Ga naar de inhoud
lees voor
Direct naar
  • en (Information in English)
  • de (Deutsche Informationen)
  • fr (Informations en français)
  • contact
  • pers
  • werken bij
  • app
  • Actueel
    • Nieuws
    • Zittingsagenda
    • Persagenda
    • Evenementen
    • Piet Hein Donner Scriptieprijs
  • Adviezen
  • Uitspraken
  • Publicaties
    • Brochures
    • Studies en onderzoeken
    • Regelingen
    • Consultaties
    • Jaarverslagen
    • Toespraken vice-president
  • Over ons
    • Raad van State in het kort
    • Organisatie
    • Advisering
    • Bestuursrechtspraak
    • Begrotingstoezicht
    • Toetsing Klimaatwet
    • Geschiedenis
    • Raad van State in beeld
  • Zoeken
  • en
  • de
  • fr
  • contact
  • pers
  • werken bij
  • app
Zoeken

  1. Home ›
  2. Adviezen ›
  3. W14.12.0386/IV

Ontwerpbesluit tot wijziging van het Besluit beheer verpakkingen en papier en karton in verband met verbeteren van de handhaafbaarheid door een collectieve organisatie facultatief een wettelijke verantwoordelijkheid te geven bij de nakoming van enkele verplichtingen (verbetering handhaafbaarheid), met nota van toelichting.

Kenmerk
W14.12.0386/IV
Datum advies
14 november 2012
Vindplaats
Staatscourant 2013, nr. 1935
  • Infrastructuur en Waterstaat
  • Algemene maatregel van bestuur

Toon inhoud

  • Samenvatting
  • Volledige tekst
Samenvatting

De Afdeling advisering van de Raad van State heeft advies uitgebracht over het ontwerpbesluit tot wijziging van het Besluit verpakkingen. Het advies is op 24 januari 2013 openbaar gemaakt.

Doel
Het Besluit verpakkingen legt producenten en importeurs verschillende verplichtingen op omtrent het verpakkingsmateriaal van hun producten. Het gaat om verplichtingen tot het gescheiden inzamelen, het hergebruik van verpakkingsmateriaal, etc. In de praktijk hebben producenten en importeurs zich verenigd in collectieve organisaties voor de nakoming van de eisen uit dit besluit. Dit levert, volgens de toelichting bij het ontwerpbesluit, problemen op bij de handhaving. Het ontwerpbesluit heeft tot doel om de handhaafbaarheid van het Besluit verpakkingen te verbeteren en voorziet daarom in de mogelijkheid om de wettelijke verplichtingen van producenten via een schriftelijke overeenkomst over te dragen aan collectieve organisaties. Dit maakt het mogelijk om handhavend op te treden tegen de collectieve organisatie.

Noodzaak
De Afdeling advisering is niet overtuigd van het gestelde probleem met de handhaving van het Besluit verpakkingen en daarmee evenmin van de noodzaak om de wettelijke verplichtingen te verleggen van producenten naar collectieve organisaties. De toelichting bij het ontwerpbesluit vermeldt niet waarom producenten in vergelijkbare industrieën wel de wettelijke verantwoordelijkheid behouden voor soortgelijke werkzaamheden die worden uitgevoerd door collectieve organisaties. Daarnaast is het naar het oordeel van de Afdeling advisering de verantwoordelijkheid van de producent om ervoor te zorgen dat de collectieve organisatie de werkzaamheden uitvoert met inachtneming van de wettelijke verplichtingen. Het feit dat de producent werkzaamheden heeft uitbesteed, noodzaakt daarom niet tot het neerleggen van de wettelijke verplichtingen bij de collectieve organisaties. Ook wijst de Afdeling advisering op de bevoegdheden die de toezichthouder al heeft op grond van de Algemene wet bestuursrecht. Deze bevoegdheden zijn in beginsel inzetbaar jegens een ieder, dus ook jegens een collectieve organisatie. Tot slot wijst de Afdeling advisering op het feit dat de uitgangspunten van het huidige Besluit verpakkingen zonder enige motivering worden verlaten.

Effectiviteit
De toelichting bij het ontwerpbesluit vermeldt dat handhaving bij producenten niet haalbaar is, omdat zij werkzaamheden in goed vertrouwen aan collectieve organisaties hebben overgelaten. Collectieve organisaties zullen deze werkzaamheden, zoals de gescheiden inname en het hergebruik van verpakkingsmateriaal, ook niet zelf uitvoeren, maar door middel van overeenkomsten overdragen aan gemeenten, inzamelaars en verwerkers van afval. Uit de toelichting blijkt niet of collectieve organisaties onder dreiging van bestuursrechtelijke en strafrechtelijke handhaving wel effectief kunnen worden aangesproken, wanneer zij (net als producenten op dit moment) werkzaamheden aan anderen overlaten. Ook is de Afdeling advisering er niet van overtuigd dat een schriftelijke overeenkomst, als voorwaarde voor de overgang van wettelijke verplichtingen op een collectieve organisatie, bijdraagt aan de handhaafbaarheid van het Besluit verpakkingen. Uiteenlopende privaatrechtelijke elementen (zoals wanprestatie en vernietiging) kunnen leiden tot aanvullende problemen met betrekking tot de vraag tot wie de verplichtingen uit het Besluit verpakkingen zich richten.

Ontbreken wettelijke delegatiegrondslag
Tot slot maakt de Afdeling advisering een opmerking over het ontbreken van een wettelijke delegatiegrondslag voor de overdracht van gegevens door de Belastingdienst aan een particuliere organisatie.

Lees hier de volledige tekst van het advies van de Raad van State en het nader rapport van de minister.

Volledige tekst

Ontwerpbesluit tot wijziging van het Besluit beheer verpakkingen en papier en karton in verband met verbeteren van de handhaafbaarheid door een collectieve organisatie facultatief een wettelijke verantwoordelijkheid te geven bij de nakoming van enkele verplichtingen (verbetering handhaafbaarheid), met nota van toelichting.

Van dit advies is een samenvatting gemaakt.

Bij Kabinetsmissive 2 oktober 2012, no.12.002282, heeft Uwe Majesteit, op voordracht van de Staatssecretaris van Infrastructuur en Milieu, bij de Afdeling advisering van de Raad van State ter overweging aanhangig gemaakt het ontwerpbesluit tot wijziging van het Besluit beheer verpakkingen en papier en karton in verband met verbeteren van de handhaafbaarheid door een collectieve organisatie facultatief een wettelijke verantwoordelijkheid te geven bij de nakoming van enkele verplichtingen (verbetering handhaafbaarheid), met nota van toelichting.

Het ontwerpbesluit beoogt de handhaafbaarheid te verbeteren van het Besluit beheer verpakkingen en papier en karton (hierna: Besluit verpakkingen). In de praktijk hebben producenten en importeurs van verpakte producten en verpakkingen zich verenigd in collectieve organisaties voor de nakoming van verplichtingen uit het Besluit verpakkingen. Dit levert, aldus de toelichting, problemen op bij de handhaving. Het ontwerpbesluit voorziet in de mogelijkheid om wettelijke verplichtingen van producenten en importeurs via een schriftelijke overeenkomst over te dragen aan collectieve organisaties. Handhavend optreden tegen de collectieve organisaties wordt hierdoor mogelijk. Daarnaast voorziet het ontwerpbesluit in een verplichting voor de Belastingdienst om de naam en adresgegevens van belastingplichtigen voor de verpakkingenbelasting desgevraagd over te dragen aan een organisatie die belast is met de uitvoering van een overeenkomst over de afvalbeheersbijdrage inzake verpakkingen.
De Afdeling advisering van de Raad van State maakt naar aanleiding van het ontwerpbesluit onder meer opmerkingen over de noodzaak tot overgang van wettelijke verplichtingen aan collectieve organisaties, over de afhankelijkheid van een schriftelijke overeenkomst en over het ontbreken van een wettelijke delegatiegrondslag voor het verstrekken van gegevens door de Belastingdienst aan een particuliere organisatie. Zij is van oordeel dat in verband daarmee het ontwerpbesluit nader dient te worden overwogen.

