​Ontwerpbesluit houdende enkele aanpassingen van het Besluit Bibob, het Besluit justitiële en strafvorderlijke gegevens, het Besluit politiegegevens, het Besluit controle op rechtspersonen, het Besluit omgevingsrecht, het Besluit strategische goederen en het Subsidiebesluit Ministerie van Buitenlandse Zaken in verband met de Evaluatie- en uitbreidingswet Bibob (Verzamelbesluit evaluatie en uitbreiding Wet Bibob), met nota van toelichting.

Bij Kabinetsmissive van 4 oktober 2012, no.12.002303, heeft Uwe Majesteit, op voordracht van de Minister van Veiligheid en Justitie, bij de Afdeling advisering van de Raad van State ter overweging aanhangig gemaakt het ontwerpbesluit houdende enkele aanpassingen van het Besluit Bibob, het Besluit justitiële en strafvorderlijke gegevens, het Besluit politiegegevens, het Besluit controle op rechtspersonen, het Besluit omgevingsrecht, het Besluit strategische goederen en het Subsidiebesluit Ministerie van Buitenlandse Zaken in verband met de Evaluatie- en uitbreidingswet Bibob (Verzamelbesluit evaluatie en uitbreiding Wet Bibob), met nota van toelichting.

Het ontwerpbesluit bevat wijzigingen van de hierboven genoemde zeven algemene maatregelen van bestuur welke samenhangen met het wetsvoorstel Evaluatie- en uitbreidingswet bevordering integriteitsbeoordelingen door het openbaar bestuur (hierna: Bibob). (zie noot 1) Eén van de wijzigingen betreft de uitbreiding van de rechtstreekse verstrekking van gegevens door politie, justitie en de Minister van Veiligheid en Justitie aan bestuursorganen of rechtspersonen met een overheidstaak ten behoeve van het onderzoek door dat bestuursorgaan of de rechtspersoon met een overheidstaak (zie noot 2) naar het risico van faciliteren van georganiseerde criminaliteit.

De Afdeling advisering van de Raad van State onderschrijft de strekking van het ontwerpbesluit, maar maakt daarbij kanttekeningen met betrekking tot het probleem waarvoor de rechtstreekse verstrekking van gegevens een oplossing beoogt te bieden, de effectiviteit van de rechtstreekse verstrekking, de verstrekking van politiegegevens en nadere voorschriften met betrekking tot de verwerking van gegevens. Zij is van oordeel dat in verband daarmee enige aanpassing van het ontwerpbesluit wenselijk is.

1. Uitbreiding verstrekking van gegevens aan bestuursorganen
Doel van de Wet Bibob (zie noot 3) is te voorkomen dat door de overheid met het aangaan of continueren van een rechtsrelatie met een wederpartij, bijvoorbeeld door het verstrekken van een bepaalde vergunning, georganiseerde criminaliteit wordt gefaciliteerd. (zie noot 4) Bij de toepassing van de Wet Bibob verricht een bestuursorgaan in beginsel eerst zelf een onderzoek naar de risico's van criminele facilitering door de overheid. (zie noot 5) Zo nodig kan het bestuursorgaan aan het Landelijk Bureau Bibob (hierna: LBB) verzoeken om een Bibob-advies uit te brengen. Het LBB heeft een bredere bevoegdheid om informatie over mogelijke criminele banden van de betrokkene na te gaan. (zie noot 6)

Voor met name gemeenten is het opvragen van justitiële en strafvorderlijke gegevens al mogelijk als dat noodzakelijk is met het oog op het nemen van besluiten op grond van bepaalde wetten, zoals de Drank- en Horecawet en de Wet op de kansspelen en met het oog op vergunningverlening voor prostitutie. (zie noot 7) Volgens de nota van toelichting bij het ontwerpbesluit heeft de wetgever zich uitgesproken voor een bredere benutting van relevante gegevens die in andere overheidsregistraties aanwezig zijn, mede in verband met het beperken van de uitvoeringslasten. (zie noot 8) Hiertoe wordt in de artikelen II, III en IV van het ontwerpbesluit een uitbreiding voorgesteld van de gegevensverstrekking door de Minister van Veiligheid en Justitie en door justitie en politie aan bestuursorganen ten behoeve van het 'eigen' onderzoek. Volgens de nota van toelichting draagt een meer gedegen eigen onderzoek bij aan de kwaliteit van bestuurlijke besluitvorming. (zie noot 9) Tevens stelt de minister dat het breder benutten van gegevens die in andere overheidsregistraties bekend zijn, door het Interprovinciaal Overleg (IPO) en door de G-4 'als een positieve bijdrage wordt gezien aan de waarde en volledigheid van het eigen onderzoek.' (zie noot 10)

De Afdeling merkt op dat de nota van toelichting geen adequate beschrijving bevat van de aard en omvang van het probleem waarvoor de voorgestelde uitbreiding van de rechtstreekse verstrekking van gegevens aan bestuursorganen een oplossing beoogt te bieden. In dat verband wijst de Afdeling op het volgende.

