Uitspraak 202504526/1/A2

202504526/1/A2.
Datum uitspraak: 23 september 2026

AFDELING
BESTUURSRECHTSPRAAK

Uitspraak op het hoger beroep van:

[appellant], wonend in [woonplaats],
appellant,

tegen de uitspraak van de rechtbank Midden­Nederland van 26 juni 2025 in zaak nr. 24/174 in het geding tussen:

[appellant]

en

de minister van Infrastructuur en Waterstaat.

Procesverloop

Bij besluit van 6 juli 2023 heeft de minister aan [appellant] een medisch certificaat klasse 1 afgegeven met een SIC-restrictie.

Bij besluit van 20 november 2023 heeft de minister het door [appellant] daartegen gemaakte bezwaar ongegrond verklaard.

Bij uitspraak van 26 juni 2025 heeft de rechtbank het door [appellant] daartegen ingestelde beroep ongegrond verklaard.

Tegen deze uitspraak heeft [appellant] hoger beroep ingesteld.

De Afdeling heeft de zaak ter zitting behandeld op 12 mei 2026, waar [appellant], bijgestaan door mr. L.P. Kabel, advocaat in Eindhoven, vergezeld van [persoon], en de minister, vertegenwoordigd door mr. I.M. Kops en W. Tse, zijn verschenen.

Overwegingen

Inleiding

1.       [appellant] volgde een pilotenopleiding in Spanje. Voor de pilotenopleiding is een medisch certificaat vereist. In een alcohol- en drugsonderzoek van 5 oktober 2021 is bij [appellant] een verhoogde CDT-waarde van 2,8% vastgesteld, met een afkapwaarde van 2%. Een verhoogde CDT-waarde is een aanwijzing voor een alcohol gerelateerde stoornis. Bij besluit van 16 november 2021 heeft de minister aan [appellant] een medisch certificaat verleend met onder meer een zogenoemde SIC-restrictie. De SIC-restrictie betekent dat [appellant] in het eerste jaar van zijn opleiding elke drie maanden een bloedonderzoek moet laten doen naar alcoholgebruik en dat hij bij zijn keuring, na één jaar, een psychiatrisch onderzoek moet laten doen.

2.       Bij de keuring van [appellant] na één jaar op 10 oktober 2022 is een verhoogde CDT-waarde van 2,2% vastgesteld. Psychiater M. van Beem heeft in zijn rapport van 31 oktober 2022 geconcludeerd dat sprake is van een ongespecificeerde stoornis in het alcoholgebruik wegens een verhoogde CDT-waarde. Op 29 december 2022 is een tweede onderzoek uitgevoerd door psychiater J.A.E.M. van Venrooij. Psychiater Van Venrooij heeft in zijn rapport van 13 januari 2023 voorlopig geconcludeerd dat, omdat er geen andere verklaring is voor de verhoogde CDT-waarde, sprake is van een ongespecificeerde alcohol gerelateerde stoornis.

3.       De minister heeft [appellant] op 20 januari 2023 medegedeeld dat er onderzoek gedaan moet worden naar het effect van de stoornis en hij daarvoor in therapie moet gaan, waarna hij eventueel in aanmerking kan komen voor een nieuw medisch certificaat. De psychiater van Spoor6 Verslavingszorg heeft op 16 maart 2023 geconcludeerd dat hij geen overtuigende diagnose van een alcohol gerelateerde stoornis kan vaststellen. Een internist-oncoloog heeft op 5 april 2023 onder meer geconcludeerd dat hij de hoge CDT-waarde van [appellant] niet kan verklaren. [appellant] heeft het bloedmonster van 10 oktober 2022, waarmee de verhoogde CDT-waarde is vastgesteld, opnieuw laten onderzoeken door het Meander Medisch Centrum. In dat confirmatieonderzoek van klinisch chemicus dr. L.H.J Jacobs is de CDT-waarde van het oorspronkelijke bloedmonster van 10 oktober 2022 op 1 juni 2023 gecorrigeerd en vastgesteld op 1,3%, dus onder de afkapwaarde van 2%. [appellant] heeft de minister op 2 juni 2023 verzocht om een herbeoordeling.

4.       De voorschriften van de afgifte van een medisch certificaat zijn opgenomen in Verordening (EU) 2011/1178 van de Commissie van 3 november 2011 tot vaststelling van technische eisen en administratieve procedures met betrekking tot de bemanning van burgerluchtvaartuigen, overeenkomstig Verordening (EG) nr. 216/2008 van het Europees Parlement en de Raad. De relevante bepalingen zijn opgenomen in de bijlage. De bijlage maakt deel uit van deze uitspraak.

