Ga naar de inhoud
lees voor
Direct naar
  • en (Information in English)
  • de (Deutsche Informationen)
  • fr (Informations en français)
  • contact
  • pers
  • werken bij
  • app
  • Actueel
    • Nieuws
    • Zittingsagenda
    • Persagenda
    • Evenementen
    • Piet Hein Donner Scriptieprijs
  • Adviezen
  • Uitspraken
  • Publicaties
    • Brochures
    • Studies en onderzoeken
    • Regelingen
    • Consultaties
    • Jaarverslagen
    • Toespraken vice-president
  • Over ons
    • Raad van State in het kort
    • Organisatie
    • Advisering
    • Bestuursrechtspraak
    • Begrotingstoezicht
    • Toetsing Klimaatwet
    • Geschiedenis
    • Raad van State in beeld
  • Zoeken
  • en
  • de
  • fr
  • contact
  • pers
  • werken bij
  • app
Zoeken

  1. Home ›
  2. Uitspraken ›
  3. Uitspraak 202405591/1/R1

Uitspraak 202405591/1/R1

ECLI
ECLI:NL:RVS:2026:6802
Datum uitspraak
18 november 2026
Inhoudsindicatie
Bij besluit van 4 mei 2021 heeft het college van burgemeester en wethouders van Gulpen-Wittem [appellant] gelast onder oplegging van dwangsommen op het perceel [locatie] gevelbeplanting aan te brengen aan de loods en uitvoering te geven aan de moestuin in overeenstemming met de regels van het bestemmingsplan. appellant] woont aan de [locatie] in Wijlre en exploiteert daar een horecabedrijf. Ter plaatse gold ten tijde hier van belang bestemmingsplan "[locatie] te Wijlre". Op het perceel [locatie] rustte de bestemming "Horeca" met als functieaanduiding "specifieke vorm van horeca - ijsboerderij". De voor Horeca aangewezen gronden zijn bestemd voor horeca, met dien verstande dat ter plekke van de aanduiding "specifieke vorm van horeca - ijsboerderij" uitsluitend een ijsboerderij is toegestaan. In dit bestemmingsplan is de voorwaardelijke verplichting opgenomen dat het gebruik van de bestemming "Horeca" alleen is toegestaan indien het landschapsplan dat is opgenomen in bijlage 1 van het bestemmingsplan wordt uitgevoerd en in stand wordt gehouden. Het bestemmingsplan is bij uitspraak van 24 april 2019, ECLI:NL:RVS:2019:1338, onherroepelijk geworden.
  • Hoger beroep
  • Hoger Beroep - Bestuursdwang / Dwangsom
  • RO - Limburg

Toon inhoud

  • Volledige tekst
  • Persaankondiging
Volledige tekst

202405591/1/R1.
Datum uitspraak: 18 november 2026

AFDELING
BESTUURSRECHTSPRAAK

Uitspraak op het hoger beroep van:

[appellant], wonend in Wijlre, gemeente Gulpen-Wittem,
appellant,

tegen de uitspraak van de rechtbank Limburg van 19 juli 2024 in zaak nr. 22/135 in het geding tussen:

[appellant]

en

het college van burgemeester en wethouders van Gulpen-Wittem.

Procesverloop

Bij besluit van 4 mei 2021 heeft het college [appellant] gelast onder oplegging van dwangsommen op het perceel [locatie] gevelbeplanting aan te brengen aan de loods en uitvoering te geven aan de moestuin in overeenstemming met de regels van het bestemmingsplan.

Bij besluit van 30 november 2021 heeft het college het door [appellant] daartegen gemaakte bezwaar ongegrond verklaard en dat besluit in stand gelaten.

Bij besluit van 17 maart 2022 heeft het college een dwangsom bij [appellant] ingevorderd.

Bij uitspraak van 19 juli 2024 heeft de rechtbank de beroepen van [appellant] tegen de besluiten van 30 november 2021 en 17 maart 2022 ongegrond verklaard.

Tegen deze uitspraak heeft [appellant] hoger beroep ingesteld.

Het college heeft een schriftelijke uiteenzetting ingediend.