a. In 2011 heeft de Inspectie Openbare Orde en Veiligheid van het ministerie van Veiligheid en Justitie onderzoek gedaan naar de knelpunten in de toepassing van de Wet Bibob door gemeenten. (zie noot 11) Het onderzoek omvat drie onderdelen: beeldvorming, beleidsvorming en uitvoering. De centrale conclusie van het onderzoek luidt dat er geen wezenlijke juridische belemmeringen zijn voor een succesvolle toepassing van de Wet Bibob door gemeenten. (zie noot 12) Wel wordt als knelpunt bij de beeldvorming genoemd de gebrekkige informatie-uitwisseling tussen gemeenten en hun partners. (zie noot 13) De Afdeling begrijpt dat het hier vooral gaat om informatie-uitwisseling tussen gemeenten en hun partners met het oog op het algemene beeld dat gemeenten hebben van de invloed van georganiseerde criminaliteit in hun gemeente en niet zozeer om informatie in het kader van een concreet Bibob-besluit. Ook in het kader van de uitvoering wordt in het onderzoek als knelpunt genoemd de 'informatie-uitwisseling' tussen gemeenten en hun partners (zoals politie en openbaar ministerie) (zie noot 14): 'De verschillende werkwijzen die de regionale politiekorpsen en de arrondissementen ten aanzien van de informatie-uitwisseling en meer specifiek de privacywetgeving hanteren, staan een brede uitwisseling van informatie echter nog in de weg.' 'Er is geen helderheid over welke informatie wel en welke niet mag worden gedeeld', aldus een deelconclusie van het onderzoek. (zie noot 15)
De Afdeling leidt op basis van deze conclusie uit het onderzoek af dat het probleem met betrekking tot de informatie-uitwisseling vooral lijkt te liggen in onduidelijkheid over bevoegdheden tot uitwisseling en niet zozeer in de onmogelijkheid van rechtstreekse verstrekking van justitiële, strafvorderlijke en politiegegevens.

b. Voorts zij gewezen op een ander aspect waar de nota van toelichting vragen oproept met betrekking tot de problematiek waarvoor het ontwerpbesluit een oplossing beoogt te zijn. In de nota van toelichting wordt gewezen op de eigen verantwoordelijkheid van bestuursorganen voor de besluitvorming. De Afdeling merkt op dat deze verantwoordelijkheid van bestuursorganen bij elke vorm van deskundigenadvisering in het bestuursrecht als regel in de vorm van de vergewisplicht bestaat. (zie noot 16) De naleving van die plicht kan lastiger zijn, indien het bestuur geen toegang heeft tot gegevens waarover het LBB als adviseur wel beschikt. Zo blijkt uit het onderzoek van de Inspectie Openbare Orde en Veiligheid naar de knelpunten in de toepassing van de Wet Bibob door gemeenten, dat gemeenten moeite hebben om invulling te geven aan de vergewisplicht omdat de onderliggende bronnen niet kunnen worden ingezien. (zie noot 17)

c. In het voorgaande is gewezen op de onduidelijkheid ten aanzien van de aard en omvang van de aan de orde zijnde problematiek. Daarmee is ook de noodzaak van de uitbreiding van de rechtstreekse verstrekking van gegevens nog niet overtuigend aangetoond. Dit klemt temeer, nu het gevoelige gegevens betreft, in het bijzonder waar het gaat om politiegegevens. De noodzaak van de verstrekking is dan ook tevens van belang in het kader van het recht op bescherming van de persoonlijke levenssfeer, zoals neergelegd in onder meer artikel 10 van de Grondwet en artikel 8 van het Europees Verdrag tot bescherming van de rechten van de mens (hierna: EVRM). De nota van toelichting gaat hier - naar aanleiding van het advies van het College Bescherming Persoonsgegevens - wel op in, maar slechts summier. (zie noot 18)

Mede gelet op de bestaande bevoegdheden tot het opvragen van gegevens adviseert de Afdeling om in de nota van toelichting nader in te gaan op de precieze aard en omvang van het probleem dat de voorgestelde uitbreiding van de rechtstreekse gegevensverstrekking aan bestuursorganen beoogt te verhelpen. Tevens adviseert de Afdeling nader in te gaan op de door het ontwerpbesluit beoogde uitbreiding van de verstrekking van gegevens in het licht van artikel 10 van de Grondwet en artikel 8 van het EVRM, waarbij de politiegegevens bijzondere aandacht vergen.

2. Effectiviteit van rechtstreekse verstrekking
In de nota van toelichting wordt summier ingegaan op het doel van de uitbreiding van de rechtstreekse verstrekking van gegevens aan bestuursorganen, namelijk het bijdragen aan de kwaliteit van bestuurlijke besluitvorming. (zie noot 19) In de nota naar aanleiding van het verslag bij het wetsvoorstel Evaluatie- en uitbreidingswet Bibob wordt uitgebreider ingegaan op het doel van de rechtstreekse verstrekking van justitiële gegevens aan bestuursorganen: 'Het doel van deze gegevensverstrekking is het openbaar bestuur in de gelegenheid te stellen om eigen onderzoek te verrichten ter beoordeling van de risico's op criminele facilitering bij het aangaan van een rechtsverhouding. Dit eigen onderzoek kan leiden tot ofwel een zelfstandige weigering op de Bibob-grond (waarbij de motivering mede kan zijn gebaseerd op de justitiële en strafvorderlijke gegevens) ofwel tot een keuze om het Bureau Bibob in te schakelen.' (zie noot 20) In hun brief aan de Voorzitter van de Tweede Kamer over de Evaluatie van de Wet Bibob schrijven de ministers van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties en van Veiligheid en Justitie dat in de praktijk is gebleken dat het rechtstreeks verstrekken van strafvorderlijke gegevens aan het bestuursorgaan wel degelijk een toegevoegde waarde kan hebben: 'Afhankelijk van de aard van de strafvorderlijke gegevens is een Bibob-advies onder omstandigheden niet meer nodig. Daarmee kan op minder ingrijpende wijze hetzelfde resultaat worden bereikt'. (zie noot 21)