1. Noodzaak tot overgang van wettelijke verplichtingen
Het voorgestelde artikel 4a van het Besluit verpakkingen bepaalt dat verschillende artikelen uit het Besluit verpakkingen niet langer van toepassing zijn op een producent of importeur (hierna: producent), wanneer een schriftelijke overeenkomst van kracht is tussen die producent en een collectieve organisatie.(zie noot 1) In deze overeenkomst wordt vastgelegd dat een collectieve organisatie bepaalde verplichtingen uit het Besluit verpakkingen uitvoert in plaats van een producent.

Het ontwerpbesluit stelt als voorwaarde voor de overgang van de wettelijke verplichtingen dat de collectieve organisatie is aangewezen door de Minister van Infrastructuur en Milieu (hierna: de minister).(zie noot 2) Indien een collectieve organisatie de verplichtingen uit het Besluit verpakkingen niet naar behoren uitvoert, kan de minister handhavend optreden (zowel bestuursrechtelijk als strafrechtelijk). Daarnaast kan de minister de aanwijzing intrekken, waarna de verplichtingen uit het Besluit verpakkingen weer overgaan op de individuele producent.(zie noot 3)

De toelichting stelt dat de overgang van de wettelijke verplichtingen noodzakelijk is vanwege de problemen met de handhaving van het Besluit verpakkingen. Handhaving bij de producenten is, aldus de toelichting, niet haalbaar omdat producenten de werkzaamheden in goed vertrouwen aan collectieve organisaties hebben overgelaten.(zie noot 4)

De Afdeling merkt hierover het volgende op.

a. Verantwoordelijkheid producenten in andere industrieën
De Afdeling constateert dat producenten op grond van onder meer de Regeling beheer elektrische en elektronische apparatuur (waaronder verlichtingsapparatuur),(zie noot 5) het Besluit beheer autowrakken,(zie noot 6) de Regeling beheer batterijen en accu's 2008 en het Besluit beheer autobanden ook zorg dragen voor de inname, de verwerking en de nuttige toepassing van producten. In deze industrieën worden werkzaamheden eveneens uitgevoerd door collectieve organisaties. Producenten die hun verplichtingen op collectieve wijze uitvoeren, blijven echter zelf verantwoordelijk voor de naleving van de wettelijke verplichtingen.(zie noot 7) De collectieve uitvoeringsorganisaties zijn door de toepasselijke regelgeving niet aangewezen als normadressaat.
Uit de toelichting bij onderhavig ontwerpbesluit blijkt niet waarom problemen in de verpakkingenindustrie ertoe noodzaken om wettelijke verplichtingen van producenten over te dragen aan collectieve organisaties, terwijl producenten in andere industrieën wel de wettelijke verantwoordelijkheid behouden voor soortgelijke werkzaamheden (inname, verwerking en nuttige toepassing van producten) die eveneens worden uitgevoerd door collectieve organisaties.

b. Handhaving van het Besluit verpakkingen
De toelichting vermeldt niet waarom de producent die zijn werkzaamheden heeft uitbesteed, niet verantwoordelijk kan worden gehouden voor de naleving door de collectieve organisatie van de verplichtingen uit het Besluit verpakkingen. Het feit dat de producent de werkzaamheden "in goed vertrouwen" aan de collectieve organisatie heeft overgedragen, ontslaat de producent naar het oordeel van de Afdeling niet van de verplichtingen uit het Besluit verpakkingen. Het is de verantwoordelijkheid van de producent om ervoor te zorgen dat de collectieve organisatie de werkzaamheden uitvoert met inachtneming van de wettelijke verplichtingen. Zo nodig kan de producent door middel van civielrechtelijke handhaving zorg dragen voor de nakoming van verplichtingen door de collectieve organisatie. De toelichting schenkt in dit verband ook geen aandacht aan de mogelijkheid die producenten hebben om werkzaamheden uit te besteden aan een andere collectieve organisatie, indien een bepaalde collectieve organisatie niet in staat blijkt de verplichtingen uit het Besluit verpakkingen namens de producenten uit te voeren.
Derhalve valt niet in te zien waarom de keuze van de producent om werkzaamheden uit te besteden, als zodanig tot gevolg heeft dat de producent niet meer verantwoordelijk kan worden gehouden voor de naleving van het Besluit verpakkingen.

Uit de toelichting blijkt voorts dat het kabinet het van belang acht dat de toezichthouder direct bij een collectieve organisatie toezicht kan houden. Deze mogelijkheid wordt, aldus de toelichting, met onderhavig ontwerpbesluit gecreëerd, nu de collectieve organisatie op grond van een schriftelijke overeenkomst normadressaat wordt van het Besluit verpakkingen.(zie noot 8) De Afdeling wijst er op dat de wetgever er in vergelijkbare situaties niet voor heeft gekozen om wettelijke verplichtingen over te dragen aan derden omwille van het toezicht op de naleving.(zie noot 9) De wetgever kan in plaats daarvan eisen stellen aan de uitbesteding van wettelijk verplichte werkzaamheden, waardoor het toezicht op de naleving, ondanks de uitbesteding, mogelijk blijft.(zie noot 10) Bovendien heeft de toezichthouder op grond van de Algemene wet bestuursrecht ook nu al toezichtbevoegdheden die in beginsel inzetbaar zijn jegens een ieder, dus ook tegen een collectieve organisatie die de verplichtingen uit het Besluit verpakkingen feitelijk uitvoert.(zie noot 11)

c. Uitgangspunten Besluit verpakkingen
Bij de totstandkoming van het Besluit verpakkingen gold als uitgangspunt dat partijen gezamenlijk, elk vanuit hun eigen verantwoordelijkheid, voor een goede uitvoering zorg zouden dragen.(zie noot 12) Voorts werd het vanuit het milieubeleid wenselijk geacht dat degene die een product in een verpakking op de markt brengt, net als in de meeste andere lidstaten, niet alleen verantwoordelijk is voor het afvalbeheer, maar ook voor de gescheiden inname. Hierdoor zouden afvalbeheerskosten onderdeel worden van de productprijs en zou recht worden gedaan aan het beginsel: de vervuiler betaalt. Tot slot zou het toedelen van de verantwoordelijkheid voor zowel de inname als de herverwerking aan één normadressaat als voordeel hebben dat eenduidig vastligt wie er op het behalen van de doelstelling moet worden aangesproken.(zie noot 13)

Bovenstaande uitgangspunten worden verlaten in het onderhavige ontwerpbesluit omdat er problemen zouden zijn met de handhaving. De toelichting maakt echter niet duidelijk of deze uitgangspunten hun geldigheid hebben verloren en zo ja, waarom dat zo is. In dat verband is eveneens van belang dat het beginsel dat de vervuiler betaalt, is vastgelegd in artikel 191, tweede lid, van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie. Bij de implementatie van de Richtlijn verpakkingen en verpakkingsafval(zie noot 14) die op dit artikel is gebaseerd, werkt het beginsel ook door in de nationale rechtsorde.

d. Conclusie
Gelet op het vorenstaande is de Afdeling niet overtuigd van het gestelde probleem met de handhaving bij producenten en daarmee evenmin van de noodzaak om de handhaving van de wettelijke verplichtingen te verleggen naar collectieve organisaties. Zij adviseert om die reden artikel 4a van het ontwerpbesluit te heroverwegen.

Onverminderd het vorenstaande wijst de Afdeling op het volgende.