Besluitvorming

5.       Bij besluit van 6 juli 2023 heeft de minister een medisch certificaat klasse 1 afgegeven met SIC-restrictie. De SIC-restrictie houdt in dat voor de volgende keuring opnieuw een CDT-onderzoek gedaan moet worden en een psychiatrische evaluatie moet plaatsvinden. Na het aanleveren van deze gegevens kan overwogen worden om de restrictie te verwijderen. De minister heeft vermeld dat hij na ontvangst van de nieuwe feiten, waaronder het confirmatieonderzoek van 1 juni 2023, de oorspronkelijke vaststelling van de verhoogde CDT-waarde van 10 oktober 2022 als niet correct zal beschouwen.

6.       De minister heeft verzocht om een advies van onafhankelijke medische specialisten naar aanleiding van het bezwaar van [appellant] tegen het besluit van 6 juli 2023. De onafhankelijke medische specialisten hebben in het advies van 20 oktober 2023 geconcludeerd dat de diagnoses in de psychiatrische rapporten van 31 oktober 2022 en 13 januari 2023 vooral lijken te zijn gebaseerd op de later onjuist gebleken uitslag van de CDT-waarde en dat de overige bevindingen de diagnoses niet ondersteunen. De juiste CDT-waarde moet daarom teruggekoppeld worden aan (één van) de psychiaters zodat (één van) de rapporten herzien kunnen worden, waarna de minister zijn besluit aanpast op basis van de mogelijk herziene diagnose. De minister heeft het advies van de onafhankelijke medische specialisten ten grondslag gelegd aan zijn besluit op bezwaar van 20 november 2023. De minister heeft het medisch certificaat met SIC-restrictie echter gehandhaafd zonder de juiste CDT-waarde terug te koppelen aan (één van) de psychiaters. Dat betekent dat [appellant] verder kon met de opleiding, maar hij wel op grond van de SIC-restrictie psychiatrisch onderzoek op eigen kosten moest laten doen.

Nieuw psychiatrisch onderzoek

7.       [appellant] heeft op grond van het besluit van 6 juli 2023 opnieuw psychiatrisch onderzoek laten doen. Psychiater Lam heeft in zijn rapport van 18 september 2023 geconcludeerd dat er bij [appellant] geen sprake is van een stoornis. Nadat de minister nieuwe informatie heeft aangeleverd bij de psychiater heeft de minister, onder verwijzing naar het rapport van 18 september 2023, bij besluit van 11 januari 2024 aan [appellant] met ingang van die dag een medisch certificaat klasse 1 zonder SIC-restrictie afgegeven.

Uitspraak van de rechtbank

8.       De rechtbank heeft het beroep van [appellant] ongegrond verklaard. Zij heeft een motiveringsgebrek van het besluit op bezwaar gepasseerd met toepassing van artikel 6:22 van de Algemene wet bestuursrecht (Awb). De minister heeft op de zitting van de rechtbank alsnog voldoende toegelicht dat het medisch certificaat van 6 juli 2023 zekerheidshalve met SIC-restrictie is toegekend. De minister wilde dat een derde psychiater [appellant] zou onderzoeken en het hele dossier zou beoordelen. Met het handhaven van de SIC-restrictie heeft de minister het advies van de onafhankelijke medische specialisten om de correcte CDT-waarde terug te koppelen, feitelijk uitgevoerd.