De Afdeling plaatst twee kanttekeningen bij de effectiviteit van deze doelstelling van de rechtstreekse verstrekking, gericht op het meer gedegen eigen onderzoek.

a. Uit voornoemd onderzoek 'Aan de slag met Bibob' komt naar voren dat kleine gemeenten vaak niet beschikken over de benodigde capaciteit, kennis en ervaring om Bibob-onderzoek te doen. (zie noot 22) De regionale informatie en expertise centra (hierna: 'RIEC's') zouden volgens het onderzoek een belangrijke rol kunnen vervullen in het ondersteunen van gemeenten die op eigen kracht onvoldoende invulling kunnen geven aan het op succesvolle wijze uitvoeren van de Wet Bibob. Deze gemeenten constateren echter dat de RIEC's hier momenteel nog onvoldoende in slagen: 'De RIEC's geven nog onvoldoende invulling aan enkele kerntaken: het adviseren van gemeenten en het vormen van een informatieknooppunt'. (zie noot 23)
Gelet hierop rijst de vraag of de rechtstreekse verstrekking van gegevens zal bijdragen aan het eigen onderzoek door in het bijzonder kleine gemeenten die niet beschikken over de benodigde kennis en ervaring voor Bibob-onderzoek.

b. Voor een adequate inschatting van de risico's op criminele facilitering zal het naar het oordeel van de Afdeling in veel gevallen nodig blijken om ook gegevens met betrekking tot derden op te vragen. Illustratief is de reactie van de minister bij het wetsvoorstel Evaluatie- en uitbreidingswet Bibob naar aanleiding van een vraag of een Bibob-onderzoek ook kan worden toegepast bij een eventuele doorverkoop van een door een bestuursorgaan verkocht pand: "Juist omdat een Bibob-onderzoek zich niet alleen richt op de potentiële koper, maar ook op diens (zakelijk) netwerk, zou uit een dergelijk onderzoek moeten blijken of een koper (B) feitelijk als stroman voor een ander waartegen bedenkingen rijzen, optreedt (C)". (zie noot 24) Naar het oordeel van de Afdeling zal in gevallen van mogelijke versluieringsconstructies de rechtstreekse verstrekking van gegevens betreffende de betrokkene veelal geen soelaas bieden om de risico's boven water te krijgen. Daar komt bij dat ook aan de RIEC's deze gegevens met betrekking tot financiers of zakelijke relaties van de betrokkene niet worden verstrekt. (zie noot 25) In die gevallen zal het bestuursorgaan alsnog het LBB om advies dienen te verzoeken.

In het licht van het doel van de uitbreiding van de rechtstreekse verstrekking van gegevens aan bestuursorganen adviseert de Afdeling in de toelichting nader in te gaan op de effectiviteit van dit onderdeel.

3. Nadere voorschriften met betrekking tot de verwerking van gegevens
In de nota van toelichting wordt opgemerkt dat op de door de bestuursorganen ten behoeve van de Bibob-toets opgevraagde gegevens alsmede op andere gegevens van het eigen onderzoek de Wet Bescherming Persoonsgegevens (hierna: Wbp) van toepassing is. (zie noot 26) De opslag, bewaring, vernietiging en beveiliging van de gegevens zal aan de Wbp dienen te voldoen. In het nader verslag bij het wetsvoorstel Evaluatie- en uitbreidingswet Bibob merkt de regering op dat het hier gaat om gevoelige gegevens waarmee door het bestuursorgaan zeer zorgvuldig dient te worden omgegaan. (zie noot 27) De verwerking kan op grond van de artikelen 9 en 39f van de Wet justitiële en strafvorderlijke gegevens bij algemene maatregel van bestuur aan nadere voorschriften worden gebonden: 'Daarbij kan worden gedacht aan de voorschriften over het moment van verstrekken, over verwijdering en vernietiging van gegevens'. Naar aanleiding hiervan heeft het College Bescherming Persoonsgegevens geadviseerd om nadere voorschriften met betrekking tot de verwerking van deze gegevens op te nemen. (zie noot 28) In zijn reactie hierop stelt de minister dat de bestuursorganen binnen het kader van de Wet Bibob en de Wet Bescherming Persoonsgegevens een eigen verantwoordelijkheid hebben voor het op zorgvuldige wijze omgaan met de gegevens. (zie noot 29)

De Afdeling wijst op een conclusie uit het onderzoek 'Aan de slag met Bibob' dat gemeenten verschillende werkwijzen hanteren ten aanzien van de informatie-uitwisseling en meer specifiek de privacywetgeving. (zie noot 30) Gesteld wordt dat vooral de diverse uitleg die door de partners aan de privacywetgeving wordt gegeven, een brede uitwisseling van gegevens in de weg staat. (zie noot 31) Voorts acht de Afdeling van belang dat - zoals ook de regering heeft aangegeven - het hier gaat om gevoelige gegevens waarmee zorgvuldig dient te worden omgegaan.