Het college heeft nadere stukken ingediend.

De Afdeling heeft de zaak op een zitting behandeld op 9 juni 2026, waar [appellant], bijgestaan door mr. L.M.A. Schrieder, rechtsbijstandverlener in Apeldoorn, en het college, vertegenwoordigd door E.M.G. Haagmans en A.A.C.M. Gidding-Baade, zijn verschenen. Verder zijn op de zitting [partij A], bijgestaan door drs. S.A.N. Geerling, rechtsbijstandverlener in Leusden, en [partij B] en [partij C], vertegenwoordigd door mr. C. Lubben, advocaat in Amsterdam, gehoord.

Overwegingen

Overgangsrecht inwerkingtreding Omgevingswet

1. Op 1 januari 2024 zijn de Omgevingswet en de Invoeringswet Omgevingswet in werking getreden. Als vóór het tijdstip van inwerkingtreding van de Omgevingswet een overtreding heeft plaatsgevonden, is aangevangen of het gevaar voor een overtreding klaarblijkelijk dreigde, en vóór dat tijdstip een last onder dwangsom is opgelegd voor die overtreding of dreigende overtreding, dan blijft op grond van artikel 4.23, eerste lid, van de Invoeringswet Omgevingswet op die opgelegde last onder dwangsom het recht zoals dat gold onmiddellijk vóór het tijdstip van inwerkingtreding van de Omgevingswet van toepassing tot het tijdstip waarop de last volledig is uitgevoerd, de dwangsom volledig is verbeurd en betaald, of de last is opgeheven.

Bij besluit van 4 mei 2021 heeft het college de lasten onder dwangsom opgelegd. Dat betekent dat in dit geval de Wet algemene bepalingen omgevingsrecht (Wabo), zoals die gold vóór 1 januari 2024, van toepassing blijft.

Inleiding

2. [appellant] woont aan de [locatie] in Wijlre en exploiteert daar een horecabedrijf. Ter plaatse gold ten tijde hier van belang bestemmingsplan "[locatie] te Wijlre". Op het perceel [locatie] rustte de bestemming "Horeca" met als functieaanduiding "specifieke vorm van horeca - ijsboerderij". De voor Horeca aangewezen gronden zijn bestemd voor horeca, met dien verstande dat ter plekke van de aanduiding "specifieke vorm van horeca - ijsboerderij" uitsluitend een ijsboerderij is toegestaan. In dit bestemmingsplan is de voorwaardelijke verplichting opgenomen dat het gebruik van de bestemming "Horeca" alleen is toegestaan indien het landschapsplan dat is opgenomen in bijlage 1 van het bestemmingsplan wordt uitgevoerd en in stand wordt gehouden. Het bestemmingsplan is bij uitspraak van 24 april 2019, ECLI:NL:RVS:2019:1338, onherroepelijk geworden.

Bij besluit van 4 mei 2021 heeft het college aan [appellant] gelast uitvoering te geven aan het landschapsplan. [appellant] verbeurt een dwangsom van € 500,00 per week, met een maximum van € 2.500,00, indien hij niet voor 1 juli 2021 de gevelbeplanting heeft aangebracht zoals dat staat aangegeven in het landschapsplan. Verder verbeurt [appellant] een dwangsom van € 500,00 per week, met een maximum van € 2.500,00, indien hij niet voor 1 juli 2021 de moestuin heeft gerealiseerd zoals voorgeschreven in het landschapsplan. Bij besluit van 18 juni 2021 heeft het college de begunstigingstermijn verlengd tot 24 juli 2021. Het college heeft het besluit van 4 mei 2021 gehandhaafd bij het besluit op bezwaar van 30 november 2021. Bij besluit van 17 maart 2022 heeft het college een dwangsom van € 500,00 ingevorderd, omdat [appellant] geen gevelbeplanting heeft aangebracht en dus het landschapsplan niet volledig heeft uitgevoerd. De rechtbank heeft de beroepen van [appellant] tegen de besluiten van 30 november 2021 en 17 maart 2022 ongegrond verklaard. [appellant] is het niet eens met deze uitspraak. Hij heeft daarom hoger beroep ingesteld.

