Uitspraak 202401918/1/A2

202401918/1/A2.
Datum uitspraak: 11 november 2026

AFDELING
BESTUURSRECHTSPRAAK

Uitspraak op het hoger beroep van:

[appellant A] en [appellant B] wonend in [woonplaats],
appellanten,

tegen de uitspraak van de rechtbank Den Haag van 13 maart 2024 in zaken nrs. 23/4177, 23/4184, 23/4178 en 23/4185 in het geding tussen:

[appellant A] en [appellant B]

en

de Dienst Toeslagen.

Procesverloop

Bij besluit van 29 mei 2021 (kenmerk [...]T.SC.21.1) heeft de Dienst Toeslagen de zorgtoeslag voor [appellant A] voor toeslagjaar 2019 definitief vastgesteld op nihil.

Bij besluit van 29 mei 2021 (kenmerk [...]T.SC.21.8) heeft de Dienst Toeslagen de zorgtoeslag voor [appellant B] voor toeslagjaar 2019 definitief vastgesteld op € 170,00 en de huurtoeslag op € 440,00.

Bij besluit van 23 juni 2021 (kenmerk [...]T.SC.21.9) heeft de Dienst Toeslagen het kindgebonden budget voor [appellant B] vanaf 1 april 2021 voor toeslagjaar 2021 definitief vastgesteld op nihil.

Bij besluit van 3 september 2021 (kenmerk [...]T.SC.21.10) heeft de Dienst Toeslagen de huurtoeslag van [appellant B] voor toeslagjaar 2020 definitief vastgesteld op nihil.

Bij besluit van 8 januari 2022 (kenmerk [...]T.SC.21.12) heeft de Dienst Toeslagen, hangende bezwaar, de huurtoeslag voor [appellant B] voor toeslagjaar 2019 definitief vastgesteld op € 928,00 en een nabetaling gedaan van € 518,00.

Bij afzonderlijke besluiten van 8 mei 2023 heeft de Dienst Toeslagen de door [appellant A] en [appellant B] gemaakte bezwaren tegen de bovenvermelde besluiten ongegrond verklaard.

Bij besluit van 9 juni 2023 (kenmerk [...]T.SC.23.5) heeft de Dienst Toeslagen de definitief berekende zorgtoeslag van [appellant B] voor de maanden januari en februari 2019 verhoogd naar € 198,00 en een nabetaling gedaan van € 32,00.

Bij besluit van 16 augustus 2023 heeft de Belastingdienst/Toeslagen het tegen het besluit van 9 juni 2023 gerichte bezwaar van [appellant B] ongegrond verklaard.

Bij uitspraak van 13 maart 2024 heeft de rechtbank de door [appellant A] en [appellant B] ingestelde beroepen tegen de besluiten van 8 mei 2023 ongegrond verklaard.

Tegen deze uitspraak hebben [appellant A] en [appellant B] hoger beroep ingesteld.

De Dienst Toeslagen heeft een schriftelijke uiteenzetting gegeven.

De Afdeling heeft de zaak ter zitting behandeld op 23 september 2026, waar [appellant B] en de Dienst Toeslagen, vertegenwoordigd [gemachtigde A] en [gemachtigde B], zijn verschenen.

Overwegingen

Inleiding

1. [appellant A] en [appellant B] zijn op 19 februari 2019 met elkaar getrouwd en staan vanaf 1 april 2019 ingeschreven op hetzelfde adres.

2. In de besluiten van 29 mei 2021, 3 september 2021 en 8 januari 2022 heeft de Dienst Toeslagen de zorg- en huurtoeslagen in kwestie gewijzigd vastgesteld omdat het (gezamenlijk) toetsingsinkomen van [appellant A] en [appellant B] wijzigde.