Gelet hierop adviseert de Afdeling om in dit ontwerpbesluit nadere voorschriften met betrekking tot de verwerking van gegevens op te nemen.

4. Politiegegevens
In het conceptbesluit dat voor consultatie was gezonden, werd de verstrekking beperkt tot justitiële en strafvorderlijke gegevens. Naar aanleiding van de adviezen van de G-4 en het Korpsbeheerdersberaad is het ontwerpbesluit uitgebreid met de rechtstreekse verstrekking van politiegegevens. (zie noot 32) Over de voorgestelde verstrekking van politiegegevens heeft de Afdeling -naast hetgeen reeds is opgemerkt en geadviseerd onder punt 1- twee opmerkingen.

a. De Afdeling acht de voorgestelde verstrekking van politiegegevens aan bestuursorganen, waaronder alle gemeenten, een ingrijpende verruiming. Politiegegevens kunnen informatie uit bronnen van uiteenlopende aard bevatten: van een proces-verbaal tot zachte CIE-informatie, dat wil zeggen informatie die nog niet tot een veroordeling heeft geleid. In verband daarmee is het van belang dat de verstrekking met waarborgen is omgeven.

Op grond van het voorgestelde artikel 4:3, eerste lid, van het Besluit politiegegevens kan de verstrekking van politiegegevens rechtstreeks door de politie geschieden. De Afdeling wijst erop dat volgens het tweede lid van artikel 4:3 politiegegevens, als bedoeld in het eerste lid, door tussenkomst van het openbaar ministerie kunnen worden verstrekt aan genoemde personen of instanties. Bovendien bepaalt het vierde lid van artikel 4:3 dat de politiegegevens, bedoeld in het tweede lid, niet langer dan gedurende een termijn van twaalf maanden na de datum van verkrijgen worden bewaard. De verstrekking van gegevens op grond van het eerste lid kent deze waarborgen niet. Door de verstrekking te regelen in het tweede lid van artikel 4:3 van het Besluit politiegegevens wordt verzekerd dat de belangenafweging die de verstrekking van politiegegevens aan gemeenten met zich brengt, steeds plaatsheeft door de officier van justitie.
Gelet hierop adviseert de Afdeling om de verstrekking van politiegegevens te regelen in artikel 4:3, tweede lid, van het Besluit politiegegevens.

b. Volgens het onderzoek 'Aan de slag met Bibob' is het gebruik van zachte politie-informatie als onderbouwing van een Bibob-besluit een probleem. Het gaat dan om het interpreteren van de informatie. (zie noot 33)

De Afdeling merkt op dat in de toelichting niet expliciet wordt ingegaan op dit probleem en mogelijke oplossingen. Wel wordt gesteld dat het Ministerie van Veiligheid en Justitie de bestuursorganen zo goed mogelijk zal faciliteren. (zie noot 34) Het is echter onduidelijk of deze ondersteuning ook ziet op het waarderen en interpreteren van politiegegevens door bestuursorganen en zo ja, op welke wijze.

De Afdeling wijst erop dat in de rechtspraak enige beoordelingsmaatstaven zijn ontwikkeld. Zo kan CIE-informatie in beginsel slechts in combinatie met andere feiten en omstandigheden die in dezelfde richting wijzen, een vermoeden opleveren voor ernstig gevaar. (zie noot 35)
De Afdeling adviseert in de nota van toelichting in te gaan op het gebruik en met name de waardering van politiegegevens door bestuursorganen en mogelijke oplossingen.

5. Voorbehoud in verband met voorhang
Bij brief van 3 april 2012 heeft de Minister van Veiligheid en Justitie ingevolge artikel 7, tweede lid, van de Wet Bibob het ontwerp-verzamelbesluit aan de Tweede Kamer voorgelegd. (zie noot 36) De vaste commissie voor Veiligheid en Justitie in de Eerste Kamer is van mening dat het voorgehangen ontwerp-verzamelbesluit pas goed kan worden beoordeeld na de afronding van de behandeling van het wetsvoorstel 'Evaluatie- en uitbreidingswet Bibob' (zie noot 37) De commissie behoudt zich derhalve het recht voor tot een week na afhandeling van het wetsvoorstel te reageren op het voorgehangen ontwerp-verzamelbesluit. De Afdeling gaat ervan uit dat, indien het overleg met de Eerste Kamer aanleiding geeft tot verandering van meer dan bijkomstige aard, het ontwerpbesluit nogmaals aan haar voor advies zal worden voorgelegd.

6. Voor redactionele kanttekeningen verwijst de Afdeling naar de bij het advies behorende bijlage.

De Afdeling advisering van de Raad van State geeft U in overweging in dezen een besluit te nemen, nadat met het vorenstaande rekening zal zijn gehouden.

De waarnemend vice-president van de Raad van State

---

Bijlage bij het advies van de Afdeling advisering van de Raad van State betreffende no.W03.12.0395/II met redactionele kanttekeningen die de Afdeling in overweging geeft.

