrond verklaard.
Tegen deze uitspraak heeft [appellant sub 2] hoger beroep ingesteld.
Het college heeft een schriftelijke uiteenzetting ingediend.
Het college heeft nadere stukken ingediend.
Behandeling op zitting
De Afdeling heeft de zaken op een zitting behandeld op 9 juni 2026, waar [appellant sub 1], bijgestaan door drs. S.A.N. Geerling, rechtsbijstandverlener in Leusden, [appellant sub 2], bijgestaan door mr. L.M.A. Schrieder, rechtsbijstandverlener in Apeldoorn, en het college, vertegenwoordigd door E.M.G. Haagmans en A.A.C.M. Gidding-Baade, zijn verschenen. Verder zijn op de zitting [partij A] en [partij B], vertegenwoordigd door mr. C. Lubben, advocaat in Amsterdam, gehoord.
Overwegingen
Inleiding
1. [appellant sub 1] woont aan de [locatie 2] in Wijlre in de nabijheid van de [locatie 1] in Wijlre. [appellant sub 2] woont aan de [locatie 1] in Wijlre en exploiteert daar een horecabedrijf.
Ter plaatse van de [locatie 1] gold ten tijde hier van belang bestemmingsplan "[locatie 1] te Wijlre". Op het perceel [locatie 1] rustte de bestemming "Horeca" met als functieaanduiding "specifieke vorm van horeca - ijsboerderij". De voor Horeca aangewezen gronden zijn bestemd voor horeca, met dien verstande dat ter plekke van de aanduiding "specifieke vorm van horeca - ijsboerderij" uitsluitend een ijsboerderij is toegestaan. In dit bestemmingsplan is geregeld dat het gebruik van de bestemming "Horeca" alleen is toegestaan indien het landschapsplan dat is opgenomen in bijlage 1 van het bestemmingsplan wordt uitgevoerd en in stand wordt gehouden. Het bestemmingsplan is bij uitspraak van 24 april 2019, ECLI:NL:RVS:2019:1338, onherroepelijk geworden.
Het college heeft bij besluit van 25 maart 2020 [appellant sub 2] gelast uitvoering te geven aan het landschapsplan voor zover het perceel aan de [locatie 1] wordt gebruikt voor de bestemming "Horeca". Er zijn geen rechtsmiddelen tegen dit besluit aangewend. Het besluit van 25 maart 2020 staat daarom in rechte vast.
Het college heeft op 30 juli 2020 een verzoek van [appellant sub 1] ontvangen om invordering van een dwangsom op grond van de bij besluit van 25 maart 2020 aan [appellant sub 2] opgelegde last onder dwangsom. Bij besluit van 21 augustus 2020 heeft het college het verzoek van [appellant sub 1] afgewezen. Het college heeft bij besluit van 11 maart 2021 het bezwaar van [appellant sub 1] over de verbeurte van dwangsommen wat betreft gevelbeplanting en moestuin gegrond verklaard en het besluit van 21 augustus 2020 gedeeltelijk herroepen. Het college stelt zich op het standpunt dat [appellant sub 2] na afloop van de begunstigingstermijn in zoverre geen uitvoering heeft gegeven aan de last, omdat hij geen gevelbeplanting heeft aangebracht aan de loods en geen moestuin heeft gerealiseerd. Wat betreft de haag heeft het college het besluit van 21 augustus 2020 in stand gelaten. Bij besluit van 22 april 2021 heeft het college wat betreft de gevelbeplanting en moestuin een dwangsom van € 5.000,00 bij [appellant sub 2] ingevorderd.
De rechtbank heeft het beroep van [appellant sub 1] tegen het besluit op bezwaar van 11 maart 2021 wat betreft de haag gegrond verklaard. De rechtbank heeft het college opgedragen in zoverre een nieuw besluit te nemen op het bezwaar. [appellant sub 2] en [appellant sub 1] hebben hiertegen hoger beroep ingesteld. Het college heeft bij besluit van 17 oktober 2024 een bedrag van € 5.000,00 bij [appellant sub 2] ingevorderd, omdat wat betreft de haag geen uitvoering is gegeven aan het landschapsplan. [appellant sub 2] is het niet eens met dit besluit en heeft hiertegen gronden aangevoerd.
De rechtbank heeft in een aparte uitspraak het beroep van [appellant sub 2] tegen het besluit van 22 april 2021 over de gevelbeplanting en de moestuin ongegrond verklaard. [appellant sub 2] is het hiermee niet eens en heeft daarom hoger beroep ingesteld.