2. Overgang van wettelijke verplichtingen aan een collectieve organisatie door middel van een privaatrechtelijke overeenkomst
De toelichting vermeldt dat een collectieve organisatie op grond van het ontwerpbesluit verantwoordelijk kan worden gemaakt voor de naleving van bepaalde verplichtingen uit het Besluit verpakkingen. Bijgevolg kan handhavend worden opgetreden jegens een collectieve organisatie, indien blijkt dat de organisatie de verplichtingen uit het Besluit verpakkingen niet of niet naar behoren uitvoert. Handhavend optreden jegens de collectieve organisatie zal in dat geval op dezelfde wijze geschieden als jegens de producent.(zie noot 15) Dit betekent dat zowel bestuursrechtelijke (bestuursdwang of het opleggen van een dwangsom) als strafrechtelijke (via de Wet op de economische delicten) handhaving kan plaatsvinden. De Afdeling merkt hierover het volgende op.
De toelichting vermeldt dat handhaving bij producenten thans niet haalbaar is, nu producenten de feitelijke werkzaamheden aan collectieve organisaties hebben overgelaten.(zie noot 16) Uit de toelichting blijkt niet of een collectieve organisatie onder bedreiging van bestuursrechtelijke en strafrechtelijke handhaving wel effectief kan worden aangesproken op de niet-naleving van verplichtingen uit het Besluit verpakkingen. Ook de collectieve organisatie voert de verplichtingen uit het Besluit verpakkingen zelf niet feitelijk uit. Een collectieve organisatie zal de feitelijke werkzaamheden, zoals de gescheiden inname of de inname en nascheiding van verpakkingen, het nuttig toepassen en het hergebruik van verpakkingsmateriaal, door middel van overeenkomsten overdragen aan gemeenten, inzamelaars en verwerkers van afval.(zie noot 17) Daarnaast zal een collectieve organisatie afhankelijk zijn van de financiële nakoming van overeenkomsten door producenten. Gelet hierop is er bij de uitvoering van het Besluit verpakkingen een inherente wederzijdse afhankelijkheid tussen de producent, de collectieve organisatie, de gemeente, de inzamelaar en de verwerker van verpakkingsmateriaal. Nu de toelichting vermeldt dat handhaving bij producenten niet haalbaar is, omdat zij werkzaamheden in goed vertrouwen aan anderen hebben overgelaten,(zie noot 18) staat niet vast dat handhaving bij collectieve organisaties wel mogelijk is, indien zij de betreffende werkzaamheden op hun beurt aan anderen overlaten.

De Afdeling is er gezien deze punten niet op voorhand van overtuigd dat een collectieve organisatie onder bedreiging van bestuursrechtelijke en strafrechtelijke handhaving wel effectief kan worden aangesproken op de niet-naleving van verplichtingen uit het Besluit verpakkingen.

Voorts merkt de Afdeling het volgende op over de schriftelijke overeenkomst, als voorwaarde voor de overgang van wettelijke verplichtingen. Ingevolge het voorgestelde artikel 4a van het Besluit verpakkingen kan een producent zijn verplichtingen op grond van het Besluit verpakkingen overdragen aan een collectieve organisatie door middel van een schriftelijke overeenkomst.
De Afdeling wijst erop dat door de vermenging van publiekrechtelijke en privaatrechtelijke instrumenten de vraag kan rijzen wie op een bepaald moment verantwoordelijk is voor de naleving van het Besluit verpakkingen. Het antwoord op deze vraag is afhankelijk van het al dan niet van kracht zijn van een schriftelijke overeenkomst tussen een producent en een collectieve organisatie. De Afdeling wijst erop dat een dergelijke overeenkomst onder meer kan worden opgeschort, worden vernietigd of worden opgezegd. Daarnaast kan een producent of een collectieve organisatie wanprestatie plegen, hetgeen ook invloed kan hebben op de vraag of een overeenkomst van kracht is. Gelet hierop, is de Afdeling er niet van overtuigd dat een schriftelijke overeenkomst, als voorwaarde voor de overgang van wettelijke verplichtingen aan een collectieve organisatie, bijdraagt aan de handhaafbaarheid van het Besluit verpakkingen, nu uiteenlopende privaatrechtelijke elementen kunnen leiden tot additionele problemen met betrekking tot de vraag wie op een bepaald moment normadressaat is van de verplichtingen uit het Besluit verpakkingen.

Ten slotte merkt de Afdeling op dat uit de toelichting niet blijkt in hoeverre is overwogen om zowel de producent als de collectieve organisatie aan te wijzen als normadressaat en op die manier ieder verantwoordelijk te houden voor de naleving van het Besluit verpakkingen. Weliswaar heeft de regering daarvan afgezien in 2003, in navolging van een advies daartoe van de Raad van State,(zie noot 19) maar gelet op de bijzondere omstandigheid dat een schriftelijke overeenkomst aan een overgang van verplichtingen uit het Besluit verpakkingen ten grondslag moet liggen en er daarmee een afhankelijkheid van het wel en wee van die overeenkomst ontstaat, kan het de effectiviteit van het ontwerpbesluit ten goede komen om zowel de producent als de collectieve organisatie verantwoordelijk te houden voor de naleving van de in artikel 4a van het ontwerpbesluit genoemde verplichtingen. Voorts wordt daardoor minder afgeweken van de hoofdlijn die ook voor andere industrieën geldt. De Afdeling geeft dit in overweging, indien binnen de sector verpakkingen daadwerkelijk structurele problemen bestaan met de handhaving bij de producenten (zie hiervoor punt 1 van het advies).

Gelet op het vorenstaande adviseert de Afdeling om de overgang van wettelijke verplichtingen aan een collectieve organisatie op voorwaarde van een schriftelijke overeenkomst nader te bezien.

3. Overdracht gegevens door Belastingdienst aan particuliere organisatie
Met ingang van 1 januari 2013 vervalt de verpakkingenbelasting. Het verpakkende bedrijfsleven zal ter bekostiging van de naleving van het Besluit verpakkingen een alternatief financieringssysteem ontwikkelen. Om de particuliere organisatie die belast is met de inning van de afvalbeheersbijdrage behulpzaam te zijn, zal de Belastingdienst desgevraagd aan die organisatie eenmalig de naam en adresgegevens doorgeven van producenten en importeurs die in het kalenderjaar 2012 belastingplichtig zijn voor de verpakkingenbelasting.(zie noot 20) De Afdeling merkt hierover het volgende op.

3.1 Ontbreken wettelijke delegatiegrondslag
In de aanhef van het ontwerpbesluit wordt artikel 67, tweede lid, van de Algemene wet inzake rijksbelastingen (hierna: AWR) genoemd als wettelijke delegatiegrondslag voor het verstrekken van gegevens door de Belastingdienst aan de organisatie die is belast met de uitvoering van de afvalbeheersbijdrage.(zie noot 21) De nota van toelichting vermeldt dat het voorgestelde artikel 7a van het Besluit verpakkingen voorziet in de wettelijke plicht die wordt vereist op grond van artikel 67, tweede lid, van de AWR ten behoeve van de doorbreking van de geheimhoudingsplicht.(zie noot 22)

De Afdeling merkt op dat artikel 67, tweede lid, onderdeel a, van de AWR zelf geen wettelijke delegatiegrondslag bevat en als zodanig niet kan dienen als wettelijke delegatiegrondslag voor het voorgestelde artikel 7a van het Besluit verpakkingen.(zie noot 23) Ook uit de parlementaire geschiedenis van artikel 67 van de AWR blijkt niet dat onderdeel a is bedoeld als wettelijke delegatiegrondslag. Voorts wijst de Afdeling erop dat ook de Wet milieubeheer niet voorziet in een wettelijke delegatiegrondslag voor de overdracht van gegevens door de Belastingdienst aan een particuliere organisatie.

De Afdeling adviseert het voorgestelde artikel 7a van het Besluit verpakkingen te schrappen en eerst te voorzien in een toereikende wettelijke delegatiegrondslag.

Onverminderd het voorgaande merkt de Afdeling het volgende op.