- In artikel V, onderdeel 1, wordt voorgesteld om artikel 2.2a, vijfde lid, va het Besluit omgevingsrecht te vernummeren tot het vierde lid. Bij het Besluit van 14 september 2012 tot wijziging van het Besluit algemene regels voor inrichtingen milieubeheer (agrarische activiteiten in het Besluit algemene regels voor richtingen milieubeheer) (Stb. 2012, 441) is een zesde lid toegevoegd aan artikel 5.13b, van het Besluit omgevingsrecht. In dat zesde lid wordt gesproken van 'een omgevingsvergunning voor de categorieën activiteiten, bedoeld in artikel 2.2a, vijfde lid'. Dit betekent dat 'artikel 2.2a, vijfde lid' in artikel 5.13b, zesde lid, moet worden gewijzigd in: artikel 2.2a, vierde lid.
- In artikel VI, onderdeel A, in artikel 28, eerste lid, 'Een vergunning als bedoeld in het eerste lid van de artikelen 4b, 4c, 7, 8, 14, 15, 21 en 23'wijzigen in: Een vergunning als bedoeld in de artikelen 4b, eerste lid, 4c, 7, eerste lid, 8, 14, eerste lid, 15, 21, eerste lid, en 23.
- In de Nota van toelichting, Artikel V, tweede alinea, laatste zin, 'Artikel 11.2, vijfde lid, onder b, van de Wm' wijzigen in: Artikel 11A.2, vijfde lid, onder b, van de Wm.

---

Nader rapport (reactie op het advies) van 3 juni 2013

De Afdeling advisering van de Raad van State onderschrijft de strekking van het ontwerpbesluit, maar maakt daarbij kanttekeningen met betrekking tot het probleem waarvoor de rechtstreekse verstrekking van gegevens een oplossing beoogt te bieden, de effectiviteit van de rechtstreekse verstrekking, de verstrekking van politiegegevens en nadere voorschriften met betrekking tot de verwerking van gegevens. Zij is van oordeel dat in verband daarmee enige aanpassing van het ontwerpbesluit wenselijk is.

1. Uitbreiding verstrekking van gegevens aan bestuursorganen
De Afdeling adviseert om in de nota van toelichting, mede gelet op de bestaande bevoegdheden tot het opvragen van gegevens, nader in te gaan op precieze aard en omvang van het probleem dat de voorgestelde uitbreiding van de rechtstreekse gegevensverstrekking aan bestuursorganen beoogt te verhelpen. Zij wijst daarbij onder andere op het onderzoek van de Inspectie Openbare Orde en Veiligheid van het ministerie van Veiligheid en Justitie uit 2011 (“Aan de slag met Bibob”), op de vergewisplicht van artikel 3:9 van de Algemene wet bestuursrecht en op de noodzaak om de persoonlijke levenssfeer te beschermen.
Ik wil graag vooropstellen dat de uitbreiding van de rechtstreekse gegevensverstrekking aan de bestuursorganen een logische stap is in de ontwikkeling van het Bibobinstrumentarium; de uitbreiding is aangekondigd in het kabinetsstandpunt naar aanleiding van de evaluatie van de Wet Bibob van 26 november 2008, Kamerstukken II 2009/08, 31109, nr. 4, blz. 3). Bestuursorganen hebben een eigen verantwoordelijkheid om te voorkomen dat zij in hun bestuurlijke rol criminaliteit faciliteren. De Wet Bibob formuleert gronden waarop bestuursorganen de integriteit van de (beoogde) wederpartij kunnen toetsen. In het systeem van de huidige Wet Bibob zijn de bestuursorganen zelf maar beperkt in staat om de integriteit van hun wederpartij bij het aangaan of continueren van een rechtsrelatie te onderzoeken. Zo hebben zij slechts in enkele door de Wet Bibob bestreken rechtsverhoudingen de bevoegdheid om gegevens van de (beoogde) wederpartij bij de Justitiële informatiedienst, openbaar ministerie of de politie op te vragen. Met dit besluit wordt een meer eenduidig regime van gegevensbevraging voor alle bestuursorganen gecreëerd waarbij zij, indien dat noodzakelijk is voor het eigen Bibobonderzoek, bij de genoemde instanties strafrechtelijke gegevens van de (beoogde) wederpartij kunnen opvragen. Een eenduidig regime neemt onduidelijkheden bij de bestuursorganen en de genoemde instanties weg en zal kunnen bijdragen aan een meer uniforme toepassing van de wet in de praktijk. De nota van toelichting is in deze zin aangevuld. Voorts is zowel in het besluit (het voorgestelde artikel 15, tweede lid, van het Besluit justitiële en strafvorderlijke gegevens en artikel 4:3, eerste lid, onder l van het Besluit politiegegevens) als in de nota van toelichting een verduidelijking aangebracht van de gegevensverstrekking indien de wederpartij van de overheid een rechtspersoon of vennootschap onder firma is. Ook is de nota van toelichting uitgebreid met een paragraaf over de beoogde uitbreiding van de verstrekking van gegevens in het licht van artikel 10 van de Grondwet en artikel 8 van het EVRM, waarbij bijzondere aandacht is besteed aan de politiegegevens.