3. In artikel 3.5.4 van de planregels staat dat het gebruiken van de bestemming "Horeca" uitsluitend is toegestaan indien de landschappelijke inpassing, zoals bedoeld in artikel 3.1, aanhef en onder e, conform het landschapsplan zoals opgenomen in bijlage 1 van deze regels, direct na het onherroepelijk worden van voorliggend plan wordt uitgevoerd en kwalitatief en kwantitatief in stand wordt gehouden.

In artikel 3.1, aanhef en onder e, staat dat de voor Horeca aangewezen gronden bestemd zijn voor landschappelijke inpassing in de vorm van groenvoorzieningen met een visueel afschermende functie, die tenminste in het plangebied geparkeerde auto's aan het zicht vanaf de openbare weg onttrekken, ter plaatse van de aanduiding "specifieke vorm van horeca - landschappelijke inpassing" overeenkomstig het inrichtingsplan opgenomen als bijlage 1 bij deze regels.

Het landschapsplan in bijlage 1, ook wel inrichtingsplan of inpassingsplan genoemd, betreft een plattegrond waarop staat hoe het perceel aan de [locatie] moet worden ingericht. Tegen de grens van het perceel, aan de zuidwestzijde van de parkeerplaatsen, dient een haag te worden gerealiseerd. Ook dienen er tussen parkeerplaatsen bomen te worden geplant. Op de plattegrond staat dat de haag en de bomen een visueel afschermende functie moeten hebben. Ook staat dat de haag 215 meter lang moet zijn en uit 1.075 planten, 5 stuks per meter, moet bestaan. Verder staat een moestuin/kruidentuin ingetekend. Ook staat ingetekend dat aan twee zijden van de loods gevelbeplanting in de vorm van klimplanten moet worden aangebracht.

Was het college bevoegd om handhavend op te treden?

4. [appellant] betoogt dat de rechtbank niet heeft onderkend dat het college niet bevoegd was om handhavend op te treden. Hij voert daarover aan dat hij de moestuin/kruidentuin in overeenstemming met het landschapsplan heeft uitgevoerd. Hij stelt dat hij een aantal houten kisten op het perceel had geplaatst met kruiden. Daarmee heeft hij in zoverre voldaan aan het landschapsplan.

4.1. Naar het oordeel van de Afdeling heeft de rechtbank ten onrechte overwogen dat het college bevoegd was handhavend op te treden wat betreft de moestuin/kruidentuin op het perceel.

In het landschapsplan staat aangegeven op welke locatie binnen het perceel een moestuin/kruidentuin moet worden gerealiseerd. De locatie staat groen ingekleurd in het landschapsplan. In het landschapsplan zijn geen eisen opgenomen waaraan de moestuin/kruidentuin moet voldoen.

Een medewerker van het college heeft op 29 april 2021 een controle uitgevoerd op het perceel. De bevindingen van deze controle zijn neergelegd in de rapportage van 3 mei 2021. De rapportage bevat foto’s van de locatie waar volgens het landschapsplan een moestuin/kruidentuin dient te worden gerealiseerd. Op de foto’s is een aantal bloembakken (de rapportage spreekt van "kisten") van ongeveer 1 bij 1 meter te zien met daarin aarde en beplanting. De Afdeling is gelet op deze foto’s van oordeel dat het college zich ten onrechte op het standpunt heeft gesteld dat deze opstelling niet als moestuin/kruidentuin kan worden gekwalificeerd. Naar het oordeel van de Afdeling is het namelijk niet noodzakelijk dat de kruiden en planten in de volle grond worden geplant om als een moestuin of kruidentuin te kunnen worden beschouwd. Aangezien het landschapsplan verder geen eisen stelt aan de moestuin/kruidentuin, luidt de conclusie dat het perceel wat betreft de moestuin/kruidentuin in overeenstemming met het landschapsplan was ingericht. Dit betekent er in zoverre geen overtreding was van artikel 3.5.4 van de planregels. De rechtbank heeft dit niet onderkend.

Het betoog slaagt.