3.2 Noodzaak tot overdracht van de gegevens
Op grond van het voorgestelde artikel 7a van het Besluit verpakkingen wordt de geheimhoudingsplicht doorbroken die de Belastingdienst heeft op grond van artikel 67 van de AWR. Uit de parlementaire geschiedenis van artikel 67 van de AWR blijkt dat de betekenis van de geheimhoudingsplicht groot is, gelet op de ruime wettelijke bevoegdheden die de Belastingdienst heeft om informatie over belastingplichtigen te verzamelen en te verwerken.(zie noot 24)
De Afdeling merkt op dat uit de nota van toelichting niet blijkt dat het noodzakelijk is dat de Belastingdienst de gegevens overdraagt aan een particuliere organisatie en daarmee zijn geheimhoudingsplicht doorbreekt. De Afdeling erkent dat het verstrekken van de gegevens door de Belastingdienst behulpzaam kan zijn, maar constateert tegelijkertijd dat in de nota van toelichting niet wordt ingegaan op andere (on)mogelijkheden om aan deze gegevens te komen (bijvoorbeeld vanuit het bedrijfsleven zelf).
De Afdeling adviseert de nota van toelichting op dit punt aan te vullen.

3.3 Reikwijdte begrip 'belastingplicht'

3.3.1 Concerns en loonverpakkers
Ingevolge het voorgestelde artikel 7a van het Besluit verpakkingen is de Belastingdienst verplicht om desgevraagd de naam en adresgegevens van een producent en importeur die in het kalenderjaar 2012 belastingplichtig zijn voor de verpakkingenbelasting, te verstrekken aan een particuliere organisatie. Doel van deze bepaling is om de organisatie die belast is met de inning van de afvalbeheersbijdrage inzake verpakkingen, behulpzaam te zijn.(zie noot 25)

De Afdeling merkt op dat ingevolge artikel 83 van de Wet belastingen op milieugrondslag producenten en importeurs niet altijd zelf belastingplichtig zijn, omdat de verpakkingenbelasting in bepaalde gevallen wordt geheven van anderen. Zo zijn producenten en importeurs niet zelf belastingplichtig indien zij deel uitmaken van een concern. In dat geval is sprake van één belastingplichtige, namelijk het concern.(zie noot 26) Daarnaast is, in gevallen waarin een producent tevens loonverpakker(zie noot 27) is, niet de producent belastingplichtig maar diens opdrachtgever dan wel, indien de opdrachtgever in het buitenland is gevestigd, de in Nederland gevestigde afnemer van de opdrachtgever.(zie noot 28)

Op grond van het voorgestelde artikel 7a van het Besluit verpakkingen mag de Belastingdienst de naam en adresgegevens van concerns, opdrachtgevers van loonverpakkers of afnemers van deze opdrachtgevers niet verstrekken, hoewel die gegevens, zo komt het de Afdeling voor, wel van nut kunnen zijn voor de organisatie die belast is met de inning van de afvalbeheersbijdrage.

De Afdeling adviseert in de nota van toelichting op het vorenstaande in te gaan en het voorgestelde artikel 7a van het Besluit verpakkingen zo nodig aan te passen.

3.3.2 Belastingplicht in kalenderjaar 2012
In het voorgestelde artikel 7a van het Besluit verpakkingen wordt verwezen naar een producent en importeur die "in het kalenderjaar 2012 belastingplichtig" zijn. De nota van toelichting vermeldt daarentegen dat artikel 7a betrekking heeft op producenten en importeurs "die tot 2013 verpakkingenbelasting hebben afgedragen".
De Afdeling constateert dat de tekst van het ontwerpbesluit en de nota van toelichting op dit punt uiteen lopen. Zo kan een producent in 2012 belastingplichtig zijn voor de verpakkingenbelasting terwijl er van "afdracht" van verpakkingenbelasting geen sprake is, omdat een recht op "teruggaaf" van verpakkingenbelasting bestaat.(zie noot 29) Daarnaast impliceert een afdracht van verpakkingenbelasting "tot 2013" dat - anders dan de tekst van het voorgestelde artikel 7a van het Besluit verpakkingen - voorwaarde is dat (naast 2012) ook in eerdere jaren dan 2012 verpakkingenbelasting moet zijn afgedragen.

De Afdeling adviseert het ontwerpbesluit en de nota van toelichting met elkaar in overeenstemming te brengen.

4. Mededingingsregels en vrij verkeer bepalingen
Op grond van het voorgestelde artikel 4a van het Besluit verpakkingen kunnen producenten wettelijke verplichtingen overdragen aan een collectieve organisatie.
Uit het voorgestelde artikel 7a van het Besluit verpakkingen blijkt dat een organisatie wordt belast met de uitvoering van de afvalbeheersbijdrage inzake verpakkingen. De toelichting schenkt geen aandacht aan het feit dat bij de toepassing van artikelen 4a en 7a van het ontwerpbesluit sprake kan zijn van eenzelfde organisatie.

Uit de toelichting blijkt echter dat het bedrijfsleven inmiddels een aanvraag tot algemeen verbindend verklaring van een overeenkomst over de afvalbeheersbijdrage heeft ingediend (hierna: ingediende overeenkomst), ter financiering van de uitvoering van het Besluit verpakkingen. Uit de ingediende overeenkomst volgt dat verplichtingen uit het Besluit verpakkingen niet langer uitgevoerd kunnen worden door individuele producenten of door verschillende collectieve organisaties, maar dat sprake zal zijn van één collectief, te weten de Stichting Afvalfonds Verpakkingen.(zie noot 30)

Producenten die meer dan 50.000 kg verpakking per kalenderjaar op de markt brengen, worden op grond van de ingediende overeenkomst verplicht om zich aan te sluiten bij de Stichting Afvalfonds Verpakkingen en worden verplicht de afvalbeheersbijdrage (artikel 7a ontwerpbesluit) aan deze collectieve organisatie af te dragen.(zie noot 31) Voorts zal de Stichting Afvalfonds Verpakkingen, in plaats van de bij hem aangesloten producenten, collectief voldoen aan verplichtingen die rusten op de producenten ingevolge het Besluit verpakkingen (artikel 4a van het ontwerpbesluit).(zie noot 32)

De Afdeling constateert dat de toelichting geen aandacht schenkt aan Nederlandse en Europese mededingingsregels en de EU-regels inzake het vrij verkeer van goederen en diensten. De Afdeling acht dit wel wenselijk, nu het ontwerpbesluit het kennelijk mogelijk maakt dat de organisatie die belast is met de uitvoering van de afvalbeheersbijdrage (artikel 7a van het ontwerpbesluit), ook de (enige) collectieve organisatie zal zijn die wettelijke verplichtingen uitvoert namens de producenten (artikel 4a van het ontwerpbesluit).

De Afdeling adviseert de toelichting in het licht van het vorenstaande aan te vullen.

De Afdeling advisering van de Raad van State geeft U in overweging in dezen geen besluit te nemen dan nadat met het vorenstaande rekening zal zijn gehouden.

De waarnemend vice-president van de Raad van State


Nader rapport (reactie op het advies) van 3 januari 2013

De Afdeling advisering van de Raad van State geeft U in overweging in dezen geen besluit te nemen dan nadat met haar opmerkingen rekening zal zijn gehouden.

Naar aanleiding van het advies van de Afdeling advisering van de Raad van State (hierna verder aan te duiden als: de Afdeling) merk ik het volgende op.

