Ontwerpbesluit tot wijziging van het Besluit opneming buitenlandse kinderen ter adoptie in verband met kosten algemene voorlichting, met nota van toelichting.
- Kenmerk
- W03.03.0453/I
- Datum advies
- 1 december 2003
- Vindplaats
- Bijvoegsel Staatscourant 11 mei 2004, nr 89
- Justitie en Veiligheid
- Algemene maatregel van bestuur
Toon inhoud
Volledige tekst
Ontwerpbesluit tot wijziging van het Besluit opneming buitenlandse kinderen ter adoptie in verband met kosten algemene voorlichting, met nota van toelichting.
Bij Kabinetsmissive van 4 november 2003, no.03.004493 heeft Uwe Majesteit, op voordracht van de Minister van Justitie, bij de Raad van State ter overweging aanhangig gemaakt het ontwerpbesluit tot wijziging van het Besluit opneming buitenlandse kinderen ter adoptie in verband met kosten algemene voorlichting, met nota van toelichting.
Het ontwerpbesluit bevat een verhoging van het aan aspirant-adoptiefouders in rekening te brengen bedrag dat zij moeten voldoen om een verplichte voorlichtingscursus te volgen, indien zij in aanmerking willen komen voor adoptie van een buitenlands kind. De Raad van State maakt opmerkingen over de kosten van de voorlichting en over het overgangsrecht. Hij is van mening dat het ontwerpbesluit aanpassing behoeft.
1. Kosten van de algemene voorlichting
Aspirant-adoptiefouders die voor het eerst een buitenlands kind willen adopteren komen alleen in aanmerking voor een zogeheten beginseltoestemming als zij een voorlichtingscursus hebben gevolgd.(zie noot 1) Ongeveer twee jaar na het indienen van het verzoek om een beginseltoestemming kunnen zij met de voorlichtingscursus beginnen.(zie noot 2) De Stichting Adoptievoorzieningen is door de Staatssecretaris van Justitie aangewezen als de enige instelling die deze voorlichtingscursus geeft; er is dus geen concurrentie.(zie noot 3) Tot op heden was het bedrag van de bijdrage die aspirant-adoptiefouders betaalden 385,71 euro. Dit bedrag wordt nu verhoogd tot 1.005 euro. Met deze verhoging wordt beoogd de kosten van de voorlichting volledig door te berekenen.
In een debat in de Tweede Kamer der Staten-Generaal op 29 oktober 2003 is overigens een motie van het lid Van der Staaij ingediend, die ertoe strekt om van de voorziene tariefverhoging af te zien.(zie noot 4) Deze motie is door de Tweede Kamer aanvaard op 18 november 2003. De Minister van Justitie heeft in dat debat toegezegd, te zullen bezien of de kosten van de voorlichtingscursus beperkt kunnen worden.
De Raad kan uit de toelichting niet afleiden hoe het nieuwe bedrag is berekend. Hij acht het van belang dat deze informatie in de toelichting wordt opgenomen, gelet op de toezegging die de minister in de Tweede Kamer heeft gedaan en gezien het feit dat het gaat om een aanzienlijke verhoging.
Voorts merkt de Raad op dat het volgen van de voorlichtingscursus niet alleen in het belang is van de adoptiefouders maar ook een publiek belang dient; door het afgeven van een beginseltoestemming neemt de overheid er immers medeverantwoordelijkheid voor dat het geadopteerde kind goed wordt opgevangen en verzorgd. Dit besef van medeverantwoordelijkheid komt ook tot uitdrukking in het feit dat de overheid het geven van de cursus heeft opgedragen aan één, door haarzelf aangewezen organisatie. De Raad vindt het daarom wenselijk dat de overheid blijft bijdragen in de kosten van de voorlichting.
De Raad beveelt daarom aan in de toelichting uiteen te zetten hoe het nieuwe bedrag is berekend en adviseert de kosten van de voorlichting voor de ouders te beheersen.
2. Wijziging van artikel 6, eerste lid, van het Besluit opneming buitenlandse kinderen ter adoptie
De wijziging in artikel I, onderdeel 1, wordt in de toelichting aangeduid als een verbetering van wetstechnische aard. Dat is slechts het geval waar het gaat om een onterechte verwijzing naar onderdeel d in plaats van naar onderdeel e van artikel 4 van de Wet opneming buitenlandse kinderen ter adoptie (hierna: de Wet). In het huidige artikel 6 van het Besluit opneming buitenlandse kinderen ter adoptie (hierna: het Besluit) wordt ook verwezen naar artikel 8, eerste lid, van het Besluit. Deze verwijzing komt met de voorliggende wijziging te vervallen. Het gaat hier om gevallen waarin de minister een subsidie kan verlenen ter tegemoetkoming in de kosten van de Stichting Adoptievoorzieningen, indien de voor het begrotingsjaar voorziene baten aanmerkelijk achterblijven bij de lasten. De toelichting gaat niet op deze wijziging in.
Als met de wijziging alleen een wetstechnische aanpassing wordt beoogd, adviseert de Raad deze achterwege te laten. Is echter bewust gekozen voor het schrappen van de bevoegdheid van de minister om subsidie te verlenen, dan dient deze keus van een dragende motivering te worden voorzien.
3. Overgangsrecht
Artikel II van het ontwerpbesluit bevat een overgangsregeling. Daaruit vloeit voort dat na de inwerkingtreding van dit ontwerpbesluit het huidige bedrag van 385,71 euro voor het volgen van de voorlichtingscursus slechts door die aspirant-adoptiefouders mag worden betaald die hetzij dit bedrag al hebben voldaan, hetzij al een verzoek tot betaling hebben ontvangen; dit verzoek ontvangen zij ongeveer vier maanden voor aanvang van de cursus. De overige aspirant-adoptiefouders zullen het nieuwe bedrag van 1005 euro moeten voldoen: een bedrag dat ongeveer 2,5 keer hoger is dan het huidige bedrag.