2. Effectiviteit van rechtstreekse verstrekking
De Afdeling plaatst twee kanttekeningen bij de opmerking dat de rechtstreekse verstrekking van gegevens aan het bestuursorgaan bijdraagt aan een meer gedegen eigen onderzoek en daarmee aan de kwaliteit van de bestuurlijke besluitvorming. Deze kanttekeningen betreffen in de eerste plaats de kleine gemeenten waarvan in het voornoemde onderzoek “Aan de slag met Bibob” naar voren komt dat deze er op eigen kracht onvoldoende in slagen om invulling te geven aan de Wet Bibob. In het rapport wordt tevens geconstateerd dat ook de RIEC’s er momenteel nog onvoldoende in slagen om de gemeenten hierin te adviseren en te fungeren als informatieknooppunt. In de tweede plaats geeft de Afdeling aan dat het naar haar oordeel in veel gevallen nodig zal blijken dat bestuursorganen voor een adequate inschatting van de risico’s op criminele facilitering ook over gegevens met betrekking tot derden kunnen beschikken. Met name in gevallen van mogelijke versluieringsconstructies zal de rechtstreekse gegevensverstrekking van de wederpartij geen soelaas bieden om de risico’s boven water te krijgen. Aangezien de gegevens van derden als bedoeld in artikel 3, vierde lid, onder c, van de Wet Bibob ook niet aan de RIEC’s worden verstrekt zal het bestuursorgaan in die gevallen alsnog het Landelijk Bureau om advies dienen te verzoeken.
Ik onderschrijf de beide kanttekeningen van de Afdeling; het gaat in dit besluit om een beperkte uitbreiding van de rechtstreekse verstrekking van (strafrechtelijke) gegevens aan bestuursorganen. Hoewel een beperkte uitbreiding, draagt deze in mijn visie wel degelijk bij aan een meer gedegen eigen onderzoek. In paragraaf 2 van de nota van toelichting zijn de verschillende uitkomsten van het eigen onderzoek en de mogelijke vervolgstappen beschreven. Naar mijn overtuiging kunnen ook kleinere gemeenten van deze nieuwe mogelijkheid gebruik maken en daarmee een eerste barrière opwerpen tegen malafide ondernemers. Over de rol van de RIEC’s met betrekking tot de bevordering en de ondersteuning van de toepassing van de Wet Bibob merk ik het volgende op. In het tweede nadere voorlopige verslag over het wetsvoorstel voor de Evaluatie- en uitbreidingswet Bibob hebben de leden van de vaste commissie voor Veiligheid en Justitie van de Eerste Kamer een grotere rol bepleit voor de RIEC’s. Ik heb daarvan met belangstelling kennisgenomen. Gelet op de ontwikkeling die deze regionale samenwerkingsverbanden van decentrale overheden, politie, justitie en belastingdienst de afgelopen jaren hebben doorgemaakt (van pilot naar structurele voorziening), heb ik een verkenning aangekondigd van een mogelijk scenario – waarvoor een (nieuwe) wijziging van de Wet Bibob nodig zou zijn - waarin de door de RIEC’s ondersteunde gemeenten en provincies over ruimere bevoegdheden zouden beschikken om zelfstandig onderzoek naar risico’s van criminele facilitering te doen. Ik verwacht mijn verkenning eind 2013 aan de beide kamers der Staten-Generaal te kunnen toezenden (zie Kamerstukken I 2012/13, 32676, G en H). De nota van toelichting is in deze zin aangevuld.

3. Nadere voorschriften met betrekking tot de verwerking van gegevens
De Afdeling adviseert, in navolging van het College bescherming persoonsgegevens, om in dit besluit nadere voorschriften op te nemen met betrekking tot de verwerking van (persoons)gegevens. Zoals ik in de toelichting bij het besluit heb aangegeven ben ik van mening dat de bestuursorganen een eigen verantwoordelijkheid hebben om binnen het kader van de Wet Bibob en de Wet bescherming persoonsgegevens (Wb) op zorgvuldige wijze met de aan hen verstrekte (strafrechtelijke) gegevens om te gaan (opslag, bewaring, vernietiging en beveiliging van de gegevens).
Dat uit het onderzoek “Aan de slag met Bibob” blijkt dat gemeenten verschillende werkwijzen hanteren ten aanzien van informatie-uitwisseling en meer specifiek de privacywetgeving, doet hier niet aan af. De Wet Bibob kent een strenge geheimhoudingsplicht en een gesloten verstrekkingenregime (artikel 28). De normen van de Wbp voor het verwerken van persoonsgegevens hebben een algemeen-abstract karakter die verschillende wijzen van uitwerking mogelijk maken. De nadere regelgeving in het kader van de Wet justitiële en strafvorderlijke gegevens (Wjsg) en de Wet politiegegevens (Wpg) - die met het oog op de bescherming van persoonsgegevens met de Wbp vergelijkbare normen bevatten - laat eveneens verschillende uitwerkingen zien (zie bijvoorbeeld artikel 14 Wpg en artikel 4:3, vierde lid, Bpg en artikel 11a Bjsg). Verder wijs ik erop, dat in het in voorbereiding zijnde privacyprotocol RIEC-LIEC-bestel dat behoort bij het Geactualiseerd Bestuurlijk Akkoord bestuurlijke en geïntegreerde aanpak georganiseerde criminaliteit 2012 voorschriften zijn opgenomen over het bewaren en verwijderen van persoonsgegevens.