1. Noodzaak tot overgang van wettelijke verplichtingen

a. Verantwoordelijkheid producenten in andere industrieën
De Afdeling heeft geconstateerd dat op grond van de Regeling beheer elektrische en elektronische apparatuur, het Besluit beheer autowrakken, de Regeling beheer batterijen en accu's 2008 en het Besluit beheer autobanden producenten ook zorg dragen voor de inname, de verwerking en de nuttige toepassing van producten. In deze industrieën worden werkzaamheden eveneens uitgevoerd door collectieve organisaties. De Afdeling geeft aan dat in de nota van toelichting bij het ontwerpbesluit niet is aangegeven waarom in genoemde regelgeving verplichtingen van de individuele producent niet overgaan op een collectieve organisatie zoals in het aan de Afdeling voorgelegde ontwerpbesluit wordt voorgesteld.
In 2010 heeft het Ministerie van Infrastructuur en Milieu (I en M) een onderzoek laten uitvoeren naar de werking van het instrument producentenverantwoordelijkheid in het afvalbeleid(zie noot 33). In dat onderzoek is ook aandacht besteed aan de
industrieën en de daarop betrekking hebbende regelgeving waarnaar de Afdeling verwijst. Naar aanleiding van dat onderzoek heeft de toenmalige Staatssecretaris van I en M in de bijlage "Meer waarde uit afval" bij zijn brief van 25 augustus 2011 (kamerstukken II 2010/11, 30 872, nr. 79, p.48) aangegeven dat de handhaafbaarheid toeneemt naarmate de verantwoordelijkheid en taken van diverse actoren in de keten duidelijker zijn omschreven en toebedeeld in de regelgeving. Naar aanleiding van deze bevinding is in de bijlage "Meer waarde uit afval" aangegeven dat samen met de Inspectie voor Leefomgeving en Transport (hierna: ILT) bij komende wijzigingen in de regelgeving, waarin producentenverantwoordelijkheid een uitgangspunt is, aandacht zal worden besteed aan het zo helder mogelijk beleggen van de verantwoordelijkheden van de diverse spelers in de keten. Daarbij is vermeld dat voor het Besluit beheer verpakkingen en papier en karton (hierna: Besluit verpakkingen) als eerste onderzocht zal worden op welke wijze de verantwoordelijkheden van de diverse spelers in de keten duidelijker kunnen worden vastgelegd.
Ook bij de door de Afdeling genoemde industrieën en de daarop betrekking hebbende regelgeving kan de handhaafbaarheid van die regelgeving gebaat zijn bij het vastleggen van de rol van een collectieve organisatie bij de uitvoering van de verplichtingen uit de regelgeving.

Naar aanleiding van de opmerking van de Afdeling wordt in de nota van toelichting bij het onderhavige ontwerpbesluit ingegaan op de handhaafbaarheid van andere regelgeving inzake afvalbeheer waarbij producentenverantwoordelijkheid het uitgangspunt is.

b. Handhaving van het besluit verpakkingen
In 2011 is in opdracht van het Ministerie van I en M het Besluit verpakkingen geëvalueerd(zie noot 34). Een van de conclusies uit die evaluatie is dat met name handhaving van de hergebruikdoelstellingen problematisch is, omdat aan die hergebruikdoelstellingen uit het Besluit verpakkingen alleen als collectief kan worden voldaan.
Vanwege de definitie van ‘producent’(zie noot 35) in het Besluit verpakkingen vallen naar schatting driehonderdduizend bedrijven onder de reikwijdte van dat besluit. Alleen al vanwege dit enorme aantal is het haast onmogelijk voor een individuele producent of importeur om te controleren of een namens hem en vele andere producenten optredende collectieve organisatie de verplichtingen van die individuele producenten correct uitvoert. De omstandigheid dat veel verpakkingsafval in het huishoudelijk afval zit, maakt het nog complexer. Dat huishoudelijk afval wordt op grond van de Wet milieubeheer (hierna: Wm) door gemeenten ingezameld. Voor de individuele producent is het vrijwel onmogelijk om met elke gemeente afspraken te maken over de inzameling van de door hem op de markt gebrachte verpakkingen. Een collectieve organisatie die namens vele producenten optreedt, is beter in staat dan een individuele producent om afspraken met gemeenten te maken over de inzameling van verpakkingsafval.
Vanwege de bovengenoemde omstandigheden omtrent verpakkingen en verpakkingsafval is het naar mijn mening haast ondoenlijk voor een individuele producent om voldoende te kunnen controleren en ook af te dwingen dat de collectieve organisatie het Besluit verpakkingen naar behoren uitvoert. Daarom ben ik van mening dat de door de Afdeling gedane suggestie om eisen te stellen aan de uitbesteding van wettelijk verplichte werkzaamheden, ten aanzien van het Besluit verpakkingen de handhaving van dat besluit niet zal verbeteren.

Vanwege de opmerking van de Afdeling dat de wetgever er in vergelijkbare situaties niet voor heeft gekozen om wettelijke verplichtingen over te dragen, wil ik opmerken dat mede vanwege de opmerkingen van de Afdeling onder 2. (Overgang van wettelijke verplichtingen aan een collectieve organisatie door middel van een privaatrechtelijke overeenkomst) het onderhavige ontwerpbesluit voor wat betreft het overgaan van verplichtingen en de daaraan verbonden voorwaarden, is aangepast. Bij die opmerking zal ik toelichten hoe en waarom het ontwerpbesluit op dit punt is aangepast.

De Afdeling wijst er nog op dat de toezichthouder op grond van de Algemene wet bestuursrecht (hierna: Awb) nu al toezichtbevoegdheden heeft die in beginsel inzetbaar zijn jegens een ieder. Bij de handhaving wordt ook geen probleem ervaren met het houden van toezicht. Op grond van de Awb kan de ILT inderdaad toezichtsbevoegdheden, als het verkrijgen van inzicht in gegevens en bescheiden, inzetten jegens een collectieve organisatie. Het probleem bij de handhaving van het Besluit verpakkingen wordt niet veroorzaakt door een gebrek aan toezichtsbevoegdheden, maar meer door het ontbreken van de mogelijkheid om bestuursrechtelijke (bijvoorbeeld de last onder dwangsom) en strafrechtelijke handhavingsinstrumenten in te kunnen zetten jegens een collectieve organisatie.

c. Uitgangspunten Besluit verpakkingen

Met het aan de Afdeling voorgelegde ontwerpbesluit is naar mijn mening geen afstand genomen van de uitgangspunten, zoals verwoord in de nota van toelichting bij het oorspronkelijke Besluit verpakkingen(zie noot 36). Met het aan de Afdeling voorgelegde ontwerpbesluit en het onderhavige besluit is het slechts de bedoeling om het Besluit verpakkingen meer te laten aansluiten bij de praktijk waarin collectief uitvoering aan dat besluit wordt gegeven. Bij de totstandkoming van het Besluit verpakkingen is in de nota van toelichting al aangegeven dat de verwachting was dat er collectief uitvoering zou worden gegeven aan het besluit. Collectieve uitvoering doet geen afbreuk aan het uitgangspunt dat partijen gezamenlijk, elk vanuit hun eigen verantwoordelijkheid, voor een goede uitvoering zorg dragen. Uitvoering van het Besluit verpakkingen ligt vanwege de omstandigheden, geschetst onder punt 1, onderdeel b, van dit nader rapport voor de hand. Daarbij heeft de praktijk uitgewezen dat collectieve uitvoering efficiënt en kostenbesparend kan werken. Met het aan de Afdeling voorgelegde ontwerpbesluit en het onderhavige besluit worden verplichtingen niet onvoorwaardelijk aan een andere partij overgedragen. Een collectieve organisatie zal van bepaalde producenten namens wie de organisatie het Besluit verpakkingen uitvoert, een financiële bijdrage ontvangen om de uitvoering te kunnen bekostigen. Voor meer informatie over de wijze waarop in het onderhavige besluit de collectieve uitvoering is vastgelegd verwijs ik naar de reactie op de opmerking onder 2.

Tevens is de overgang van verplichtingen van de individuele producent naar een collectieve organisatie verbonden aan de voorwaarde dat de collectieve organisatie naar behoren voldoet. Als dat niet het geval is zullen de verplichtingen weer op de individuele producent komen te rusten. In het onderhavige ontwerpbesluit is de overgang van verplichtingen gekoppeld aan de afdracht van een afvalbeheers-bijdrage op grond van algemeen verbindend verklaarde overeenkomst. Als de collectieve organisatie, waaraan de afvalbeheersbijdrage wordt afgedragen, niet naar behoren het Besluit verpakkingen uitvoert, dan kan op grond van artikel 15.39 van de Wm de algemeen verbindend verklaring worden ingetrokken, zie meer hierover aan het einde van de reactie op opmerking 2.

