Gaswinning in Groningen
De NAM wint sinds 1963 gas uit het Groningenveld. De laatste jaren wordt de omvang van de gaswinning teruggebracht.
Zowel de Afdeling bestuursrechtspraak als de Afdeling advisering hebben zich de afgelopen jaren, ieder vanuit hun eigen taak, een aantal keer gebogen over de gaswinning in Groningen.
Bestuursrechtspraak
De Afdeling bestuursrechtspraak heeft zich tot nu toe acht keer gebogen over de gaswinning in Groningen. Met de laatste uitspraak van 8 mei 2024 is een eind gekomen aan een reeks van uitspraken die de Afdeling bestuursrechtspraak de afgelopen jaren heeft gedaan over besluiten die de regering heeft genomen over de gaswinning in Groningen. In april 2024 maand stemde de Eerste Kamer in met de wijziging van de Gaswet en de Mijnbouwwet in verband met de beëindiging van de gaswinning uit het Groningenveld. Op grond van deze wet is gaswinning uit het Groningenveld met ingang van 19 april 2024 verboden.
Gaswinning 2023-2024
Op 8 mei 2024 heeft de Afdeling bestuursrechtspraak geoordeeld dat de staatssecretaris van Economische Zaken en Klimaat niet heeft gemotiveerd waarom het Groningenveld in de gehele periode van 1 oktober 2023 tot en met 30 september 2024 als reserve nodig is om bij koud weer de leveringszekerheid te waarborgen. De uitspraak betekent dat vanaf 1 mei 2024 hoe dan ook geen gas mag worden gewonnen uit het Groningenveld, maar dat levert geen nieuwe situatie op. Met ingang van 19 april 2024 is gaswinning uit het Groningenveld namelijk al wettelijk verboden.
Gaswinning 2022-2023
Op 30 augustus 2023 verklaarde de Afdeling bestuursrechtspraak de beroepen tegen het instemmingsbesluit van de staatssecretaris van Economische Zaken en Klimaat voor de gaswinning in het jaar 2022-2023 ongegrond. Het gaat in deze zaak om het waakvlamniveau. Na afweging van alle belangen heeft de staatssecretaris redelijkerwijs het winningsniveau kunnen vaststellen op 2,8 miljard kubieke meter gas. De Afdeling bestuursrechtspraak is van oordeel dat de staatssecretaris de veiligheidsrisico’s voor omwonenden op juiste wijze heeft beoordeeld en dat hij voldoende maatregelen heeft genomen om de vraag naar gas uit Groningen zo snel mogelijk af te bouwen.
Gaswinning 2021-2022
Op 24 augustus 2022 verklaarde Afdeling bestuursrechtspraak de beroepen tegen het instemmingsbesluit van de staatssecretaris van Economische Zaken en Klimaat voor de gaswinning in het jaar 2021-2022 ongegrond. De staatssecretaris mocht instemmen met de winning van 4,5 miljard kubieke meter gas (bij een gemiddelde temperatuur) uit het Groningenveld voor het jaar 2021-2022. De Afdeling bestuursrechtspraak is van oordeel dat de staatssecretaris na afweging van alle betrokken belangen “redelijkerwijs het winningsniveau heeft kunnen vaststellen op het niveau dat nodig is voor de leveringszekerheid.”
Gaswinning 2020-2021
Op 21 juli 2021 verklaarde Afdeling bestuursrechtspraak de beroepen tegen het instemmingsbesluit van de minister van Economische Zaken en Klimaat voor de gaswinning in het jaar 2020-2021 ongegrond. De minister van mocht instemmen met de winning van 8,1 miljard kubieke meter gas (bij een gemiddelde temperatuur) uit het Groningenveld voor het jaar 2020-2021. Hij heeft de veiligheidsrisico’s voor omwonenden op de juiste manier vastgesteld. Ook heeft hij maatregelen genomen om de gaswinning zo snel mogelijk af te bouwen naar nul. De verwachting is dat er vanaf 2022 geen gas uit het Groningenveld meer nodig is, zonder dat de leveringszekerheid in gevaar komt.