4. Politiegegevens
Over de voorgestelde verstrekking van politiegegevens van de wederpartij aan bestuursorganen, waaronder alle gemeenten, maakt de Afdeling twee aanvullende opmerkingen. Zij acht de voorgestelde verruiming ingrijpend gelet op de aard van deze gegevens (ook zachte CIE-informatie) en adviseert de verstrekking van deze gegevens te regelen naar analogie van artikel 4:3, tweede, derde en vierde lid, Bpg (verstrekking van politiegegevens ten behoeve van de betrouwbaarheidstoetsing van bepaalde personen in de financiële sector). In die regeling wordt met zoveel woorden bepaald dat de verstrekking geschiedt door tussenkomst van het openbaar ministerie. Bij artikel 4:3, eerste lid, Bpg is dat niet met zoveel woorden bepaald, maar volgt dit uit het systeem van de wet. In de nota van toelichting heb ik verduidelijkt dat de bevraging van de politie en daarmee de verstrekking aan het bestuursorgaan altijd via het openbaar ministerie verloopt. Verder bevat de voornoemde regeling een bepaling over de bewaartermijn (twaalf maanden na datum van verkrijgen) en een eventuele verlenging daarvan na verkregen toestemming van het openbaar ministerie waarbij nadere voorwaarden kunnen gesteld (vierde lid).
Daarnaast merkt de Afdeling op dat uit volgens het onderzoek “Aan de slag met Bibob” de onderbouwing van een Bibob-besluit met gebruikmaking van zachte politiegegevens een probleem is. Het gaat dan om het waarderen en interpreteren van politiegegevens. Een kleine minderheid van de gemeenten zegt hier moeite mee te hebben (p. 39 van het rapport). De Inspectie concludeert dat dit lijkt samen te hangen met de mate van ervaring met het toepassen van de Wet Bibob. In de nota van toelichting is aandacht hieraan geschonken onder verwijzing naar de in de rechtspraak ontwikkelde beoordelingsmaatstaven.

5. Voorbehoud in verband met voorhang
De Eerste Kamer heeft het ontwerpverzamelbesluit dat aan haar is voorgelegd op grond van artikel 1, tweede lid, en 27, eerste lid, onder j, van de Wet Bibob op 26 maart 2013 voor kennisgeving aangenomen. Het overleg met de Eerste Kamer heeft geen aanleiding gegeven tot verandering van meer dan bijkomstige aard, zodat eventueel opnieuw voorleggen van het ontwerpbesluit aan de Afdeling advisering van de Raad van State niet aan de orde is.

6. Redactionele kanttekeningen
Aan de eerste redactionele kanttekening van de Afdeling is gevolg gegeven. Zoals de Afdeling heeft geconstateerd is bij het Besluit van 14 september 2012 (Stb. 2012, 441) aan artikel 2.2a van het Besluit omgevingsrecht (Bor) een vijfde lid toegevoegd en is aan artikel 5.13b van dat besluit een zesde lid toegevoegd.
Vervolgens is bij het Besluit van 31 oktober 2012 (Stb. 2012, 558) aan artikel 2.2a van het Bor een zesde lid toegevoegd en zijn aan artikel 5.13b van het Bor een zevende en achtste lid toegevoegd. Tot slot is bij het Besluit van 25 maart 2013 tot wijziging van een aantal algemene maatregelen van bestuur in verband met regels inzake bodemenergiesystemen en enkele technische verbeteringen (Stb. 2013, 112) aan artikel 2.2a van het Bor een zevende lid toegevoegd en is aan artikel 5.13b een negende lid toegevoegd.
In artikel 2.2b, eerste lid, is een verwijzing opgenomen naar artikel 2.2a, zevende lid. Als gevolg van het vervallen van artikel 2.2a, vierde lid, zijn het vijfde tot en met zevende lid van dat artikel vernummerd tot vierde tot en met zesde lid. De verwijzing in artikel 2.2b, eerste lid, naar artikel 2.2, zevende lid, is nu vervangen door een verwijzing naar artikel 2.2a, zesde lid.
In artikel 5.13b, zesde en zevende lid, zijn verwijzingen opgenomen naar artikel 2.2a, vijfde lid. In artikel 5.13b, achtste lid, is een verwijzing opgenomen naar artikel 2.2a, zesde lid, en in het negende lid van dat artikel is een verwijzing opgenomen naar artikel 2.2a, zevende lid. Als gevolg van het vervallen van artikel 2.2a, vierde lid, zijn, zoals hiervoor aangegeven, het vijfde tot en met zevende lid van dat artikel vernummerd tot vierde tot en met zesde lid. In artikel 5.13b, zesde en zevende lid, wordt daarom nu verwezen naar artikel 2.2a, vierde lid. In artikel 5.13b, achtste lid, wordt verwezen naar artikel 2.2a, vijfde lid, en in artikel 5.13b, negende lid, wordt verwezen naar artikel 2.2a, zesde lid.
Ook de verwijzing in artikel 6.19 van het Bor naar artikel 2.2a, vijfde en zesde lid, is aangepast. Verwezen wordt naar artikel 2.2a, vierde en vijfde lid.
Verder is van de gelegenheid gebruik gemaakt om een omissie in artikel 2.4, tweede lid, van het Bor te herstellen. In het Besluit van 14 september 2012 (Stb. 2012, 441) is dit lid aangepast. In een daarop volgende wijziging van artikel 2.4, tweede lid, (artikel II, onder B, van het Besluit van 31 oktober 2012 (Stb. 2012, 558) is abusievelijk niet uitgegaan van de tekst van dat lid zoals dat luidde na de wijziging die met het Besluit van 14 september 2012 is aangebracht. Als gevolg daarvan kon de wijziging van artikel II, onder B, niet worden doorgevoerd. Met de onderhavige wijziging (artikel V, onderdeel 2) wordt de wijziging die artikel II, onder B, van het Besluit van 31 oktober 2012 (Stb. 2012, 558) beoogde, alsnog doorgevoerd.
Aan de tweede redactionele kanttekening over de aanhaling van artikelen in het Besluit strategische goederen is gevolg gegeven.
Aan de derde redactionele kanttekening over de verwijzing naar artikel 11a.2, vijfde lid, onder b, van de Wet milieubeheer is eveneens gevolg gegeven.

