Ontwerpbesluit tot wijziging van het Besluit uitbreiding en beperking kring verzekerden volksverzekeringen 1999, het Besluit uitbreiding en beperking kring verzekerden werknemersverzekeringen 1990 en het Besluit uitbreiding en beperking kring ingezetenen Wet Wajong, met nota van toelichting.

Bij Kabinetsmissive van 9 oktober 2014, no.2014001943, heeft Uwe Majesteit, op voordracht van de Minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid, mede namens de Minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport, bij de Afdeling advisering van de Raad van State ter overweging aanhangig gemaakt het ontwerpbesluit tot wijziging van het Besluit uitbreiding en beperking kring verzekerden volksverzekeringen 1999, het Besluit uitbreiding en beperking kring verzekerden werknemersverzekeringen 1990 en het Besluit uitbreiding en beperking kring ingezetenen Wet Wajong, met nota van toelichting.

Het ontwerpbesluit behelst een aantal wijzigingen in de kring der verzekerden voor de sociale verzekeringen. De Afdeling advisering van de Raad van State maakt daarbij de volgende kanttekeningen.

1.BES-ambtenaren
a.Onderscheid
Het ontwerpbesluit wijzigt het Besluit uitbreiding en beperking kring verzekerden volksverzekeringen 1999 (BUB volksverzekeringen) en het Besluit uitbreiding en beperking kring verzekerden werknemersverzekeringen 1990 (BUB werknemersverzekeringen) zodanig dat degene die als ambtenaar voor de openbare lichamen Bonaire, Sint Eustatius of Saba (hierna: BES-eilanden) in Nederland werkzaam is en tijde van de aanwerving niet in Nederland woonde, niet is verzekerd op grond van de volksverzekeringen. (zie noot 1) Zij blijven verzekerd ingevolge de regelingen voor de volksverzekeringen die van toepassing zijn op de BES-eilanden.
Door deze wijziging ontstaat een onderscheid tussen ambtenaren die in dienst zijn van de openbare lichamen Bonaire, Sint Eustatius of Saba en in Nederland werkzaam zijn en ambtenaren in dienst van andere openbare lichamen die in Nederland werkzaam zijn. Ter rechtvaardiging van dit onderscheid wijst de toelichting erop dat het "hier gaat om ambtenaren die ten tijde van de aanwerving voor de werkzaamheden in Nederland afkomstig zijn van de BES-eilanden en in dienst blijven staan van de openbare lichamen Bonaire, Sint Eustatius of Saba".
De Afdeling meent dat deze argumentatie niet als rechtvaardiging voor het genoemde onderscheid kan dienen. Die rechtvaardiging kan wellicht worden gevonden in de mogelijkheid dat de betrokkenen ambtenaren in de meeste gevallen slechts tijdelijk in Nederland werkzaam zijn en zij nadien terugkeren naar de BES-eilanden. In dat geval kan voortzetting van de verzekering op grond van de BES-regeling gewenst zijn om hiaten in de verzekering te voorkomen.
De Afdeling adviseert naar aanleiding van het voorgaande de toelichting aan te vullen. (zie noot 2)

b.Consultatie
In de Wet openbare lichamen BES is de zogenoemde consultatieplicht opgenomen. (zie noot 3) Op basis daarvan dient de regering de bestuurscolleges van Bonaire, Sint Eustatius en Saba te informeren over haar standpunten en voornemens met betrekking tot aangelegenheden die voor het openbaar bestuur van belang zijn, tenzij het openbaar belang zich daartegen verzet. Tevens dient zij de bestuurscolleges de gelegenheid te bieden daarover overleg te plegen.
De Afdeling merkt op dat de toelichting niet ingaat op de wijze waarop de bestuurscolleges zijn geraadpleegd. Evenmin is vermeld welke opmerkingen door de bestuurscolleges naar voren zijn gebracht, wat daarop de reactie is van de regering en in hoeverre en op welke wijze de opmerkingen zijn verwerkt in het voorstel. Hierbij merkt de Afdeling op dat het feit dat met het besluit een bestaande praktijk wordt gehandhaafd aan genoemde consultatieplicht niet afdoet, nu het een bestaande praktijk van vóór de staatkundige hervorming betreft.
De Afdeling adviseert de toelichting op dit punt aan te vullen. (zie noot 4)