Gaswinning 2019-2020
Op 15 juli 2020 verklaarde Afdeling bestuursrechtspraak de beroepen tegen het instemmingsbesluit van de minister van Economische Zaken en Klimaat voor de gaswinning in het jaar 2019/2020 ongegrond. De minister van mocht instemmen met de winning van 11,8 miljard kubieke meter gas uit het Groningenveld in dat gasjaar. Hij heeft de veiligheidsrisico’s voor omwonenden op de juiste manier vastgesteld en hij heeft maatregelen genomen om de schadeafhandeling te versnellen. Ook heeft hij aangetoond dat hij de gaswinning zo snel mogelijk naar nul afbouwt, maar dat hij de gaswinning dit jaar nodig heeft om aan de leveringszekerheid te voldoen.
Gaswinning 2018-2019
Op 3 juli 2019 heeft de Afdeling bestuursrechtspraak het gaswinningsbesluit voor het gasjaar 2018-2019 vernietigd. Volgens de Afdeling bestuursrechtspraak moet de minister van Economische Zaken en Klimaat beter motiveren waarom de gaswinning ná het gasjaar 2018-2019 niet sneller kan worden afgebouwd naar nul. Omdat de minister het gaswinningsniveau voor het gasjaar 2018-2019 wel juist had vastgesteld, mag de gaswinning voor dit gasjaar volgens planning doorgaan.
Gaswinning 2017-2018
In november 2015 vernietigde de Afdeling bestuursrechtspraak een eerder besluit van de minister van Economische Zaken. Dat besluit maakt het mogelijk om maximaal 21,6 miljard Nm3 Gronings gas te winnen tot september 2021. Volgens de Afdeling bestuursrechtspraak had de minister het risico voor de mensen in het aardbevingsgebied niet genoeg betrokken in zijn motivering.
Gaswinning 2015-2016
Dit was de eerste grote uitspraak over de gaswinning in Groningen. De Afdeling vernietigde een besluit van de minister van Economische Zaken waarin hij de gaswinning voor 2015-2016 had vastgesteld op 33 miljard Nm3 per jaar. In afwachting van een nieuw besluit, stelde de Afdeling bestuursrechtspraak de gaswinning toen voorlopig vast op 27 miljard Nm3 per jaar.
Advisering
De Afdeling advisering bracht de afgelopen jaren enkele adviezen uit over wetsvoorstellen die betrekking hebben op de gaswinning in Groningen.
Advies over nieuwe taken en bevoegdheden Instituut Mijnbouwschade Groningen
De Afdeling advisering adviseerde op 12 oktober 2022 over een voorstel voor een algemene maatregel van bestuur dat nieuwe taken en bevoegdheden opdraagt aan het Instituut Mijnbouwschade Groningen. Het besluit is op 1 december 2022 in werking getreden.
Advies over versterking gebouwen in Groningen
De Afdeling advisering adviseerde op 20 mei 2020 over een wijziging van de Tijdelijke wet Groningen in verband met de versterking van gebouwen in de provincie Groningen. Het wetsvoorstel ligt nu bij de Eerste Kamer. Het is nog niet bekend wanneer dit wordt behandeld.
Advies beperking gasvraag grote afnemers
De Afdeling advisering adviseerde over een wijziging van de Gaswet die moet bijdragen aan de stopzetting van de Groningse gaswinning, onder meer door negen grote afnemers te verbieden nog laagcalorisch gas te gebruiken. Het wetsvoorstel is op 19 mei 2020 door de Eerste Kamer aangenomen. Het wetsvoorstel is op 20 juni 2020 in werking getreden.
Advies Instituut Mijnbouwschade Groningen
De Afdeling advisering adviseerde over een wijziging van de Mijnbouwwet die de afhandeling van schades door de Groningse gaswinning opdraagt aan het Instituut Mijnbouwschade Groningen. Burgers kunnen volgens dit wetsvoorstel alleen procederen bij de bestuursrechter en niet meer bij de civiele rechter. Deze wet is inmiddels onder een andere naam (Tijdelijke wet Groningen) in werking getreden.
Advies stopzetting Groningse gaswinning
De Afdeling advisering adviseerde over een wetsvoorstel van de minister van Economische Zaken over het zo snel mogelijk stopzetten van de Groningse gaswinning. Deze wet is inmiddels in werking getreden.
Advies bewijsvermoeden gaswinning Groningen
De Afdeling advisering adviseerde over het wetsvoorstel bewijsvermoeden gaswinning Groningen. Dit regelt dat eisers bij schade aan gebouwen die het gevolg zou kunnen zijn van aardbevingen, niet meer hoeven te bewijzen dat die het gevolg is van aardbevingen. De wet is in werking getreden.