Ontwerpbesluit tot wijziging van het Tijdelijk besluit Saba Comprehensive School BES in verband met het invoeren van Engelstalig onderwijs aan de Gwendoline van Puttenschool op Sint Eustatius, met nota van toelichting.

Bij Kabinetsmissive van 6 mei 2015, no.2015000789, heeft Uwe Majesteit, op voordracht van de Staatssecretaris van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap, bij de Afdeling advisering van de Raad van State ter overweging aanhangig gemaakt het ontwerpbesluit tot wijziging van het Tijdelijk besluit Saba Comprehensive School BES in verband met het invoeren van Engelstalig onderwijs aan de Gwendoline van Puttenschool op Sint Eustatius, met nota van toelichting.

Met het wijzigingsbesluit wordt de Gwendoline van Puttenschool te Sint Eustatius aangemerkt als inrichting voor voortgezet onderwijs als bedoeld in artikel 117 van de Wet voortgezet onderwijs BES.

De Afdeling advisering van de Raad van State adviseert het besluit vast te stellen, maar heeft opmerkingen over de motivering van het ontwerpbesluit.

1. Tijdelijk besluit
De Wet voortgezet onderwijs BES (WVO BES) geeft onder meer regels over de inrichting van het onderwijs en de examinering aan scholen op de BES. Daartoe behoort de regel dat het onderwijs in het Nederlands wordt gegeven en dat de Nederlandse examenstructuur wordt gehanteerd. Artikel 117 van de WVO BES biedt een grondslag om af te wijken van wettelijke voorschriften voor daartoe aangewezen scholen. Van deze mogelijkheid is gebruik gemaakt bij het Tijdelijk besluit Saba Comprehensive School, omdat het niet mogelijk was het Engelstalige onderwijs- en examensysteem van deze school op korte termijn om te vormen tot onderwijs overeenkomstig de WVO BES. De aanwijzing is tijdelijk: artikel 207 van de WVO BES, dat de aanspraak op bekostiging van de Saba Comprehensive School regelt, behoort tot het overgangsrecht en opent uitdrukkelijk de mogelijkheid om op termijn over te stappen op het onderwijs zoals dat in de WVO BES wordt geregeld. De toelichting bij het aanwijzingsbesluit vermeldt dat naar verwachting in 2014 een besluit voor de langere termijn zal worden genomen over de onderwijs- en examenstructuur.

Met het ontwerpbesluit wordt de Gwendoline van Puttenschool eveneens aangewezen als een inrichting voor voortgezet onderwijs en wordt het onderwijs- en examenregime van Tijdelijk besluit Saba Comprehensive School op haar van toepassing. Volgens de toelichting bij het ontwerpbesluit heeft het onderwijs op Saba en Sint Eustatius de afgelopen jaren een ingrijpende ontwikkeling doorgemaakt, maar is het eindresultaat voor de Saba Comprehensive School, en zeker voor de Gwendoline van Puttenschool, nog niet uitgekristalliseerd. Pas indien dat het geval is, wordt de meer definitieve onderwijs- en examenstructuur van beide scholen in een besluit neergelegd. Opgemerkt wordt dat de keuze om het Engels als instructietaal en Nederlands als vreemde taal in te voeren in beginsel een duurzame is. Het ligt niet in de verwachting dat de aanwijzing de komende jaren zal worden ingetrokken, aldus de toelichting.

De Afdeling leidt hieruit af dat de eindsituatie waarop de toelichting doelt, niet gericht is op aansluiting bij de WVO BES, maar juist op aanpassing van die wet aan het nu gekozen systeem. In de toelichting wordt niet ingegaan op de mogelijke gevolgen van het gewijzigde perspectief voor de WVO BES. Evenmin blijkt uit het ontwerpbesluit uitdrukkelijk dat Nederlands als vreemde taal wordt aangeboden en onder welke voorwaarden en in welke mate dit het geval zal zijn. (zie noot 1) De Afdeling adviseert hierop in de toelichting in te gaan en het ontwerpbesluit zo nodig aan te vullen.

2. Overgang
Volgens het ontwerpbesluit vindt de overgang naar het Engelstalige onderwijsprogramma in het voortgezet onderwijs cohortgewijs plaats en zal het nieuwe systeem met ingang van 1 augustus 2015 van toepassing worden op de brugklas van de Gwendoline van Puttenschool. Het primair onderwijs zal in zijn geheel per 1 augustus 2015 overgaan. Hiermee wordt zoveel mogelijk leerlingen die nu onderwijs volgen de kans geboden om het onderwijs in het Engels te volgen, waardoor zij een grotere kans hebben op een diploma. De keuze voor invoering per 1 augustus 2015 is gebaseerd op onderzoek naar de haalbaarheid van een ander taalregime op Sint Eustatius. Op basis van dit onderzoek is de regering tot de conclusie gekomen dat de leerlingen op Sint Eustatius het meest gebaat zijn bij Engels als instructietaal en Nederlands als vreemde taal.