Van de gelegenheid is gebruik gemaakt om in artikel VIII de inwerkingtreding te regelen van zowel de Evaluatie- en uitbreidingswet Bibob als van het onderhavige besluit, per 1 juli 2013.

Ik moge U hierbij het gewijzigde ontwerp-besluit en de nota van toelichting wederom doen toekomen en U verzoeken overeenkomstig dit ontwerp te besluiten.

De Minister van Veiligheid en Justitie

---

(1) Voorstel tot wijziging van de Wet bevordering integriteitsbeoordelingen door het openbaar bestuur naar aanleiding van de evaluatie van die wet, alsmede uitbreiding van de reikwijdte ervan en wijziging van enige andere wetten (Evaluatie- en uitbreidingswet Bibob). Het wetsvoorstel is in behandeling in de Eerste Kamer. Het nader voorlopig verslag is op 23 oktober 2012 uitgebracht (Kamerstukken I 2012/13, 32 676, E).
(2) In het vervolg van het advies wordt, waar wordt gesproken van bestuursorgaan, tevens bedoeld: rechtspersoon met een overheidstaak.
(3) Wet van 20 juni 2002, houdende regels inzake de bevordering van integriteitsbeoordelingen door het openbaar bestuur met betrekking tot beschikkingen of overheidsopdrachten (Wet bevordering integriteitsbeoordelingen door het openbaar bestuur).
(4) Nota van toelichting, par. 1, eerste alinea.
(5) Nota van toelichting. par. 2, vierde alinea.
(6) Nota van toelichting, par. 2, voorlaatste alinea.
(7) Artikel 13 van het Besluit justitiële en strafvorderlijke gegevens. Nota van toelichting, par. 4, eerste alinea.
(8) Nota van toelichting, par. 3, tweede alinea.
(9) Nota van toelichting, par. 3, eerste alinea.
(10) Nota van toelichting, par. 5.
(11) Inspectie Openbare Orde en Veiligheid, Aan de slag met Bibob, Onderzoek naar knelpunten in de toepassing van de Wet Bibob door gemeenten, maart 2011.
(12) Aan de slag met Bibob, blz. 7.
(13) Aan de slag met Bibob, blz. 8.
(14) Aan de slag met Bibob, blz. 8.
(15) Aan de slag met Bibob, blz. 9
(16) Artikel 3:9 van de Algemene wet bestuursrecht luidt: Indien een besluit berust op een onderzoek naar feiten en gedragingen dat door een adviseur is verricht, dient het bestuursorgaan zich ervan te vergewissen dat dit onderzoek op zorgvuldige wijze heeft plaatsgevonden.
(17) Aan de slag met Bibob, blz. 37 en 46.
(18) In par. 2 , 3 en 5 van de nota van toelichting wordt in verband met de opmerkingen van het CBP summier ingegaan op noodzaak en proportionaliteit van de toepassing van de Wet Bibob.
(19) Nota van toelichting, par. 3, eerste alinea.
(20) Kamerstukken II 2010/11, 32 676, nr. 6.
(21) Kamerstukken II 2008/09, 31 109, nr. 4, blz. 3.
(22) Aan de slag met Bibob, blz. 49.
(23) Aan de slag met Bibob, blz. 10.
(24) Kamerstukken II 2010/11, 32 676, nr. 3, blz. 19.
(25) Artikel 28 van de Wet Bibob. Zie voorts Kamerstukken I 2012/13, 32 676, E, blz. 2-4.
(26) Toelichting op de artikelen II en III, Gegevensbeschermingsregime.
(27) Kamerstukken II 2010/11, 32 676, nr. 6, blz. 32.
(28) Advies van 12 juni 2012, blz. 4.
(29) Nota van toelichting, par. 5.
(30) Aan de slag met Bibob, blz. 9.
(31) Aan de slag met Bibob, blz. 38.
(32) In de nota van toelichting (par. 3, tweede alinea, laatste zin) is vermeld dat naar aanleiding van de ontvangen adviezen (met name G-4, IPO en het Korpsbeheerdersberaad) tevens is voorzien in een verruiming van de verstrekking van politiegegevens. Het IPO heeft in zijn advies van 3 april 2012 echter niet geadviseerd om de verstrekking uit te breiden tot politiegegevens.
(33) Aan de slag met Bibob blz. 30 en 39.
(34) Nota van toelichting. par. 5.
(35) ABRvS 27 februari 2008, AB 2008, 182.
(36) Kamerstukken II 2011/12, 32 676, nr. 16.
(37) Kamerstukken I 2011/12, 32 676, D.

---

Gehele tekst ontwerpregeling met toelichting