2. In artikel 3.5.4 van de planregels staat dat het gebruiken van de bestemming "Horeca" uitsluitend is toegestaan indien de landschappelijke inpassing, zoals bedoeld in artikel 3.1, aanhef en onder e, conform het landschapsplan zoals opgenomen in bijlage 1 van deze regels, direct na het onherroepelijk worden van voorliggend plan wordt uitgevoerd en kwalitatief en kwantitatief in stand wordt gehouden.
In artikel 3.1, aanhef en onder e, staat dat de voor Horeca aangewezen gronden bestemd zijn voor landschappelijke inpassing in de vorm van groenvoorzieningen met een visueel afschermende functie, die tenminste in het plangebied geparkeerde auto's aan het zicht vanaf de openbare weg onttrekken, ter plaatse van de aanduiding "specifieke vorm van horeca - landschappelijke inpassing" overeenkomstig het inrichtingsplan opgenomen als bijlage 1 bij deze regels.
Het landschapsplan in bijlage 1, ook wel inrichtingsplan of inpassingsplan genoemd, betreft een plattegrond waarop staat hoe het perceel aan de [locatie 1] moet worden ingericht. Tegen de grens van het perceel, aan de zuidwestzijde van de parkeerplaatsen, dient een haag te worden gerealiseerd. Ook dienen er tussen parkeerplaatsen bomen te worden geplant. Op de plattegrond staat dat de haag en de bomen een visueel afschermende functie moeten hebben. Ook staat dat de haag 215 meter lang moet zijn en uit 1.075 planten, 5 stuks per meter, moet bestaan. Verder staat er een moestuin/kruidentuin ingetekend. Ook staat ingetekend dat aan twee zijden van de loods gevelbeplanting in de vorm van klimplanten moet worden aangebracht.
Zaak 202405434/1/R1 de haag
Het hoger beroep van [appellant sub 2]
3. [appellant sub 2] betoogt dat de rechtbank ten onrechte heeft geoordeeld dat een dwangsom is verbeurd. Een haag met een hoogte van 80 tot 100 centimeter is immers in overeenstemming met het landschapsplan, aldus [appellant sub 2].
3.1. De rechtbank heeft terecht overwogen dat het college zich ten onrechte op het standpunt heeft gesteld dat [appellant sub 2] na afloop van de begunstigingstermijn uitvoering had gegeven aan het landschapsplan wat betreft de haag. Daarover overweegt de Afdeling als volgt.
Niet in geschil is dat na het onherroepelijk worden van het bestemmingsplan het perceel in gebruik was voor de bestemming "Horeca". Bij besluit van 25 maart 2020 heeft het college [appellant sub 2] gelast, voor zover het perceel wordt gebruikt voor de bestemming "Horeca", te voldoen aan artikel 2.1, eerste lid en onder c, van de Wabo en artikel 3.5.4 van de planregels van het bestemmingsplan door alsnog volledig uitvoering te geven aan de landschappelijke inpassing, zoals bedoeld in artikel 3.1, aanhef en onder e, conform het landschapsplan zoals opgenomen in bijlage 1 van de regels en het kwalitatief en kwantitatief in stand houden daarvan.
Hoewel in het landschapsplan in bijlage 1 geen specifieke hoogte is opgenomen voor de haag, acht de Afdeling het met de rechtbank voldoende duidelijk dat het college [appellant sub 2] heeft gelast te voldoen aan artikel 3.5.4 waarin een verwijzing naar artikel 3.1, aanhef en onder e, van de planregels is opgenomen. In artikel 3.1, aanhef en onder e, staat dat de groenvoorzieningen die een visueel afschermende functie hebben, zijnde de bomen en hagen, op grond van bijlage 1, tenminste het zicht aan de op het plangebied geparkeerde auto’s vanaf de openbare weg moeten onttrekken.
Niet in geschil is dat na afloop van de begunstigingstermijn de haag een hoogte van 80 tot 100 centimeter had. De Afdeling acht het met de rechtbank aannemelijk dat een haag van die hoogte de op het perceel geparkeerde auto’s niet aan het zicht vanaf de openbare weg, zijnde de Valkenburgerweg, onttrekt. Een gemiddelde auto is immers hoger dan 80 tot 100 centimeter. De rechtbank is daarom terecht tot de conclusie gekomen dat [appellant sub 2] wat betreft de haag geen uitvoering heeft gegeven aan de last.
Het betoog slaagt niet.