In de besluiten van 8 mei 2023 heeft de Dienst Toeslagen zich op het standpunt gesteld dat hij bij de vaststelling van de toeslagen gebruik moet maken van de inkomensgegevens van [appellant A] en [appellant B] zoals die bekend zijn in de Basisregistratie Inkomen (BRI). De gegevens in de BRI, zoals vastgesteld door de inspecteur van de inkomstenbelasting, zijn leidend. Als de Belastingdienst het inkomen aanpast, wordt de toeslag automatisch opnieuw berekend. De zorg- en huurtoeslag en het kindgebonden budget van [appellant A] en [appellant B] in de toeslagjaren 2019, 2020 en 2021 zijn herberekend na de vaststelling van het (gezamenlijk) toetsingsinkomen.

Uitspraak van de rechtbank

3. De rechtbank heeft vastgesteld dat het recht op toeslagen en de hoogte daarvan afhankelijk zijn van de draagkracht en dat de Dienst Toeslagen bij de bepaling van de draagkracht uit moet gaan van de inkomensgegevens van [appellant A] en [appellant B] zoals die door de inspecteur van de inkomstenbelasting zijn vastgelegd in de BRI. De Dienst Toeslagen heeft niet de bevoegdheid om bij de berekening van toeslagen rekening te houden met aftrekposten. De Dienst Toeslagen is voor de berekening van de zorg- en huurtoeslag en het kindgebonden budget in 2019, 2020 en 2021 dan ook terecht uitgegaan van de in de BRI geregistreerde inkomensgegevens. Voor zover [appellant A] en [appellant B] het niet eens zijn met de in de BRI vastgestelde inkomensgegevens, moeten zij zich tot de inspecteur van de inkomstenbelasting wenden. De inspecteur van de inkomstenbelasting en de Dienst Toeslagen zijn namelijk aparte bestuursorganen die los van elkaar staan en hun eigen bevoegdheden hebben.

4. De rechtbank heeft de bezwaren en beroepen voor wat betreft de immateriële schadevergoeding wegens overschrijding van de redelijke termijn aangemerkt als samenhangende zaken waarin [appellant A] en [appellant B] éénmaal spanning en frustratie hebben ondervonden. De rechtbank heeft daarbij in aanmerking genomen dat de zaken in samenhang met elkaar zijn behandeld. Zo dateren de bestreden besluiten van dezelfde datum, zijn de beroepschriften gevoegd ter terechtzitting behandeld en hebben de zaken in hoofdzaak betrekking op hetzelfde onderwerp. Het gaat immers om de vraag of de Dienst Toeslagen van de juiste inkomensgegevens is uitgegaan. Alle zaken bevatten telkens nagenoeg dezelfde geschilpunten. De rechtbank heeft verder overwogen dat de redelijke termijn is overschreden met negen maanden, gerekend vanaf de ontvangst van het oudste bezwaarschrift op 25 juni 2021. De rechtbank heeft daarom een vergoeding voor immateriële schade toegekend van € 1.000,00.

5. Ten slotte heeft de rechtbank overwogen dat, indien [appellant A] en [appellant B] een oordeel willen over de vraag of en in hoeverre zij schade hebben geleden ten gevolge van hun vermelding in het Fraude Signalering Voorziening (FSV)-systeem, zij zich moeten wenden tot het FSV-portaal van de Belastingdienst.

Hoger beroep

6. [appellant A] en [appellant B] hebben op de zitting hun hogerberoepsgrond over het niet in rekening brengen dan wel vergoeden van rente wegens strijd met hun geloofsovertuiging ingetrokken.

7. [appellant A] en [appellant B] voeren aan dat de rechtbank niet heeft onderkend dat de Dienst Toeslagen onjuiste inkomensgegevens heeft gebruikt voor de berekening van hun toeslagen in 2019 en 2020. Er is met geen enkele aftrekpost rekening gehouden, waardoor de inspecteur van de inkomstenbelasting het inkomen steeds te hoog vaststelt. Sinds enkele jaren weet [appellant B] dat hij als fraudeur in het FSV is geregistreerd, waardoor hij altijd ten onrechte een hogere bewijslast heeft om zijn inkomen aan te tonen. Daardoor wordt zijn inkomen te hoog vastgesteld, waardoor hij minder of geen toeslag ontvangt. Bovendien zijn [appellant A] en [appellant B] het niet eens met de overwegingen van de rechtbank dat sprake is van twee aparte instanties. Er is namelijk maar één Belastingdienst.