2.Doorwerking coördinatieverordening
In de toelichting op het ontwerpbesluit wordt aandacht geschonken aan de doorwerking van de coördinatieverordening. (zie noot 5) De coördinatieverordening dient ertoe de sociale zekerheidsstelsels van de landen van de Europese Unie te coördineren.
In de toelichting wordt gesteld dat de wijzigingen van de coördinatieverordening niet worden ‘verwerkt’ in het BUB volksverzekeringen en het BUB werknemersverzekeringen, omdat dat tot bijzonder complexe en buitengewoon lastig te doorgronden regelgeving zou leiden. (zie noot 6) Het is de Afdeling niet duidelijk wat in de toelichting wordt bedoeld met het ‘verwerken’ van de wijzigingen van de coördinatieverordening in nationale regelgeving. De coördinatieverordening is rechtstreeks werkend en de lidstaten van de Europese Unie zijn verplicht zijn om alle maatregelen te nemen die nodig zijn voor de volledige verwezenlijking van Europese verordeningen. Daarvoor moeten onder meer de met de desbetreffende verordening strijdige bepalingen uit het nationale recht als ook de bepalingen uit de nationale regeling die hetzelfde regelen als de verordening worden geschrapt. (zie noot 7) Voorts is het soms voor de operationalisering van de verordening nodig om bepalingen met betrekking tot bijvoorbeeld sanctionering, rechtsbescherming en aanwijzing van uitvoeringsorganen op te nemen in nationale regelgeving. (zie noot 8) Het feit dat hierdoor complexe regelgeving zou ontstaan doet aan genoemde verplichting niet af.
De Afdeling adviseert de toelichting naar aanleiding van het voorgaande aan te vullen en te verduidelijken.

3. De Afdeling verwijst naar de bij dit advies behorende redactionele bijlage.

De Afdeling advisering van de Raad van State geeft U in overweging in dezen een besluit te nemen, nadat aan het vorenstaande aandacht zal zijn geschonken.

De vice-president van de Raad van State

---

Redactionele bijlage bij het advies van de Afdeling advisering van de Raad van State betreffende no.W12.14.0360/III

- In de toelichting op artikel I, onderdeel E, nader verduidelijken dat het daar genoemde arrest van de Hoge Raad van 21 januari 2011 leidt tot de voorgestelde wijziging.

---

Nader rapport (reactie op het advies) van 10 december 2014

De Afdeling advisering van de Raad van State is van oordeel dat de toelichting bij het besluit op een aantal punten dient te worden aangevuld.

1. BES-ambtenaren

a. Onderscheid
Het ontwerpbesluit wijzigt de verzekeringspositie van degene die als ambtenaar voor de openbare lichamen Bonaire, Sint Eustatius of Saba (hierna: BES-eilanden) in Nederland werkzaam is en ten tijde van de aanwerving niet in Nederland woonde, door deze als niet verzekerd aan te merken op grond van de volksverzekeringen. Zij blijven verzekerd ingevolge de regelingen voor de volksverzekeringen die van toepassing zijn op de BES-eilanden. De rechtvaardiging hiervoor ligt in de reden dat het hier gaat om ambtenaren die ten tijde van de aanwerving voor de werkzaamheden in Nederland afkomstig zijn van de BES-eilanden en in dienst blijven staan van de openbare lichamen Bonaire, Sint Eustatius of Saba. De Afdeling advisering meent dat de door de regering gehanteerde argumentatie niet als rechtvaardiging voor het genoemde onderscheid kan dienen.

