Ontwerpbesluit houdende aanpassing van het Besluit afwijkende regels beperking export uitkeringen in verband met een andere vormgeving van de exportbeperking in de Algemene Kinderbijslagwet, met nota van toelichting.

Bij Kabinetsmissive van 13 oktober 2012, no.12.002415, heeft Uwe Majesteit, op voordracht van de Staatssecretaris van Sociale Zaken en Werkgelegenheid, bij de Afdeling advisering van de Raad van State ter overweging aanhangig gemaakt het ontwerpbesluit houdende aanpassing van het Besluit afwijkende regels beperking export uitkeringen in verband met een andere vormgeving van de exportbeperking in de Algemene Kinderbijslagwet, met nota van toelichting.

Het ontwerpbesluit bevat enkele wijzigingen in de uitzonderingen op het verbod op de export van kinderbijslag in het Besluit afwijkende regels beperking export uitkeringen (hierna: het Barbeu). Deze wijzigingen zijn een uitwerking van een wetsvoorstel tot wijziging van de Algemene kinderbijslagwet (hierna: de AKW), dat thans bij de Eerste Kamer der Staten-Generaal aanhangig is (hierna: het wetsvoorstel). (zie noot 1) Ingevolge het voorgestelde artikel 7b van de AKW wordt de export van kinderbijslag beperkt tot lidstaten van de Europese Unie, de Europese Economische Ruimte en Zwitserland. Het ontwerpbesluit bevat wijzigingen in de uitzonderingen op deze exportbeperking voor personen die werkzaamheden verrichten in het algemeen belang, en voor verzekerden of hun kinderen die in het Caribische deel van het Koninkrijk wonen.

De Afdeling advisering van de Raad van State onderschrijft de strekking van het ontwerpbesluit. Zij wijst erop dat de bepalingen die de export van kinderbijslag naar het Caribische deel van het Koninkrijk regelen, onvoldoende duidelijk en consistent zijn. In verband daarmee is enige aanpassing van het ontwerpbesluit wenselijk.