Ook het uitgangspunt dat degene die een product in een verpakking op de markt brengt, naast het afvalbeheer ook verantwoordelijk moet zijn voor gescheiden inname, wordt naar mijn mening niet verlaten in het onderhavige ontwerpbesluit. Met dit uitgangspunt moet recht worden gedaan aan het beginsel ‘de vervuiler betaalt’. Een collectieve organisatie voert namens meerdere producenten het Besluit verpakkingen uit. Daarvoor zal de organisatie van bepaalde producenten (zie meer daarover onder punt 2) een financiële bijdrage ontvangen. Het blijft dus de producent die betaalt voor het afvalbeheer, waaronder de gescheiden inname of de inname en nascheiding, en strookt dus met het genoemde beginsel.

2. Overgang van wettelijke verplichtingen aan een collectieve organisatie door middel van een privaatrechtelijke overeenkomst
De Afdeling geeft aan er niet op voorhand van overtuigd te zijn dat een collectieve organisatie onder bedreiging van bestuursrechtelijke en strafrechtelijke handhaving wel effectief kan worden aangesproken op de niet-naleving van verplichtingen uit het Besluit verpakkingen.
Hierover wil ik opmerken dat de mogelijkheid om tegen een collectieve organisatie handhavend te kunnen optreden het voordeel heeft dat niet bij honderdduizenden individuele producenten hoeft te worden opgetreden indien het Besluit verpakkingen niet naar behoren wordt uitgevoerd. In dat geval hoeft slechts tegen één of enkele collectieve organisatie(s) te worden opgetreden. Daarbij komt dat een collectieve organisatie meer dan een individuele producent geëquipeerd is om samen met inzamelaars, verwerkers en gemeenten goede afspraken te maken over de uitvoering van het Besluit.

De Afdeling geeft bij deze opmerking aan er niet van overtuigd te zijn dat een schriftelijke overeenkomst, als voorwaarde voor de overgang van wettelijke verplichtingen aan een collectieve organisatie, bijdraagt aan de handhaafbaarheid van het Besluit verpakkingen. Tevens geeft de Afdeling aan dat het de effectiviteit van het ontwerpbesluit ten goede kan komen om zowel de producent als de collectieve organisatie verantwoordelijk te houden voor de naleving van enkele verplichtingen uit het Besluit verpakkingen.

Naar aanleiding van deze opmerking van de Afdeling en de omstandigheid dat er door het verpakkende bedrijfsleven een verzoek tot een algemeen verbindend verklaring van een overeenkomst over een afvalbeheersbijdrage(zie noot 37) is ingediend, is het ontwerpbesluit aangepast. Omdat ik voornemens ben om op de aanvraag tot algemeen verbindend verklaring positief te beschikken, is het naar mijn mening mogelijk om in het Besluit verpakkingen de uitvoering van de belangrijkste verplichtingen te koppelen aan de algemeen verbindend te verklaren overeenkomst.

Ik acht het van belang om eerst kort te schetsen wat het verband is tussen het Besluit verpakkingen en de algemeen verbindend te verklaren overeenkomst inzake verpakkingen.

Er is een Raamovereenkomst tussen het Ministerie van I en M, het verpakkende bedrijfsleven en de Vereniging Nederlandse Gemeenten (VNG), zodra deze de Raamovereenkomst ook mede heeft ondertekend, over de aanpak van de dossiers verpakkingen en zwerfafval voor de jaren 2013 tot en met 2022 (hierna: de Raamovereenkomst)(zie noot 38). Deze Raamovereenkomst voorziet in een afvalbeheersstructuur, waaronder de financiering van de uitvoering van het Besluit verpakkingen en alle aanvullende afspraken die in de Raamovereenkomst zijn opgenomen. De Stichting Afvalfonds Verpakkingen (StAV) geeft uitvoering aan de Raamovereenkomst en de algemeen verbindend te verklaren afvalbeheersbijdrageovereenkomst inzake verpakkingen. De afvalbeheersbijdrage dient ter financiering van de kosten voor de inzameling, verwerking en vermarkting van verpakkingsafval. De StAV voldoet ten behoeve van de producenten en importeurs aan (de relevante bepalingen uit) het Besluit verpakkingen. Daartoe int de StAV bij producenten, die in Nederland 50.000 kg of meer verpakkingen per jaar op de markt brengen, een afvalbeheersbijdrage. Voor deze grens is vanwege beheersmatige redenen gekozen. Zoals aangegeven vallen naar schatting driehonderdduizend bedrijven onder de reikwijdte van het Besluit verpakkingen, maar zullen ongeveer drie- à vierduizend bedrijven een afvalbeheersbijdrage moeten afdragen. Deze grens sluit ook aan bij de grens die gehanteerd wordt bij de verpakkingenbelasting. Omdat bij de uitvoering van deze afvalbeheersactiviteiten veelal niet te achterhalen valt welke producent de verpakkingen op de markt heeft gebracht, voert de StAV voor alle producenten die in Nederland verpakkingen op de markt hebben gebracht, de verplichtingen uit het Besluit verpakkingen uit.

Om tegemoet te komen aan de bezwaren van de Afdeling en om het ontwerpbesluit zo goed mogelijk te laten aansluiten op de hierboven geschetste situatie omtrent verpakkingen, is het ontwerpbesluit als volgt aangepast.
In het voorgestelde artikel 4a, eerste lid, van het onderhavige ontwerpbesluit is bepaald dat de voornaamste verplichtingen uit het Besluit verpakkingen collectief kunnen worden uitgevoerd(zie noot 39). In artikel 4a, tweede lid, van het onderhavige ontwerpbesluit is bepaald dat die verplichtingen niet gelden voor de individuele producent die een afvalbeheersbijdrage afdraagt overeenkomstig die algemeen verbindend verklaarde overeenkomst inzake verpakkingen.
Omdat producenten, die minder dan 50.000 kg verpakkingen per jaar op de markt brengen, niet verplicht zijn een bijdrage af te dragen, zullen zij naast de collectieve uitvoerder (StAV) verantwoordelijk zijn voor de naleving van het Besluit verpakkingen. Echter omdat de StAV (zoals afgesproken in de afvalbeheersbijdrageovereenkomst) voor alle producenten die in Nederland verpakkingen op de markt brengen het Besluit verpakkingen uitvoert, kan een producent, die minder dan 50.000 kg per jaar op de markt brengt voor de uitvoering van het besluit verwijzen naar StAV. Vanwege het feit dat de uitvoering door de StAV gebeurt, is het bij de handhaving onnodig om bij deze ‘kleine’ producenten na te gaan of en hoe zij het Besluit verpakkingen uitvoeren. Wel zullen deze producenten op verzoek van een toezichthouder moeten kunnen aantonen dat zij niet verplicht zijn om een afvalbeheersbijdrage af te dragen. Een toezichthouder kan aan een producent in het kader van de controle op de naleving van artikel 7 van het Besluit verpakkingen vragen hoeveel kilogram verpakkingen hij jaarlijks op de markt brengt. In artikel 7 is de verslagleggingsplicht geregeld. Die plicht geldt niet voor de producent van wie het totale gewicht aan de door hem in Nederland aan een ander ter beschikking gestelde verpakkingen en de door hem ingevoerde verpakkingen, waarvan hij zich heeft ontdaan, jaarlijks 50.000 kilogram of minder bedraagt.

Producenten die heffingsplichtig zijn maar geen heffing afdragen (zogenoemde ‘free-riders’), zullen vanwege artikel 4a, tweede lid, moeten aantonen of en hoe zij aan het Besluit verpakkingen voldoen.

Hier dient nog opgemerkt te worden dat naast de mogelijkheid om op grond van artikel 4a van het onderhavige besluit op te kunnen treden tegen een collectieve organisatie, de Minister van I en M bevoegdheden heeft ten aanzien van de algemeen verbindendverklaring op grond van de Wm. In artikel 15.39 van de Wm is bijvoorbeeld bepaald dat de minister, na overleg met zijn collega van Economische Zaken, de algemeen verbindend verklaring kan intrekken. Op grond van het tweede lid van dat artikel kan hij dat doen bij een verandering van de omstandigheden of inzichten opgetreden na de algemeen verbindend verklaring, op grond waarvan de algemeen verbindend verklaring een doelmatig beheer van afvalstoffen zou schaden. Als de algemeen verbindend verklaring zou worden ingetrokken, dan zou artikel 4a, tweede lid, niet langer opgaan en rusten de verplichtingen wederom op de individuele producent, die 50.000 kg of meer verpakkingen per jaar op de markt brengt.