7.1. De rechtbank heeft er terecht op gewezen dat de Dienst Toeslagen en de inspecteur van de Belastingdienst twee aparte bestuursorganen zijn (vgl. de uitspraak van de Afdeling van 17 augustus 2022, ECLI:NL:RVS:2022:2396). [appellant A] en [appellant B] hebben de mogelijkheid om de vaststelling van hun inkomen(s) aan te vechten bij de belastingrechter om een oordeel te verkrijgen over hun stelling dat de FSV-registratie op onrechtmatige wijze de vaststelling van het inkomen door de Belastingdienst heeft beïnvloed. De beoordeling van dat betoog hoort daar thuis en niet in deze procedure tegen de Dienst Toeslagen (vgl. de uitspraak van de Afdeling van 2 augustus 2023, ECLI:NL:RVS:2023:2951, onder 7.1).

7.2. De grond van [appellant A] en [appellant B] dat de rechtbank niet heeft onderkend dat zij recht hebben op dwangsommen wegens het niet beslissen op hun bezwaren, slaagt niet. De rechtbank heeft daarover terecht overwogen dat [appellant A] en [appellant B] geen ingebrekestelling hebben verstuurd en dat de Dienst Toeslagen bovendien op alle bezwaren heeft beslist. [appellant A] en [appellant B] hebben daar geen concrete gronden tegen aangevoerd. De Afdeling onderschrijft het oordeel van de rechtbank in de onder 15 van de rechtbankuitspraak opgenomen overweging.

8. [appellant A] en [appellant B] zijn het er niet eens dat de rechtbank bij het vaststellen van de immateriële schadevergoeding is uitgegaan van samenhang. Voor elk van de acht door hun gemaakte bezwaren tegen vijf beschikkingsnummers zouden zij een schadevergoeding wegens het overschrijden van de redelijke termijn moeten ontvangen. Bovendien zijn [appellant A] en [appellant B] op 19 februari 2019 getrouwd. Zij waren dus voor het jaar 2019 geen fiscaal partners. Hierdoor zouden zij voor dat jaar ook afzonderlijke schadevergoedingen moeten ontvangen.

8.1. De Afdeling volgt de rechtbank in haar oordeel dat alle zaken in de kern betrekking hebben op één onderwerp, namelijk de vraag of de Dienst Toeslagen van de juiste inkomensgegevens is uitgegaan bij de vaststelling van de toeslag. De rechtbank heeft daarom de bezwaren en beroepen voor wat betreft de immateriële schadevergoeding terecht aangemerkt als samenhangende zaken waarin éénmaal spanning en frustratie is ondervonden. In de omstandigheid dat [appellant A] en [appellant B] gezamenlijk beroep hebben ingesteld, heeft de rechtbank terecht aanleiding gezien om dit bedrag aldus te matigen dat de schadevergoeding in gelijke delen over hen wordt verdeeld. Een dergelijke matiging is redelijk vanwege de matigende invloed die het gezamenlijk maken van bezwaar en instellen van beroep heeft gehad op de mate van stress, ongemak en onzekerheid die zij als gevolg van de te lang durende procedure hebben ondervonden. Deze zaken zijn in de beroepsprocedure gezamenlijk behandeld. Door gezamenlijk te procederen, hebben zij de voor- en nadelen van deze procedure kunnen delen. In gevallen als dit wordt per fase van de procedure waarin sprake is geweest van gezamenlijke behandeling, voor die zaken gezamenlijk slechts eenmaal het tarief van € 500,00 per half jaar gehanteerd, waarbij het totaal van de overschrijding naar boven wordt afgerond. Zie onder meer de uitspraak van de Afdeling van 5 juni 2024, ECLI:NL:RVS:2024:2312, onder 9.1-9.2. Gelet op de overschrijding van de redelijke termijn met negen maanden, heeft de rechtbank de schadevergoeding terecht vastgesteld op € 1.000,00.