5. Wat betreft de gevelbeplanting staat in de rapportage van 3 mei 2021 dat een medewerker van het college op 29 april 2021 heeft geconstateerd dat er geen gevelbeplanting was aangebracht aan de loods. De rapportage bevat foto’s waarop geen gevelbeplanting aan de loods te zien is. [appellant] heeft de rapportage niet bestreden. Vast staat daarom dat er geen gevelplanting was aangebracht in overeenstemming met het landschapsplan. Het college was daarom bevoegd handhavend op te treden wat betreft de gevelbeplanting.

Zijn er bijzondere omstandigheden om van handhaving af te zien?

6. [appellant] betoogt dat de rechtbank niet heeft onderkend dat er bijzondere omstandigheden zijn op grond waarvan het college had moeten afzien van handhaving. Hij voert daarover aan dat als gevolg van de maatregelen die van kracht waren vanwege de covid-pandemie, de gevelbeplanting niet kon worden gerealiseerd zoals voorgeschreven in het landschapsplan.

6.1. Zoals de Afdeling heeft overwogen in haar uitspraak van 5 maart 2025, ECLI:NL:RVS:2025:678, geldt bij handhavingsbesluiten bij de toets aan het evenredigheidsbeginsel de maatstaf van de zogeheten Harderwijk-uitspraak (uitspraak van 2 februari 2022, ECLI:NL:RVS:2022:285). Daarbij geldt als uitgangspunt dat het algemeen belang gediend is met handhaving en dat om die reden in de regel tegen een overtreding moet worden opgetreden. Handhaving blijft dus voorop staan.

Handhavend optreden is alleen onevenredig als er in het concrete geval omstandigheden zijn waaraan een zodanig zwaar gewicht toekomt dat het algemeen belang dat gediend is met handhaving daarvoor moet wijken. Dan is er een bijzonder geval waarin toch van handhavend optreden moet worden afgezien. Een bijzonder geval kan zich bijvoorbeeld voordoen bij concreet zicht op legalisatie, maar ook andere omstandigheden van het concrete geval kunnen leiden tot het oordeel dat er een bijzonder geval is.

Andere redenen om van handhavend optreden af te zien, kunnen zich bijvoorbeeld voordoen bij een schending van het gelijkheidsbeginsel of het vertrouwensbeginsel.

6.2. Naar het oordeel van de Afdeling heeft de rechtbank terecht geen bijzondere omstandigheden aanwezig geacht op grond waarvan het college had moeten afzien van handhaving. De rechtbank heeft terecht overwogen dat [appellant] niet heeft onderbouwd dat hij als gevolg van de covid-pandemie geen gevelbeplanting kon realiseren.

Het betoog slaagt niet.

Is het college terecht overgegaan tot invordering van een dwangsom?

7. Vast staat en niet in geschil is dat op 26 juli 2021 aan de lange zijde van de loods geen gevelbeplanting was aangebracht. De begunstigingstermijn liep af op 23 juli 2021. Dit betekent dat [appellant] niet tijdig voldeed aan de last wat betreft de gevelbeplanting en daarom een dwangsom van € 500,00 heeft verbeurd.

Conclusie

8. Het hoger beroep is gegrond. De uitspraak van de rechtbank wordt vernietigd voor zover de rechtbank het beroep ongegrond heeft verklaard. Doende hetgeen de rechtbank zou behoren te doen, zal de Afdeling het beroep van [appellant] tegen het besluit van 30 november 2021 gegrond verklaren en het besluit vernietigen voor zover dit de opgelegde last over de moestuin betreft. De Afdeling zal zelf in de zaak voorzien. De Afdeling zal het bezwaar van [appellant] tegen het besluit van 4 mei 2021 alsnog gegrond verklaren, het besluit van 4 mei 2021 herroepen voor zover dit de opgelegde last over de moestuin betreft en bepalen dat deze uitspraak in de plaats treedt van het vernietigde gedeelte van het besluit. Dit betekent dat de last onder dwangsom wat betreft de moestuin niet meer bestaat. De Afdeling bevestigt de uitspraak van de rechtbank voor het overige.