Met de bovengenoemde wijzigingen in artikelen 4a van het onderhavige besluit, wordt naar mijn mening tegemoet gekomen aan de bezwaren van de Afdeling tegen de aan de Afdeling voorgelegde constructie ter verbetering van de handhaafbaarheid van het Besluit verpakkingen.

3. Overdracht gegevens door Belastingdienst aan particuliere organisatie

3.1 Ontbreken wettelijke delegatiegrondslag
De Afdeling adviseert om het voorgestelde artikel 7a van het ontwerpbesluit te schrappen en eerst te voorzien in een toereikende wettelijke delegatiegrondslag voor de overdracht van gegevens door de Belastingdienst aan een particuliere organisatie. Met de Afdeling ben ik van mening dat artikel 67, tweede lid, onderdeel a, van de Algemene wet inzake rijksbelastingen (AWR) niet als delegatiegrondslag kan dienen. Naar mijn mening kan artikel 21.8 van de Wm echter als toereikende delegatiegrondslag voor deze gegevensoverdracht worden aangemerkt.
De gegevensoverdracht, bestaande uit een eenmalige verstrekking van naam en adresgegevens, heeft tot doel om een goede overgang van de verpakkingenbelasting naar een private financieringsstructuur mogelijk te maken. Deze private financieringsstructuur heeft vorm gekregen in het overleg tussen het Ministerie van I en M en het verpakkende bedrijfsleven. Producenten en importeurs hebben een wettelijke producentenverantwoordelijkheid ten aanzien van preventie, inzameling en hergebruik van gebruikte verpakkingsmaterialen. Deze verantwoordelijkheid bestaat op grond van richtlijn 94/62/EG (richtlijn betreffende verpakking en verpakkingsafval), de Wm en het Besluit beheer verpakkingen, papier en karton. Om de producentenverantwoordelijkheid op goede wijze na te komen, is het van belang dat de financieringsstructuur die als alternatief voor de verpakkingenbelasting tot stand is gekomen, goed kan worden uitgevoerd.
Zonder gegevens van de Belastingdienst is dat niet mogelijk. Het van start gaan zonder zicht op bijdrageplichtige producenten en importeurs, brengt, naast extra administratieve lasten, het risico met zich dat de continuïteit van de afvalbeheersstructuur in gevaar komt. Bovendien zou het jaren duren voordat de private heffingsinstantie het gegevensbestand op orde kan hebben. De gegevensoverdracht voorziet dan ook in een tekortkoming die een goede uitvoering van de Wm belemmert. Daarbij is belangrijk dat de eenmalige gegevensoverdracht door de Belastingdienst alleen bestaat uit de naam en adresgegevens van rechtspersonen waarvan in 2012 verpakkingenbelasting is geheven, of had moeten worden geheven. Gelet op het maatschappelijk belang van een goede uitvoering van de nieuwe financieringsstructuur acht het kabinet de zeer beperkte doorbreking van de fiscale geheimhoudingsplicht, bedoeld in artikel 67 van de AWR, proportioneel en verdedigbaar.
De aanhef van het ontwerpbesluit is naar aanleiding van het advies van de Afdeling zodanig aangepast dat artikel 21.8 van de Wm aangemerkt wordt als de vereiste wettelijke delegatiegrondslag voor artikel 7a van het ontwerpbesluit.

3.2 Noodzaak tot overdracht van de gegevens
In haar advies merkt de Afdeling op dat uit de nota van toelichting niet blijkt dat het noodzakelijk is dat de Belastingdienst de gegevens overdraagt aan een particuliere organisatie en daarmee de geheimhoudingsplicht doorbreekt. Ik heb begrip voor het advies van de Afdeling om de nota van toelichting op dit punt aan te vullen. Dit betekent dat in de nota van toelichting nader wordt ingegaan op de fiscale geheimhoudingsplicht, bedoeld in artikel 67 van de AWR, en op de redenen waarom in dit specifieke geval de gegevensverstrekking zoals die is geregeld in artikel 7a van het ontwerpbesluit, gerechtvaardigd, noodzakelijk en proportioneel is en waarom er geen alternatieven aanwezig worden geacht voor de gegevensoverdracht.

3.3 Reikwijdte begrip belastingplicht

3.3.1 Concerns en loonverpakkers
In het voorgelegde artikel 7a is opgenomen dat de Belastingdienst de gegevens van producenten en importeurs die in 2012 belastingplichtig waren, verstrekt aan de organisatie die belast is met de uitvoering van een op grond van artikel 15.36, eerste lid, van de Wet milieubeheer, algemeen verbindend verklaarde afvalbeheersbijdrageovereenkomst Verpakkingen.
De Afdeling merkt hierover op dat het voor de hiervoor genoemde organisatie ook van nut zou kunnen zijn om over de naam en adresgegevens van concerns, opdrachtgevers van loonverpakkers of afnemers van deze opdrachtgevers te beschikken. In het voorgelegde artikel 7a ging het slechts om de gegevensoverdracht van belastingplichtige producenten en importeurs.
Naar aanleiding van het advies van de Afdeling is artikel 7a aangepast, zodat nu ook de naam en adresgegevens van concerns, opdrachtgevers van loonverpakkers of afnemers van deze opdrachtgevers verstrekt kunnen worden indien van deze ondernemers verpakkingenbelasting is geheven in 2012.

3.3.2 Belastingplicht in kalenderjaar 2012
De Afdeling merkt op dat de gebruikte terminologie in artikel 7a "in het kalenderjaar 2012 belastingplichtig" niet aansluit bij de tekst in de nota van toelichting "die tot 2013 verpakkingenbelasting hebben afgedragen".
De tekst van artikel 7a en de nota van toelichting zijn op dit punt met elkaar in overeenstemming gebracht.

4. Mededingingsregels en vrij verkeer bepalingen
Bij opmerking 2 van de Afdeling is aangegeven dat het aan de afdeling voorgelegde ontwerpbesluit is aangepast voor wat betreft de mogelijkheid om verplichtingen over te dragen aan een collectieve organisatie. Daar is aangegeven dat in het onderhavige ontwerpbesluit een rechtstreeks verband wordt gelegd met de algemeen verbindend te verklaren overeenkomst over een afvalbeheersbijdrage inzake verpakkingen. Door de algemeen verbindend verklaring van de overeenkomst over een afvalbeheersbijdrage worden producenten, die niet vrijwillig partij zijn bij deze overeenkomst, verplicht de afvalbeheersbijdrage af te dragen.
De algemeen verbindend verklaring zal gaan gelden voor alle producenten in de zin van het Besluit verpakkingen. In het onderhavige ontwerpbesluit is de definitie van ‘collectieve organisatie’, zoals opgenomen in het aan de Afdeling voorgelegde ontwerpbesluit, geschrapt. Dit geldt ook voor de mogelijkheid om als collectieve organisatie te worden aangewezen. Het onderhavige ontwerpbesluit en het aan de Afdeling voorgelegde ontwerp hebben op zichzelf genomen niet het effect dat er maar één collectieve organisatie zal zijn. Dat effect is inherent aan de algemeen verbindend verklaring van de overeenkomst over een afvalbeheersbijdrage inzake verpakkingen. De Wm kent voor de Minister van I en M de mogelijkheid om op verzoek ontheffing te verlenen van de algemeen verbindend verklaring.
Zoals reeds vermeld zal StAV de afvalverwijderingsbijdrage innen en voor alle producenten het Besluit verpakkingen uitvoeren. Het verzoek tot algemeen verbindend verklaring van de afvalbeheersbijdrageovereenkomst is onder meer getoetst aan de Leidraad algemeen verbindend verklaring Overeenkomst over een verwijderingsbijdrage (avv). Bij die beoordeling zijn de mogelijke mededingingsaspecten betrokken en in het besluit tot algemeen verbindend verklaring zal op die aspecten worden ingegaan.