Voorgestelde artikelen 12 en 18 Barbeu

a. Onderscheid tussen Aruba en de andere Caribische delen van het Koninkrijk
Ingevolge het huidige artikel 7b, derde lid, aanhef en onder b en c, van de AKW, kan bij algemene maatregel van bestuur worden bepaald dat recht bestaat op kinderbijslag voor verzekerden die in Aruba, Curaçao, Sint Maarten, of in de openbare lichamen Bonaire, Sint Eustatius en Saba (hierna: de BES-eilanden) wonen, alsmede voor hun gezinsleden.
Het recht op kinderbijslag voor verzekerden die in het Caribische deel van het Koninkrijk wonen is nader geregeld in de hoofdstukken 3 en 4 van het Barbeu. Tot 10 oktober 2010, had een verzekerde ingevolge artikel 12 van het Barbeu recht op kinderbijslag op grond van de AKW voor een kind dat in de Nederlandse Antillen woonde, indien hijzelf in de Nederlandse Antillen of in Nederland woonde, dan wel in een land waarin op grond van een verdrag of een besluit van een volkenrechtelijke organisatie recht op kinderbijslag kan bestaan. Ingevolge artikel 18 van het Barbeu had een verzekerde recht op kinderbijslag voor een kind dat in Aruba woonde, indien hijzelf in Aruba of in Nederland woonde, dan wel in een land waarin op grond van een verdrag of een besluit van een volkenrechtelijke organisatie recht op kinderbijslag kan bestaan. Op grond van het toenmalige Barbeu had een verzekerde die in de Nederlandse Antillen woonde geen recht op kinderbijslag voor een kind dat in Aruba woonde.
Volgens de toelichting bij de oorspronkelijke tekst van het Barbeu uit 1999 beoogde de regering bij de export van Nederlandse socialeverzekeringsuitkeringen naar de Nederlandse Antillen en Aruba zoveel mogelijk aan te sluiten bij de doelstellingen van de Wet beperking export uitkeringen (Wet BEU). Deze wet koppelde de exporteerbaarheid van Nederlandse socialeverzekeringsuitkeringen aan het sluiten van een verdrag met handhavingsafspraken. De regering wilde dat ook met de Nederlandse Antillen en Aruba handhavingsafspraken gemaakt zouden worden opdat op de Nederlandse Antillen en Aruba socialeverzekeringsuitkeringen konden blijven worden uitbetaald. (zie noot 2) Gelet hierop is het naar het oordeel van de Afdeling begrijpelijk dat de export van uitkeringen naar Aruba en naar de Nederlandse Antillen destijds in afzonderlijke hoofdstukken werd geregeld.
Per 1 oktober 2010 zijn in hoofdstuk 3 de woorden "op de Nederlandse Antillen" telkens vervangen door "in Curaçao, Sint Maarten of in de openbare lichamen Bonaire, Sint Eustatius of Saba". (zie noot 3) Deze technische wijziging heeft tot gevolg gehad dat een verzekerde die bijvoorbeeld in het land Curaçao woont, wel recht heeft op kinderbijslag voor een kind dat in het land Sint Maarten woont, maar niet voor een kind dat in het land Aruba woont.
Met de inwerkingtreding van het wetsvoorstel vervalt voor kinderbijslaguitkeringen de uitzondering op het territorialiteitsbeginsel dat export van kinderbijslag mogelijk is, indien er een socialezekerheidsverdrag met het exportland is gesloten. (zie noot 4) Omdat het bestaan van een handhavingsverdrag niet meer relevant is voor de vraag of een kinderbijslaguitkering geëxporteerd mag worden, heeft het in 1999 gemaakte onderscheid tussen Aruba en de overige Caribische delen van het Koninkrijk zijn betekenis verloren. De toelichting bij het ontwerpbesluit bevat geen dragende motivering voor de handhaving van dit onderscheid, omdat de export van kinderbijslaguitkeringen naar de Caribische delen van het Koninkrijk uitsluitend wordt gebaseerd op hun bijzondere band met Nederland.
Het ontwerpbesluit handhaaft echter nog steeds het onderscheid tussen het land Aruba enerzijds, en anderzijds Curaçao, Sint Maarten en de BES-eilanden. In het algemeen deel van de toelichting wordt weliswaar onder 1 gesteld dat de beperking van de export niet geldt voor verzekerden die wonen in de landen Aruba, Curaçao en Sint Maarten en de openbare lichamen Bonaire, Sint Eustatius en Saba, maar in de toelichting op artikel I wordt een onderscheid gemaakt tussen het land Aruba en de overige Caribische delen van het Koninkrijk.
Naar het oordeel van de Afdeling bestaat thans geen rechtvaardiging meer voor het maken van onderscheid bij het toekennen van kinderbijslag op grond van het gegeven dat de verzekerde in een ander Caribisch deel van het Koninkrijk woont dan het kind waarvoor de kinderbijslag ontvangen wordt. Zij adviseert het Barbeu zodanig vorm te geven dat voor verzekerden op grond van de AKW geen onderscheid meer wordt gemaakt naar de woonplaats van het kind binnen het Koninkrijk.
De Afdeling adviseert het ontwerpbesluit in bovengenoemde zin aan te passen.