Het hoger beroep van [appellant sub 1]
4. [appellant sub 1] betoogt dat de rechtbank ten onrechte het relativiteitsvereiste aan hem heeft tegengeworpen voor zover het een deel van de haag betreft. De overweging van de rechtbank dat [appellant sub 1] zelf een haag op zijn perceel heeft geplaatst waardoor hij geen zicht heeft op de haag op de [locatie 1] en hij daarom niet in zijn belangen is geschaad, kan daarom geen stand houden.
4.1. De Afdeling stelt vast dat het betoog van [appellant sub 1] niet kan leiden tot vernietiging van de uitspraak. Het betoog is gericht tegen overweging 11 van de uitspraak waarin de rechtbank heeft overwogen dat het landschapsplan, voor zover dat een deel van de haag betreft, niet strekt tot bescherming van het belang van [appellant sub 1] omdat hij een haag op zijn eigen perceel heeft waardoor hij geen zicht heeft op de haag op het perceel van [appellant sub 2]. Wat daar ook van zij, constateert de Afdeling dat deze overweging niet dragend is voor het dictum van de aangevallen uitspraak. De rechtbank heeft immers het beroep van [appellant sub 1] gegrond verklaard en het besluit van 11 maart 2021 geheel vernietigd.
Het betoog slaagt niet.
Conclusie over de hoger beroepen
5. De hoger beroepen van [appellant sub 2] en [appellant sub 1] zijn ongegrond.
Het beroep van [appellant sub 2]
6. Het college heeft bij besluit van 17 oktober 2024 opnieuw op het bezwaar beslist. Dit besluit wordt, gelet op artikel 6:24 van de Awb, gelezen in samenhang met artikel 6:19, eerste lid, van die wet, van rechtswege geacht onderwerp te zijn van dit geding. De Afdeling zal het beroep daartegen hierna beoordelen.
7. Bij besluit van 17 oktober 2024 heeft het college een dwangsom van € 5.000,00 bij [appellant sub 2] ingevorderd wegens het niet voldoen aan de last van 25 maart 2020 voor wat betreft de haag. Omdat de haag na afloop van de begunstigingstermijn 80 tot 100 centimeter hoog was, stelt het college zich op het standpunt dat [appellant sub 2] geen haag heeft gerealiseerd die tenminste de in het plangebied geparkeerde auto’s aan het zicht vanaf de openbare weg onttrekt. Dit betekent dat [appellant sub 2] na afloop van de begunstigingstermijn niet had voldaan aan de last en daarmee een dwangsom heeft verbeurd.
8. Voor zover [appellant sub 2] betoogt dat nergens uit blijkt dat hij de haag tot een bepaalde hoogte moet laten groeien, verwijst de Afdeling naar overweging 3.1 van deze uitspraak. Gelet op de hoogte van de haag van 80 tot 100 centimeter na afloop van de begunstigingstermijn en het gegeven dat het perceel op dat moment in gebruik was voor de bestemming "Horeca", heeft het college zich terecht op het standpunt gesteld dat [appellant sub 2] in zoverre geen uitvoering heeft gegeven aan de last. Daarom heeft [appellant sub 2] een dwangsom verbeurd. Het college was dus bevoegd om tot invordering over te gaan.
Het betoog slaagt niet.
Conclusie over het beroep
9. Het beroep is ongegrond.
Zaak 202405587/1/R1
10. [appellant sub 2] betoogt dat het besluit van 25 maart 2020 tot oplegging van de last onder dwangsom gebrekkig is gemotiveerd. Daarover voert hij aan dat het besluit van 25 maart 2020 te onduidelijk is en dat daarin een onredelijk hoge dwangsom is vastgesteld.
10.1. Het betoog van [appellant sub 2] kan niet leiden tot het daarmee beoogde doel. Nog daargelaten dat [appellant sub 2] deze beroepsgrond pas in hoger beroep heeft aangevoerd, kan [appellant sub 2] in de procedure tegen de invorderingsbeschikking of de kostenverhaalsbeschikking in beginsel niet met succes gronden naar voren brengen die hij tegen de last onder dwangsom of last onder bestuursdwang naar voren heeft gebracht of had kunnen brengen. Dit kan alleen in uitzonderlijke gevallen. Een uitzonderlijk geval kan bijvoorbeeld worden aangenomen als evident is dat er geen overtreding is gepleegd of betrokkene geen overtreder is. De Afdeling verwijst naar haar uitspraak van 27 februari 2019, ECLI:NL:RVS:2019:466. In wat [appellant sub 2] heeft aangevoerd, ziet de Afdeling geen aanleiding voor het oordeel dat het hier gaat om een uitzonderlijk geval.