Hoger beroep

9.       [appellant] voert aan dat de rechtbank ten onrechte niet heeft getoetst of de minister heeft voldaan aan zijn vergewisplicht in zijn besluiten van 6 juli 2023 en 20 november 2023. De minister heeft namelijk niet beoordeeld of de psychiatrische rapporten gebreken vertonen, inhoudelijk tegenstrijdig zijn of anderszins niet concludent zijn. [appellant] wijst erop dat alleen een verhoogde CDT-waarde onvoldoende is voor de psychiaters om te concluderen dat sprake is van problematisch alcoholgebruik, zoals volgt uit rechtspraak van de Afdeling over psychiatrisch onderzoek bij de rijgeschiktheid van bestuurders van motorrijvoertuigen. De rechtbank heeft verder ten onrechte overwogen dat het van belang is dat [appellant] op 16 november 2021 al een medisch certificaat met SIC-restrictie heeft gekregen, omdat de psychiaters dat niet hebben benoemd. [appellant] betoogt verder dat uit het overgelegde resultaat van het confirmatieonderzoek naar de CDT-waarde van het bloedmonster van 10 oktober 2022 volgt dat hij een medisch certificaat had moeten krijgen zonder SIC-restrictie. Subsidiair betoogt hij dat de minister op grond van artikel 3:2 van de Awb het resultaat van het confirmatieonderzoek voorafgaand aan zijn besluitvorming had moeten voorleggen aan de psychiaters. In dat geval had [appellant] niet nogmaals onderzocht hoeven worden door een derde psychiater. Ieder psychiatrisch onderzoek kost hem tussen € 2.000,00 en € 3.000,00. Als komt vast te staan dat de besluitvorming van de minister onrechtmatig is, is [appellant] voornemens om de schade op de minister te verhalen. De rechtbank heeft verder niet onderkend dat in ieder geval een derde psychiatrisch onderzoek geen meerwaarde had, zoals is geconcludeerd in het advies van de onafhankelijke medische adviseurs over het bezwaar van [appellant]. Uit rechtspraak van de Afdeling over psychiatrisch onderzoek in het kader van de rijgeschiktheid van bestuurders van motorrijvoertuigen, volgt ook dat de minister niet nog een derde psychiatrisch onderzoek mocht opleggen. Verder is de rechtbank niet ingegaan op zijn betoog over de schending van zijn correctie- en blokkeringsrecht van de psychiatrische rapporten. De rechtbank is ook niet ingegaan op de beroepsgronden van [appellant] over de ‘Flowchart - Alcohol/substance misuse certification’ bij toepassing van de Verordening 2011/1178, die de minister ten onrechte niet gevolgd heeft.

9.1.    De Afdeling constateert dat [appellant] procesbelang heeft, omdat hij kosten voor psychiatrisch onderzoek heeft moeten maken als gevolg van de besluitvorming van de minister. [appellant] wil onder meer die kosten verhalen op de minister.

9.2.    In artikel MED.A.040 van de Verordening 2011/1178 is opgenomen dat een medisch certificaat uitsluitend mag worden afgegeven als de luchtvaartmedische beoordelingen zijn afgerond en de aanvrager als geschikt is beoordeeld. Met de rechtbank begrijpt de Afdeling uit de op de zitting van de rechtbank gegeven toelichting van de minister dat nader psychiatrisch onderzoek nodig was om [appellant] geschikt te verklaren. Uit het door de minister overgenomen advies van de onafhankelijke medische adviseurs volgt namelijk dat in de psychiatrische rapporten van 31 oktober 2022 en 13 januari 2023 is uitgegaan van een onjuiste CDT-waarde en de rapporten daarom herzien moesten worden.

9.3.    De rechtbank heeft echter ten onrechte overwogen dat de minister het advies van de onafhankelijke medische adviseurs om de correcte CDT-waarde terug te koppelen aan de psychiaters, heeft uitgevoerd met de afgifte van het medisch certificaat met de SIC-restrictie. De opname van de SIC-restrictie heeft namelijk als gevolg dat [appellant] op zijn kosten aanvullend psychiatrisch onderzoek moet laten doen. Gelet op het voorgaande is echter vast komen te staan dat in de psychiatrische rapporten van 31 oktober 2022 en 13 januari 2023 ten onrechte is uitgegaan van een verhoogde CDT-waarde van het bij [appellant] afgenomen bloedmonster van 10 oktober 2022. De minister had de psychiaters moeten bevragen of kennisname van de juiste CDT-waarde reden zou zijn om de conclusies van de rapporten aan te passen. Door dit na te laten, en zich onverkort op de eerdere rapporten te baseren, heeft de minister onzorgvuldig gehandeld. Daarbij komt nog dat de minister een derde psychiatrisch rapport van 18 september 2023 waarin [appellant] geschikt is verklaard, ook niet bij de beoordeling heeft betrokken.

9.4.    Voor zover de minister heeft gesteld dat het handhaven van de SIC-restrictie in het besluit op bezwaar heeft geleid tot een snellere voortzetting van de opleiding van [appellant], omdat de minister naar aanleiding van het rapport van 18 september 2023 aanvullende informatie heeft aangeleverd bij de psychiater en op een antwoord moest wachten, is dat onjuist. Ook als de minister het psychiatrisch rapport van 18 september 2023 had betrokken in de bezwaarprocedure en die procedure had verlengd, had [appellant] zijn opleiding gedurende de bezwaarprocedure kunnen voortzetten op grond van het bij besluit van 6 juli 2023 afgegeven medisch certificaat.