Voorwaarde voor een geslaagde invoering van het Engels als instructietaal en Nederlands als vreemde taal is dat er voldoende les- en toetsmateriaal beschikbaar is. Eén van de aanbevelingen uit het haalbaarheidsonderzoek is dat er vakdocenten Nederlands worden benoemd en dat een methode Nederlands als vreemde taal beschikbaar is. Een andere aanbeveling is dat voordat wordt overgegaan op Engels als instructietaal, de zittende docenten het standaard Engels op voldoende niveau beheersen en getraind zijn in de nieuwe onderwijs en -examensystematiek. Beide factoren bepalen mede de kwaliteit van het onderwijs. Hoewel het tijdelijk besluit alleen betrekking heeft op het voortgezet onderwijs, geldt dit evenzeer voor het primair onderwijs.

In de toelichting wordt niet ingegaan op de vraag of deze aanbevelingen zijn opgevolgd en zo ja, of de resultaten zodanig zijn dat invoering per 1 augustus 2015 in het primair en voortgezet onderwijs verantwoord kan plaatsvinden.
De Afdeling adviseert hierop nader in te gaan.

3. Administratieve lasten
Vanwege het ontbreken van een nulmeting voor regeldruk voor onderwijsinstellingen op alle drie de BES-eilanden zijn de administratieve lasten voor onderwijsinstellingen niet in kaart gebracht. Volgens de toelichting valt de school wat betreft de regeldruk in de categorie professionals. (zie noot 2)

Doelstelling van het kabinet is om de regeldruk voor professionals in de publieke sector te verminderen. Weliswaar kan vanwege het ontbreken van een nulmeting niet worden aangegeven of deze ambitie wordt waargemaakt, maar dit neemt niet weg dat het mogelijk moet zijn de administratieve lasten die voor de school verbonden zijn aan de aanwijzing, in kaart te brengen. Dit inzicht kan voorts mogelijk fungeren als nulmeting, om zodoende de lasten verbonden aan toekomstige maatregelen in perspectief te plaatsen.
De Afdeling adviseert de administratieve lasten alsnog te kwantificeren.

De Afdeling advisering van de Raad van State geeft U in overweging in dezen een besluit te nemen, nadat aan het vorenstaande aandacht zal zijn geschonken.

De vice-president van de Raad van State

---

Nader rapport (reactie op het advies) van 25 juni 2015

De Afdeling advisering van de Raad van State adviseert aandacht te schenken aan haar opmerkingen over de motivering van het ontwerpbesluit. Hieronder ga ik op deze opmerkingen in.

1. Tijdelijk besluit
In de nota van toelichting bij het besluit is ingegaan op het gewijzigde toekomstperspectief voor het Tijdelijk besluit. Zoals de Raad van State terecht opmerkt is het streven niet langer om op termijn volledig aan te sluiten op de WVO BES. Het onderwijs op Saba en Sint Eustatius zal een uitzonderingspositie behouden. Zodra de situatie in het onderwijs op beide eilanden is gestabiliseerd zal bezien worden of het Tijdelijk besluit vervangen dient te worden door meer permanente regels voor de inrichting van het onderwijs en het examenprogramma op deze beide eilanden. Tevens zal dan worden bezien of daartoe ook een aanpassing van de WVO BES vereist is.

Ook is in de nota van toelichting toegevoegd dat het Nederlands zal worden aangeboden als een vreemde taal. De wijze waarop het Nederlands als vreemde taal wordt ingebed in het onderwijs en de examens wordt momenteel uitgewerkt. Daarbij is het uitgangspunt dat leerlingen, die willen doorstromen naar een Nederlandstalige opleiding, voor hun vertrek van het eiland voldoende Nederlands beheersen om de betreffende opleiding te kunnen volgen.

2. Overgang
De nota van toelichting is uitgebreid met een alinea waarin wordt ingegaan op het haalbaarheidsonderzoek. De voorbereidingen liggen op schema om met ingang van 1 augustus 2015 aan de Gwendoline van Puttenschool op Sint Eustatius van start te gaan met de invoering van Engelstalig onderwijs in het eerste leerjaar.

3. Administratieve lasten
De nota van toelichting is aangepast. Benadrukt is dat, hoewel de administratieve lasten niet te kwantificeren zijn door het ontbreken van een nulmeting, dit besluit niet leidt tot een verandering van de administratieve lasten. De invoering van het Engels als instructietaal leidt niet tot wijzigingen in de informatieverplichtingen aan de overheid.

Ik moge U hierbij het ontwerpbesluit en de gewijzigde nota van toelichting wederom doen toekomen en U verzoeken overeenkomstig dit ontwerp te besluiten.

De Staatssecretaris van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap

---

Gehele tekst ontwerpregeling met toelichting (pdf, 172 kB)