b. Reikwijdte artikel 12 en 18 Barbeu
Ingevolge artikel 18 van het Barbeu, zoals dit thans luidt, heeft een verzekerde in de zin van de AKW recht op kinderbijslag voor kinderen die in Aruba wonen, indien hij dan wel het eigen kind, het aangehuwde kind of het pleegkind in Aruba woont, dan wel in Nederland, of een land waarin op grond waarin op grond van een verdrag of een besluit van een volkenrechtelijke organisatie recht op kinderbijslag kan bestaan. Artikel 12 bevat een gelijkluidende bepaling voor de landen en openbare lichamen die tot 10 oktober 2010 deel uitmaakten van het land Nederlandse Antillen.
Na inwerkingtreding van de wijziging van artikel 18 van het Barbeu heeft een verzekerde in de zin van de AKW recht op kinderbijslag, indien hij dan wel het eigen kind, het aangehuwde kind of het pleegkind in Aruba woont, of indien de verzekerde recht op kinderbijslag zou hebben indien hij in Nederland zou wonen.
Naar het oordeel van de Afdeling wordt uit het besluit en de toelichting onvoldoende duidelijk welke situaties onder de reikwijdte van artikel 18 vallen.
Volgens de toelichting geldt de exportbeperking niet voor verzekerden die wonen in de koninkrijkslanden Aruba, Curaçao en Sint Maarten en in de BES-eilanden, vanwege hun bijzondere band met Nederland.
Het is de Afdeling evenmin duidelijk wat precies beoogd wordt met de zinsnede "indien hij in Nederland zou wonen." Zij wijst er daartoe op dat weliswaar, ingevolge artikel 18, recht op kinderbijslag bestaat als het kind in Aruba woont en de verzekerde in Nederland, maar het de Afdeling niet duidelijk is of de situatie waarin het kind in Aruba woont, en de verzekerde in Nederland werkt en loonbelasting betaalt, maar bijvoorbeeld in België woont, ook onder de reikwijdte van deze bepaling valt.
De Afdeling adviseert de artikelen 12 en 18 van het Barbeu te verduidelijken en in de toelichting uiteen te zetten in welke gevallen op grond van deze bepalingen recht op kinderbijslag bestaat.

De Afdeling advisering van de Raad van State geeft U in overweging in dezen een besluit te nemen, nadat met het vorenstaande rekening zal zijn gehouden.

De vice-president van de Raad van State

---

Nader rapport (reactie op het advies) van 15 oktober 2014

a. Met het Besluit van 28 maart 2013 tot aanpassing van diverse besluiten in verband met de Wet vereenvoudiging regelingen SVB (Stb. 117) is het Besluit regels export uitkeringen zodanig aangepast dat in artikel 12 geen onderscheid meer wordt gemaakt tussen het land Aruba en de overige Caribische delen van het Koninkrijk. Daarmee is artikel 18 komen te vervallen.
Het onderhavige besluit is hierop aangepast.

b. De tekst van artikel I, onderdeel B, en de nota van toelichting zijn aangepast, teneinde te verduidelijken dat er geen andere wijziging plaatsvindt in artikel 12 van het Besluit regels export uitkeringen dan het vervangen van de uitzondering op het exportverbod bij het wonen in een land waarin op grond van een verdrag of een besluit van een volkenrechtelijke organisatie recht op kinderbijslag kan bestaan door de bepaling dat de verzekerden die wonen in de koninkrijkslanden Aruba, Curaçao en Sint Maarten en in de openbare lichamen Bonaire, Sint Eustatius en Saba gelijk behandeld zullen worden als de verzekerden die in Nederland wonen. Dit overeenkomstig de wijziging die in artikel 6 van het Besluit regels export uitkeringen wordt aangebracht .

Van de gelegenheid is gebruik gemaakt om het opschrift van het besluit alsmede de aanhef van artikel I aan te passen in verband met de wijziging van de citeertitel van het aan te passen besluit in het Besluit van 13 december 2012 tot het aanbrengen van technische wijzigingen in een aantal algemene maatregelen van bestuur in verband met de motie van het voormalige Eerste Kamerlid Jurgens c.s. en enige andere wijzigingen (Stb. 658).

Ik moge U hierbij het gewijzigde ontwerpbesluit en de gewijzigde nota van toelichting doen toekomen en U verzoeken overeenkomstig dit ontwerp te besluiten.

De Minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid

---

Gehele tekst ontwerpregeling met toelichting (pdf, 26 kB)