9. Verder zijn [appellant A] en [appellant B] het niet eens met de hoogte van de door de rechtbank toegekende verletkosten.

9.1. Verletkosten als bedoeld in artikel 1, aanhef en onder e, van het Besluit proceskosten bestuursrecht zijn kosten van tijdverzuim die een partij moet maken om een (hoor)zitting te kunnen bijwonen in een procedure.

Verletkosten zijn dus, anders dan is aangevoerd, geen vergoeding voor de tijd die is besteed aan het lezen en schrijven van (proces)stukken. [appellant A] en [appellant B] hebben geen specificatie overgelegd van de door hen gemaakte verletkosten terwijl daar wel om is gevraagd in de toelichting bij het aan hen toegestuurde formulier proceskosten van de rechtbank. Gelet daarop en op de duur van de zitting en de benodigde reistijd, heeft de rechtbank de hoogte van de verletkosten voor de behandeling van het beroep terecht forfaitair vastgesteld op twee uur tegen het minimaal te hanteren uurtarief. [appellant A] en [appellant B] hebben in hoger beroep niet aannemelijk gemaakt dat hun werkelijke verletkosten hoger waren.

10. Ten slotte hebben [appellant A] en [appellant B] op de zitting geklaagd over de lengte van de procedure in hoger beroep. De Afdeling merkt deze uitlating aan als een aanvullend verzoek om schadevergoeding wegens overschrijding van de redelijke termijn.

10.1. De redelijke termijn is overschreden als de duur van de totale procedure te lang is. Voor een procedure als deze die uit een bezwaarprocedure en twee rechtelijke instanties bestaat, is in beginsel een totale lengte van ten hoogste vier jaar redelijk. De Afdeling neemt de datum van ontvangst van het eerste bezwaarschrift (door de Dienst Toeslagen op 25 juni 2021) als datum van aanvang van de redelijke termijn. De redelijke termijn is overschreden met 17 maanden. De Afdeling hanteert een forfaitaire vergoeding van € 500,00 per half jaar waarmee de redelijke termijn is overschreden. Dit brengt mee dat [appellant A] en [appellant B] recht hebben op € 1.500,00 schadevergoeding voor de zaken gezamenlijk. [appellant A] en [appellant B] hebben in de beroepsprocedure al € 1.000,00 ontvangen. Om die reden hebben zij recht op een aanvullende vergoeding van € 500,00.

Conclusie

11. Het hoger beroep is ongegrond. De aangevallen uitspraak moet worden bevestigd.

12. Het verzoek van [appellant A] en [appellant B] om schadevergoeding wegens overschrijding van de redelijke termijn moet worden toegewezen.

13. De Dienst Toeslagen hoeft geen proceskosten te vergoeden.

Beslissing

De Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State:

I. bevestigt de aangevallen uitspraak;

II. wijst het verzoek om een schadevergoeding toe;

III. veroordeelt de Staat der Nederlanden (minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties) om aan M. [appellant A] en [appellant B] een schadevergoeding van € 500,00 te betalen, met dien verstande dat bij betaling van genoemd bedrag aan één van hen, de Staat aan zijn verplichting heeft voldaan.

Aldus vastgesteld door mr. W. den Ouden, voorzitter, en mr. C.H. Bangma en mr. A.C. Rop, leden, in tegenwoordigheid van mr. T. van Goeverden-Clarenbeek, griffier.

w.g. Den Ouden
voorzitter

w.g. Van Goeverden-Clarenbeek
griffier

Uitgesproken in het openbaar op 11 november 2026

488-1180