11. Vast staat dat na afloop van de begunstigingstermijn op 1 juli 2020 er aan de loods geen gevelbeplanting was aangebracht en er geen moestuin/kruidentuin was gerealiseerd in overeenstemming met het landschapsplan als opgenomen in bijlage 1 bij de planregels. Dit betekent dat [appellant sub 2] na afloop van de begunstigingstermijn geen uitvoering had gegeven aan de last wat betreft de gevelbeplanting en moestuin/kruidentuin en hij een dwangsom heeft verbeurd.
12. [appellant sub 2] betoogt dat de rechtbank ten onrechte heeft overwogen dat er geen bijzondere omstandigheden waren op grond waarvan het college van invordering had moeten afzien. Hij voert als bijzondere omstandigheden aan dat hij bij een grote hoeveelheid procedures was betrokken, hij te weinig financiële middelen had om aan de last te voldoen en een tuinbedrijf de noodzakelijke werkzaamheden niet mocht uitvoeren in verband met maatregelen die van kracht waren als gevolg van de covid-pandemie.
12.1. Bij een besluit over invordering van een verbeurde dwangsom moet aan het belang van die invordering veel gewicht worden toegekend. Een andere opvatting zou afdoen aan het gezag dat behoort uit te gaan van de oplegging van een last onder dwangsom. Ook de geschiedenis van de totstandkoming van artikel 5:37, eerste lid, van de Awb (Kamerstukken II 2003/04, 29 702, nr. 3, blz. 115) gaat hiervan uit. Hierin is vermeld dat een adequate handhaving vergt dat opgelegde sancties ook worden geëffectueerd en dat verbeurde dwangsommen dus worden ingevorderd. Alleen in bijzondere omstandigheden kan geheel of gedeeltelijk van invordering worden afgezien.
12.2. Naar het oordeel van de Afdeling heeft de rechtbank terecht geen bijzondere omstandigheden aanwezig geacht op grond waarvan het college niet had mogen invorderen. Dat [appellant sub 2] betrokken is bij verschillende procedures waarbij een last onder dwangsom is opgelegd of een invorderingsbesluit is genomen, is geen bijzondere omstandigheid om van invordering af te zien. Verder heeft de rechtbank terecht overwogen dat [appellant sub 2] niet heeft onderbouwd dat hij door de maatregelen als gevolg van de coviduitbraak niet aan de last kon voldoen omdat er financiële dan wel praktische belemmeringen waren. Daarom is ook hierin geen bijzondere omstandigheid gelegen.
Het betoog slaagt niet.
Conclusie
13. Het hoger beroep is ongegrond. De Afdeling bevestigt de aangevallen uitspraak.
Proceskosten
14. Het college hoeft geen proceskosten te vergoeden.
Beslissing
De Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State:
I. bevestigt de aangevallen uitspraken;
II. verklaart het beroep tegen het besluit van 17 oktober 2024 ongegrond.
Aldus vastgesteld door mr. G.T.J.M. Jurgens, lid van de enkelvoudige kamer, in tegenwoordigheid van mr. E.L. Denters, griffier.
w.g. Jurgens
lid van de enkelvoudige kamer
w.g. Denters
griffier
Uitgesproken in het openbaar op 18 november 2026
163-1124
Uitspraken over handhaving rondom ijsboerderij in Wijlre
Zes uitspraken die allemaal gaan over de ijsboerderij in Wijlre. De zaken gaan over verschillende dwangsommen die het college van burgemeester en wethouders van Gulpen-Wittem aan de ijsboerderij heeft opgelegd en over handhavingsverzoeken van omwonenden tegen de ijsboerderij. Het college van B&W heeft dwangsommen opgelegd omdat de ijsboerderij handelt in strijd met het bestemmingsplan. Zo zou bij de ijsboerderij niet in hoofdzaak ijs worden verkocht. De rechtbank Limburg heeft zich eerder over deze zaken gebogen. De omwonenden zijn tegen de diverse rechtbankuitspraken in hoger beroep gekomen bij de Afdeling bestuursrechtspraak. Die heeft de zaken gezamenlijk op 8 juni 2026 op zitting behandeld. De zes uitspraken hebben de volgende zaaknummers: 202400067/1, 202400073/1, 202405434/1, 202405587/1, 202405589/1, 202405591/1 en 202405594/1.