Ambtshalve wijziging

Van de gelegenheid is gebruikgemaakt om in het ontwerpbesluit de inwerkingtredingsbepaling aan te passen. Het wordt noodzakelijk geacht dat de twee artikelen van het onderhavige besluit op verschillende tijdstippen in werking kunnen treden.

Ik moge U hierbij het gewijzigde ontwerpbesluit en de gewijzigde nota van toelichting wederom doen toekomen en U verzoeken overeenkomstig dit ontwerp te besluiten.

De Staatssecretaris van Infrastructuur en Milieu


(1) Het betreft de verplichting om zorg te dragen voor gescheiden inname of inname en nascheiding van verpakkingsmateriaal, de verplichting om de kosten hiervoor te dragen, de verplichting om maatregelen te nemen die er op gericht zijn dat het ontstaan van zwerfafval zoveel mogelijk wordt voorkomen, de verplichting om zorg te dragen dat een minimum percentage van verschillende materialen nuttig wordt toegepast respectievelijk wordt hergebruikt en de verplichting tot verslaglegging aan de minister over de uitvoering van het Besluit verpakkingen.
(2) Het voorgestelde artikel 4b van het Besluit verpakkingen.
(3) Paragraaf 3.6 van de nota van toelichting.
(4) Paragraaf 2.1 van de nota van toelichting.
(5) Zie onder meer de artikelen 7, 8 en 10 van de Regeling beheer elektrische en elektronische apparatuur.
(6) Zie onder meer de artikelen 8 en 9 van het Besluit beheer autowrakken.
(7) Zie Staatscourant 28 juli 2004, nr. 142, Staatsblad 2002, 259, Staatscourant 18 september 2008, nr. 181 en Staatsblad 2003 564.
(8) Paragraaf 2.1 van de nota van toelichting.
(9) Vergelijk in dit verband artikel 34, eerste lid, van de Pensioenwet. Dit artikel luidt: Indien een pensioenuitvoerder werkzaamheden uitbesteedt aan een derde draagt hij er zorg voor dat deze derde de bij of krachtens deze wet gestelde regels, die van toepassing zijn op de uitbestedende pensioenuitvoerder naleeft. Op grond van artikel 176 van de Pensioenwet kan de toezichthouder een bestuurlijke boete opleggen aan de pensioenuitvoerder bij overtreding van artikel 34, eerste lid, van de Pensioenwet.
(10) Zie onder meer artikel 13 van het Besluit uitvoering Pensioenwet en Wet verplichte beroepspensioenregeling, artikel 38e van het Besluit gedragstoezicht financiële ondernemingen Wft, artikel 8 van het Besluit beveiliging gegevens telecommunicatie en artikel 34 van de Pensioenwet.
(11) Titel 5.2 van de Awb.
(12) Staatsblad 2005 183, blz. 27.
(13) Staatsblad 2005 183, blz. 9.
(14) Richtlijn 94/62/EG van het Europees Parlement en de Raad van 20 december 1994 betreffende verpakking en verpakkingsafval.
(15) Paragraaf 3.1 van de nota van toelichting.
(16) Paragraaf 2.1 van de nota van toelichting.
(17) Paragraaf 3.4 van de nota van toelichting en Uitvoerings- en monitoringprotocol, gescheiden inzameling verpakkingsafval, Nedvang en VNG, 2009.
(18) Paragraaf 2.1 van de nota van toelichting.
(19) Zie advies no.W08.03.0325 van de Raad van State van 10 december 2003.
(20) Paragraaf 2.2 van de nota van toelichting.
(21) Artikel 67, eerste en tweede lid van de AWR luidt:
1. Het is een ieder verboden hetgeen hem uit of in verband met enige werkzaamheid bij de uitvoering van de belastingwet over de persoon of zaken van een ander blijkt of wordt meegedeeld, verder bekend te maken dan noodzakelijk is voor de uitvoering van de belastingwet of voor de invordering van enige rijksbelasting als bedoeld in de Invorderingswet1990 (geheimhoudingsplicht).
2. De geheimhoudingsplicht geldt niet indien:
a. enig wettelijk voorschrift tot de bekendmaking verplicht;
b. bij regeling van Onze minister is bepaald dat bekendmaking noodzakelijk is voor de goede invulling van een publiekrechtelijke taak van een bestuursorgaan;
c. bekendmaking plaatsvindt aan degene op wie de gegevens betrekking hebben voorzover deze gegevens door of namens hem zijn verstrekt.
(22) Paragraaf 2.2 van de nota van toelichting.
(23) Zie ook aanwijzing 28 van de aanwijzingen voor de regelgeving.
(24) Kamerstukken II 2005/06, 30 322, nr. 3, blz. 12-13.
(25) Paragraaf 2.2 van de nota van toelichting.
(26) Artikel 83, tweede lid, van de Wet belastingen op milieugrondslag.
(27) Artikel 80, onderdeel k, van de Wet belastingen op milieugrondslag.
(28) Artikel 83, derde lid, van de Wet belastingen op milieugrondslag.
(29) Zie de artikelen 87b en 89, zevende lid, van de Wet belastingen op milieugrondslag.
(30) Staatscourant nr. 20994, 18 oktober 2012. Behoudens de mogelijkheid van individuele ontheffing die aan zware eisen moet voldoen, zie artikel 15.38 van de Wet milieubeheer. Uit de ingediende overeenkomst ontstaat de indruk dat de ingediende overeenkomst eindigt indien ontheffing wordt verleend voor bepaalde verpakkingsmaterialen, zie artikel 8.4 van de ingediende overeenkomst.
(31) Artikelen 2.5 en 3.1 van de ingediende overeenkomst.
(32) Artikel 2.6 van de ingediende overeenkomst.
(33) Evaluatie van de werking van het instrument producentenverantwoordelijkheid in het afvalbeleid. Oorzaken en analyse van conflictvorming (Rijksadvies, december 2010).
(34) Eindrapport evaluatie werking Besluit beheer verpakkingen en papier en karton, uitgevoerd door Twynstra Gudde , 18 mei 2011, Bijlage bij kamerstukken II 2010/11, 30 872, nr. 79.
(35) In dit nader rapport wordt onder producent’ ook de importeur, bedoeld in artikel 1 van het Besluit verpakkingen, verstaan.
(36) Stb. 2005, 183.
(37) Op grond van artikel 15.36, eerste lid, van de Wm.
(38) Stcrt. 2012, nr. 14475.
(39) Formulering art. 4a, eerste lid, komt uit ontwerpbesluit waarop advies nr. W08.03.0325 van de Raad van State van 10 december 2003, betrekking heeft.


Gehele tekst ontwerpregeling met toelichting (pdf, 304 kB)


  • Zoeken
  • Link kopiëren
  • Opslaan als PDF-document
  • Opslaan als PDF-document

Raad van State

De Raad van State is onafhankelijk adviseur van regering en parlement over wetgeving en bestuur en hoogste algemene bestuursrechter van het land.

  • Meer over ons
  • Vacatures

Contact

De Raad van State bevindt zich in het centrum van Den Haag. Wilt u in contact komen met ons of wilt u ons bezoeken voor een zitting?

  • Telefoon
  • Locatie en route
  • Post en e-mail
  • Wet open overheid
  • Nieuwe zaak starten

Altijd op de hoogte

Ontvang ons nieuws via de abonnementenservice in uw mailbox. Op de hoogte gehouden worden over uitspraken die gedaan worden in bepaalde zaken? Meld u dan aan voor de e-mailservice. Of bekijk de voortgang van een bepaalde procedure bij de Afdeling bestuursrechtspraak.

  • Abonnementenservice
  • E-mailservice uitspraken
  • Voortgang procedure
  • Aanvragen oude uitspraken

Toegankelijkheid | Privacy | Cookiebeleid

Volg ons

  • Bluesky
  • LinkedIn
  • Instagram
  • Mastodon