8.1. Het college moet proceskosten vergoeden.

Beslissing

De Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State:

I. verklaart het hoger beroep gegrond;

II. vernietigt de uitspraak van de rechtbank Limburg van 19 juli 2024 in zaak nr. 22/135, voor zover dit de last over de moestuin betreft;

III. verklaart het beroep gegrond;

IV. vernietigt het besluit van het college van burgemeester en wethouders van Gulpen-Wittem van 30 november 2021, met kenmerk U.21.02595, voor zover dit de last over de moestuin betreft;

V. herroept het besluit van het college van burgemeester en wethouders van Gulpen-Wittem van 4 mei 2021, met kenmerk U.21.01308, voor zover dit de last over de moestuin betreft;

VI. bepaalt dat deze uitspraak in de plaats treedt van het vernietigde gedeelte van het besluit;

VII. bevestigt de uitspraak van de rechtbank voor het overige;

VIII. veroordeelt het college van burgemeester en wethouders van Gulpen-Wittem tot vergoeding van bij [appellant] in verband met de behandeling van het bezwaar, beroep en hoger beroep opgekomen proceskosten tot een bedrag van € 5.076,00, geheel toe te rekenen aan door een derde beroepsmatige verleende rechtsbijstand;

IX. gelast dat het college van burgemeester en wethouders van Gulpen-Wittem aan [appellant] het door hem voor de behandeling van het beroep en het hoger beroep betaalde griffierecht ten bedrag van € 463,00 vergoedt.

Aldus vastgesteld door mr. G.T.J.M. Jurgens, lid van de enkelvoudige kamer, in tegenwoordigheid van mr. E.L. Denters, griffier.

w.g. Jurgens
lid van de enkelvoudige kamer

w.g. Denters
griffier

Uitgesproken in het openbaar op 18 november 2026

163-1124

Persaankondiging

Uitspraken over handhaving rondom ijsboerderij in Wijlre

Zes uitspraken die allemaal gaan over de ijsboerderij in Wijlre. De zaken gaan over verschillende dwangsommen die het college van burgemeester en wethouders van Gulpen-Wittem aan de ijsboerderij heeft opgelegd en over handhavingsverzoeken van omwonenden tegen de ijsboerderij. Het college van B&W heeft dwangsommen opgelegd omdat de ijsboerderij handelt in strijd met het bestemmingsplan. Zo zou bij de ijsboerderij niet in hoofdzaak ijs worden verkocht. De rechtbank Limburg heeft zich eerder over deze zaken gebogen. De omwonenden zijn tegen de diverse rechtbankuitspraken in hoger beroep gekomen bij de Afdeling bestuursrechtspraak. Die heeft de zaken gezamenlijk op 8 juni 2026 op zitting behandeld. De zes uitspraken hebben de volgende zaaknummers: 202400067/1, 202400073/1, 202405434/1, 202405587/1, 202405589/1, 202405591/1 en 202405594/1.


  • Zoeken
  • Link kopiëren
  • Citeren
  • Opslaan als PDF-document
  • Opslaan als PDF-document

Raad van State

De Raad van State is onafhankelijk adviseur van regering en parlement over wetgeving en bestuur en hoogste algemene bestuursrechter van het land.

  • Meer over ons
  • Vacatures

Contact

De Raad van State bevindt zich in het centrum van Den Haag. Wilt u in contact komen met ons of wilt u ons bezoeken voor een zitting?

  • Telefoon
  • Locatie en route
  • Post en e-mail
  • Wet open overheid
  • Nieuwe zaak starten

Altijd op de hoogte

Ontvang ons nieuws via de abonnementenservice in uw mailbox. Op de hoogte gehouden worden over uitspraken die gedaan worden in bepaalde zaken? Meld u dan aan voor de e-mailservice. Of bekijk de voortgang van een bepaalde procedure bij de Afdeling bestuursrechtspraak.

  • Abonnementenservice
  • E-mailservice uitspraken
  • Voortgang procedure
  • Aanvragen oude uitspraken

Toegankelijkheid | Privacy | Cookiebeleid

Volg ons

  • Bluesky
  • LinkedIn
  • Instagram
  • Mastodon