Uitspraak 202500562/1/A2

202500562/1/A2.
Datum uitspraak: 8 juli 2026

AFDELING
BESTUURSRECHTSPRAAK

Uitspraak op het hoger beroep van:

[appellante], wonend in [woonplaats],
appellante,

tegen de uitspraak van de rechtbank Amsterdam van 13 december 2024 in zaak nr. 23/5873 in het geding tussen:

[appellante]

en

de minister van Financiën.

Procesverloop

Bij besluit van 18 juli 2022 heeft de Belastingdienst/Toeslagen een aanvraag van [appellante] om overneming van een private schuld afgewezen.

Bij besluit van 18 augustus 2023 heeft de minister, als rechtsopvolger van de Belastingdienst/Toeslagen, het door [appellante] daartegen gemaakte bezwaar ongegrond verklaard.

Bij uitspraak van 13 december 2024 heeft de rechtbank het door [appellante] daartegen ingestelde beroep ongegrond verklaard.

Tegen deze uitspraak heeft [appellante] hoger beroep ingesteld.

De minister heeft een schriftelijke uiteenzetting gegeven.

De Afdeling heeft de zaak op een zitting behandeld op 23 februari 2026, waar [appellante], bijgestaan door mr. A. Laghmouchi, advocaat in Utrecht, en de minister, vertegenwoordigd door mr. J. Rhebergen en mr. A.R. Kandhai, zijn verschenen.

Overwegingen

Inleiding

1.       Deze uitspraak gaat over de toepassing van de regeling voor het overnemen van private schulden van gedupeerde ouders van de kinderopvangtoeslagaffaire op grond van de Wet hersteloperatie toeslagen (Wht). Het overnemen van private schulden wordt namens de minister uitgevoerd door de uitvoeringsorganisatie Sociale Banken Nederland (SBN).

2.       [appellante] is aangemerkt als gedupeerde ouder van de toeslagenaffaire. Zij heeft een schuldenlijst aan SBN gestuurd, waarop een openstaande schuld staat aan [bedrijf]. van € 28.050,10. [appellante] heeft verzocht om overname van deze schuld.

3.       In hoofdstuk 4 van de Wht is geregeld onder welke voorwaarden  gedupeerden in aanmerking komen voor het overnemen en betalen van private schulden. Het wettelijk kader is opgenomen in de bijlage. De bijlage maakt deel uit van deze uitspraak.

Besluitvorming

4.       De minister heeft de aanvraag van [appellante] afgewezen. De minister heeft die afwijzing gebaseerd op artikel 4.1, tweede lid, van de Wht, in samenhang met artikel 4.1, vierde lid, aanhef en onder a en b, van de Wht. De minister heeft geen aanleiding gezien voor toepassing van de hardheidsclausule.

Uitspraak van de rechtbank

5.       De rechtbank heeft geoordeeld dat de minister zich terecht op het standpunt heeft gesteld dat de schuld niet vóór 1 juni 2021 opeisbaar is geworden. Daartoe heeft de rechtbank overwogen dat uit de stukken blijkt dat [appellante] steeds haar maandelijkse aflossingsverplichtingen is nagekomen. De rechtbank heeft [appellante] twee keer in de gelegenheid gesteld om aannemelijk te maken dat zij vóór 1 juni 2021 betalingsachterstanden had, maar daarin is zij niet geslaagd.

Verder heeft de rechtbank geoordeeld dat de minister de hardheidsclausule als bedoeld in artikel 9.1, tweede lid, van de Wht niet heeft hoeven toepassen. De rechtbank heeft [appellante] in de gelegenheid gesteld om haar beroep op de hardheidsclausule nader te onderbouwen. Op basis van de ingebrachte stukken kan volgens de rechtbank niet worden gezegd dat de persoonlijke en financiële omstandigheden van [appellante] zodanig schrijnend zijn dat het niet overnemen van de private schuld in de weg staat aan een nieuwe start voor haar.

Hoger beroep

6.       Op de zitting heeft [appellante] desgevraagd bevestigd dat niet meer in geschil is dat de schuld niet voor 1 juni 2021 opeisbaar was.

Hardheidsclausule

7.       [appellante] betoogt dat de rechtbank ten onrechte heeft geoordeeld dat de minister de hardheidsclausule niet hoefde toe te passen. Zij voert hierover aan dat uit de door haar aangeleverde stukken een objectieve structurele schulddruk blijkt. Op de zitting van de Afdeling heeft [appellante] naar voren gebracht dat zij op de schuld bij [bedrijf] aflost en dat de schuld op dit moment nog ongeveer € 20.000,00 bedraagt. Ook heeft zij aan de hand van een overzicht van inkomsten en uitgaven toegelicht dat zij, door de beperkte bestedingsruimte van € 197,00 per maand, minimale draagkracht heeft en in een kwetsbare financiële positie verkeert. Dit drukt volgens [appellante] zwaar op haar. Verder doet zij een beroep op het herstelgerichte karakter van de Wht en vindt zij de afwijzing van de schuld onevenredig.