Na een nadere analyse van het onderhavige vraagstuk is de regering het met de Afdeling eens dat de gekozen rechtvaardiging inderdaad niet dragend kan zijn voor de voorgestelde wijziging. Het voorgestelde besluit is geschrapt zodat artikel 15 van het BUB volksverzekeringen en de evenknie daarvan in artikel 8 van het BUB werknemersverzekeringen geen wijziging meer ondergaan ten aanzien van deze ambtenaren. Voor zover er in Nederland ambtenaren uit de BES-eilanden werkzaam zijn uit hoofde van hun dienstbetrekking met de BES-eilanden, blijven zij verzekerd op grond van het socialezekerheidsstelsel van de BES-eilanden op basis van artikel 16 van het BUB volksverzekeringen.

b. Consultatie
Gezien het standpunt van de regering geformuleerd onder a, dat er in deze algemene maatregel van bestuur geen wijziging meer wordt doorgevoerd in de socialeverzekeringspositie van BES-ambtenaren, acht de regering het formuleren van een reactie op deze kanttekening van de Afdeling advisering nu niet meer opportuun.

2. Doorwerking coördinatieverordening
In de toelichting op het ontwerpbesluit wordt aandacht geschonken aan de doorwerking van de coördinatieverordening. De coördinatieverordening dient ertoe de sociale zekerheidsstelsels van de landen van de Europese Unie te coördineren. In de toelichting wordt gesteld dat de wijzigingen van de coördinatieverordening niet worden ‘verwerkt’ in het BUB volksverzekeringen en het BUB werknemersverzekeringen, omdat dat tot bijzonder complexe en buitengewoon lastig te doorgronden regelgeving zou leiden. Het is de Afdeling in dat verband niet duidelijk wat in de toelichting wordt bedoeld met het ‘verwerken’ van de wijzigingen van de coördinatieverordening in nationale regelgeving.
Door de Afdeling advisering is terecht een kanttekening geplaatst ten aanzien van dit deel van de toelichting, die op dit punt een onduidelijkheid creëerde over de wijze waarop de coördinatieverordening doorwerkt in het BUB. Deze onduidelijkheid is door de regering naar aanleiding van deze kanttekening weggenomen door de desbetreffende passage uit de toelichting te verwijderen.

3. Aan de opmerking in de redactionele bijlage is tegemoet gekomen door een aanvulling te geven in de artikelsgewijze toelichting op de wijziging van artikel 9a van het BUB volksverzekeringen, waardoor nu verduidelijkt is waarom de voorgestelde wijziging voortvloeit uit het arrest van de Hoge Raad van 21 januari 2011.

Ik moge U hierbij, mede namens mijn ambtgenoot van Volksgezondheid, Welzijn en Sport, het gewijzigde ontwerpbesluit en de gewijzigde nota van toelichting wederom doen toekomen en U verzoeken overeenkomstig dit ontwerp te besluiten.

De Minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid

---

(1) Zie de artikelen I, onderdeel I, en II, onderdeel D, van het ontwerpbesluit.
(2) Zie in dit verband ook de uitvoeringstoets d.d. 7 juli 2014 van de Sociale Verzekeringsbank met betrekking tot het ontwerpbesluit (kenmerk RvB 81/14/NV/ptb).
(3) Aldus de artikelen 207-209 van deze wet.
(4) Vergelijk het advies van de Afdeling van 17 april 2014 inzake het ontwerpbesluit grote inrichtingen milieubeheer BES (W14.14.0059/IV).
(5) Verordening (EG) nr. 883/2004 van het Europees Parlement en de Raad van de Europese Unie van 29 april 2004 betreffende de coördinatie van de sociale zekerheidsstelsels, zoals deze laatstelijk gewijzigd is bij Verordening (EU) nr. 465/2012 van het Europees Parlement en de Raad van 22 mei 2012 tot wijziging van Verordening (EG) nr. 883/2004 betreffende de coördinatie van de socialezekerheidsstelsels en Verordening (EG) nr. 987/2009 tot vaststelling van de wijze van toepassing van Verordening (EG) nr. 883/2004.
(6) Toelichting, paragraaf 2.
(7) Arrest van het Hof van de Europese Gemeenschap van 7 februari 1973, C-39/72, ECLI:EU:C:1973:13, Slachtpremies.
(8) Vergelijk aanwijzing 335 van de Aanwijzingen voor de regelgeving.

---

Gehele tekst ontwerpregeling met toelichting (pdf, 354 kB)