9.5.    Het betoog slaagt.

Afdoening van de zaak

10.     Uit de overwegingen van de Afdeling onder 9.1-9.5 volgt dat het besluit van 20 november 2023 in strijd is met artikel 3:2 van de Awb omdat de minister de juiste CDT-waarde niet heeft teruggekoppeld aan de psychiaters en hij ten onrechte het rapport van 18 september 2023 niet in acht heeft genomen. De minister had in het psychiatrisch rapport van 18 september 2023 aanleiding moeten zien om het besluit van 6 juli 2023 te herroepen voor zover daarin de SIC-restrictie is opgenomen. De Afdeling is verder van oordeel dat ook het besluit van 6 juli 2023 in strijd met artikel 3:2 Awb is voorbereid omdat op dat moment de minister al bekend was met de correcte CDT-waarde van het bloedmonster van 10 oktober 2022, die is vastgesteld in het confirmatieonderzoek van 1 juni 2023. De minister mocht daarom niet onverkort de SIC-restrictie in dat besluit opnemen.

Conclusie

11.     Het hoger beroep is gegrond. De Afdeling vernietigt de uitspraak van de rechtbank. Het besluit op bezwaar van 20 november 2023 wordt vernietigd. De Afdeling ziet gelet op hetgeen onder 10 is overwogen aanleiding om zelf in de zaak te voorzien door het bezwaar van [appellant] gegrond te verklaren en het besluit van 6 juli 2023 te herroepen, voor zover daarin de SIC-restrictie is opgenomen.

12.     De minister moet de proceskosten vergoeden.

Beslissing

De Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State:

I.        verklaart het hoger beroep gegrond;

II.       vernietigt de uitspraak van de rechtbank van 26 juni 2025 in zaaknr. 24/174;

III.      verklaart het beroep gegrond;

IV.     vernietigt het besluit op bezwaar van de minister van Infrastructuur en Waterstaat van 20 november 2023, kenmerk ILT-NL40995-A;

V.      verklaart het bezwaar gegrond;

VI.     herroept het besluit van de minister van Infrastructuur en Waterstaat van 6 juli 2023, kenmerk NL40995, voor zover daarin de SIC-restrictie is opgenomen;

VII.     veroordeelt de minister van Infrastructuur en Waterstaat tot de vergoeding van bij [appellant] in verband met de behandeling van het hoger beroep opgekomen proceskosten tot een bedrag van € 1.868,00, geheel toe te rekenen aan door een derde beroepsmatig verleende rechtsbijstand;

VIII.    gelast dat de minister van Infrastructuur en Waterstaat het door [appellant] in hoger beroep betaalde griffierecht ten bedrage van € 289,00 vergoedt.

Aldus vastgesteld door mr. E.A. Minderhoud, voorzitter, en mr. M. Soffers en mr. V.V. Essenburg, leden, in tegenwoordigheid van mr. M. Schuurman, griffier.

w.g. Minderhoud
voorzitter

w.g. Schuurman
griffier

Uitgesproken in het openbaar op 23 september 2026

1100

Bijlage - Relevante bepalingen

Verordening (EU) nr. 1178/2011 van de Commissie van 3 november 2011 tot vaststelling van technische eisen en administratieve procedures met betrekking tot de bemanning van burgerluchtvaartuigen, overeenkomstig Verordening (EG) nr. 216/2008 van het Europees Parlement en de Raad

MED.A.005 Toepassingsgebied

In deze bijlage (deel-MED) worden de eisen vastgesteld voor:

a)       de afgifte, geldigheid, verlenging en hernieuwde afgifte van het medisch certificaat dat vereist is voor de uitoefening van de bevoegdheden van een bewijs van bevoegdheid als piloot of leerlingpiloot;

[…]

MED.A.040 Afgifte, verlenging en hernieuwde afgifte van medische certificaten

a) Een medisch certificaat mag uitsluitend worden afgegeven, verlengd of hernieuwd afgegeven als de vereiste luchtvaartmedische onderzoeken en beoordelingen, al naargelang van toepassing, zijn afgerond en de aanvrager als geschikt is beoordeeld.

[…]