7.1.    Zoals de Afdeling eerder heeft overwogen in haar uitspraak van 12 februari 2025, ECLI:NL:RVS:2025:456, kan de hardheidsclausule worden toegepast in bijzondere situaties, waarbij toepassing van de bepaling zelf gelet op de ratio ervan onbillijk uitpakt of wanneer sprake is van schrijnende omstandigheden waardoor toepassing van de wettelijke bepaling achterwege moet blijven. Of het daarbij gaat om een situatie die door de wetgever in algemene zin is of kan zijn voorzien is daarbij niet van doorslaggevend belang. Bij schrijnende omstandigheden kan bijvoorbeeld worden gedacht aan serieuze en structurele financiële nood, aan ernstige medische omstandigheden, of aan andere ontwrichtende persoonlijke omstandigheden. Daarbij gaat het niet zozeer om omstandigheden die zich hebben voorgedaan in de periode waarin de toeslagenaffaire zich voltrok en die vanzelfsprekend in veel gevallen schrijnend zijn geweest en tot schade kunnen leiden en ook vaak hebben geleid en waarvoor de herstelmaatregelen uit de Wht beogen een oplossing te bieden. Het moet gaan om actuele omstandigheden die samenhangen met (de gevolgen van) een weigering om de schulden over te nemen of te compenseren. Met het toepassen van de hardheidsclausule wordt een uitzondering gemaakt op de gebruikelijke toepassing van de regel. Dat betekent dat degene die er een beroep op doet, in ieder geval inzichtelijk moet maken waar de bijzonderheid of schrijnendheid in zijn of haar situatie uit bestaat, en dit zo concreet mogelijk dient te onderbouwen.

7.2.    [appellante] heeft ter staving van haar schuldendruk een overzicht overgelegd waarin zij haar vaste lasten en haar inkomsten heeft opgesomd. Daaruit blijkt dat zij na aftrek van de noodzakelijke kosten, waarin ook de maandelijkse aflossing van de schulden aan [bedrijf] en aan de Dienst Toeslagen zijn opgenomen, een beperkt bedrag per maand overhoudt - € 197,00 per maand - en zij dus een minimale bestedingsruimte heeft. Uit deze stukken en hetgeen zij op zitting over haar financiële situatie heeft toegelicht, blijkt dat zij, ondanks de zware last van de aflossing van de schuld en haar zorgen over haar, niet verder toegelichte, medische situatie, in staat is om aan haar maandelijkse verplichtingen te voldoen. Haar financiële situatie is, zoals de minister op de zitting ook heeft erkend, krap, maar van een situatie van structurele financiële nood is niet gebleken. Dat [appellante] de ontstane situatie als oneerlijk ervaart omdat zij hard heeft moeten werken om achterstanden te voorkomen en haar schulden af te lossen en nu niet in aanmerking komt voor overneming van haar schuld, is invoelbaar. Maar de door haar aangedragen omstandigheden zijn niet zodanig schrijnend dat de minister op grond van de hardheidsclausule tot overname of compensatie van schulden had moeten overgaan. De rechtbank is terecht tot dezelfde conclusie gekomen.

7.3.    Het betoog slaagt niet.

Conclusie

8.       Het hoger beroep is ongegrond. De Afdeling bevestigt de uitspraak van de rechtbank.

9.       De minister hoeft geen proceskosten te vergoeden.

Beslissing

De Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State:

bevestigt de aangevallen uitspraak.

Aldus vastgesteld door mr. J.M. Willems, lid van de enkelvoudige kamer, in tegenwoordigheid van mr. M. Rijsdijk, griffier.

w.g. Willems
lid van de enkelvoudige kamer

w.g. Rijsdijk
griffier

Uitgesproken in het openbaar op 8 juli 2026

705-1190

BIJLAGE

Wettelijk kader

Wet hersteloperatie toeslagen

Artikel 4.1 Overneming of betaling privaatrechtelijke geldschulden gedupeerde aanvrager kinderopvangtoeslag, partner en ex-partner van gedupeerde aanvrager kinderopvangtoeslag

1. […]

2. De geldschulden die worden overgenomen:

a. zijn ontstaan na 31 december 2005;

b. waren voor 1 juni 2021 opeisbaar; en

c. zijn niet voldaan op het tijdstip waarop de aanvraag wordt gedaan.

3. […]

4. Geldschulden en kosten die niet worden overgenomen zijn:

a. de resterende hoofdsom van een hypothecaire lening, ook als die vanwege betalingsachterstanden opeisbaar is geworden, tenzij het een restschuld betreft na verkoop van of verhaal op de verhypothekeerde zaak;

b. de resterende hoofdsommen van andere leningen, tenzij die vanwege betalingsachterstanden opeisbaar zijn geworden;

[…]

Artikel 9.1. Hardheidsclausule

1. De Belastingdienst/Toeslagen kan bij een besluit over toekenning van compensatie, een tegemoetkoming of vergoeding, kwijtschelding van bestuursrechtelijke schulden of betaling van bestuursrechtelijke en privaatrechtelijke schulden afwijken van 2.1, 2.6, 2.7, 2.10, 2.11, 2.11a, 2.11b, 2.14, 2.14a, 2.16, 2.17, 3.1, 4.6, 4.7 of 6.1 voor zover toepassing van het desbetreffende artikel gelet op doel of strekking ervan zal leiden tot een onbillijkheid van overwegende aard voor degene die aanspraak wil maken op de toekenning.

2.Voor zover toepassing gelet op het belang dat de bepaling beoogt te beschermen, zal leiden tot een onbillijkheid van overwegende aard kan:

a. Onze Minister afwijken van artikel 2.15, 2.15a 3.13, 4.1, 4.2 of 4.3;

[…]