Aspirant-adoptiefouders moeten gemiddeld twee jaar wachten voor zij voorlichting kunnen gaan volgen. Uit een rapport van KPMG Consulting(zie noot 5) blijkt dat de lange wachttijd wordt veroorzaakt door de veel te beperkte capaciteit van de cursus. Ongeveer vier maanden voor de aanvang van de cursus ontvangen aspirant-adoptiefouders een verzoek tot betaling.
De Raad vindt de motivering van de keuze voor deze overgangsregeling onvoldoende. Deze keuze is gemaakt "met het oog op de besparing die dit oplevert," aldus de toelichting.(zie noot 6) De Raad is van mening dat ten onrechte geen rekening wordt gehouden met het feit dat de lange doorlooptijd van ongeveer twee jaar (zie punt 1) niet te wijten is aan aspirant-adoptiefouders, maar voornamelijk aan de tekortschietende opleidingscapaciteit van de Stichting Adoptievoorzieningen. Aspirant-adoptiefouders die het verzoek volgens de huidige procedure hebben ingediend moeten volgens de Raad de voorlichting nog kunnen volgen tegen het ten tijde van de indiening geldende tarief. De eerbiedigende werking van artikel 6, tweede lid, van het Besluit zou dan ook moeten gelden voor deze groep aspirant-adoptiefouders. De Raad adviseert het ontwerpbesluit in deze zin aan te passen.
De Raad van State geeft U in overweging in dezen een besluit te nemen, nadat met het vorenstaande rekening zal zijn gehouden.
De Vice-President van de Raad van State
Nader rapport (reactie op het advies) van 25 maart 2004)
1. Overeenkomstig het advies van de Raad is de nota van toelichting aangevuld in dier voege dat uiteen is gezet hoe het nieuwe bedrag dat in rekening zal worden gebracht, is berekend.
In de nota van toelichting is aangegeven, dat het bij adoptie gaat om een persoonlijke en vrijwillige keuze van mensen om een kind uit het buitenland te adopteren. Dat de overheid de procedure in het kader van interlandelijke adoptie met waarborgen omkleedt, doet naar mijn mening niet af aan het feit dat het primair een private aangelegenheid betreft. In dat verband acht ik doorberekening van de kosten van de verplichte voorlichtingscursus redelijk. In het advies van de Raad en de door de Raad bedoelde motie is aanleiding gezien om de door te berekenen kosten te beperken tot de kosten in enge zin dat wil zeggen de direct aanwijsbare kosten voor de voorlichting zoals lesmateriaal, het salaris van docenten en de huur van de zaal met toebehoren en de daarmee gemoeide overheadkosten.
2. Nu alleen de kosten in enge zin doorberekend zullen worden, zal het bedrag dat anderszins voor de verzorging van voorlichting nodig is in de vorm van subsidie aan de Stichting Adoptievoorzieningen verstrekt worden. Derhalve zal de bevoegdheid om subsidie te verlenen niet geschrapt worden en zal de wijziging van artikel 6, eerste lid, van het besluit beperkt blijven tot een wetstechnische aanpassing.
3. Terecht merkt de Raad op dat het niet primair aan de aspirant-adoptiefouders te wijten is dat zij eerst geruime tijd na de indiening van hun verzoek om verlening van een beginseltoestemming de verplichte voorlichtingscursus kunnen volgen en het daarmee samenhangende verzoek tot betaling ontvangen. De lange doorlooptijd is het gevolg van de onvoldoende beschikbaarheid van adoptiekinderen in relatie tot de vraag naar adoptiekinderen onder aspirant-adoptiefouders. De capaciteit van de voorlichtingscursus wordt afgestemd op de beschikbaarheid van adoptiekinderen. Mocht de beschikbaarheid toenemen, dan zal ook de capaciteit van de voorlichtingscursus vergroot worden. Zoals ook hierboven onder 1 is aangegeven, acht ik het redelijk dat aspirant-adoptiefouders de met hun verzoek om een beginseltoestemming samenhangende kosten zelf dragen. Dat betekent dat zij ook de daadwerkelijke kosten van de door hen te volgen voorlichtingscursus -ook als deze kosten na de indiening van hun verzoek zijn gestegen- zelf dienen te betalen. Het staat aspirant-adoptiefouders overigens vrij om, indien zij de kosten te hoog vinden, hun verzoek, zonder dat daaraan kosten zijn verbonden, in te trekken. Een aanpassing van de voorgestelde overgangsbepaling is naar mijn mening daarom niet aangewezen. Naar aanleiding van de opmerkingen van de Raad is de nota van toelichting aangevuld in dier voege dat de keuze voor deze overgangsregeling nader is gemotiveerd.
Ik moge u hierbij het gewijzigde ontwerpbesluit en de gewijzigde nota van toelichting doen toekomen en u verzoeken overeenkomstig dit ontwerp te besluiten.
De Minister van Justitie
(1) Artikel 4, onderdeel e, juncto artikel 5, tweede lid, van de Wet opneming buitenlandse kinderen ter adoptie.
(2) Toelichting bij artikel II, bladzijde 3.
(3) Rapport van KPMG Consulting, Versnelling van de afhandeling van aanvragen tot verkrijging van beginseltoestemming: een onderzoek naar ketenverbeteringen in de eerste fase bij interlandelijke adoptie, juni 2002, bladzijde 11.
(4) Kamerstukken II 29 200 VI, nr.58 (gewijzigd).
(5) Rapport van KPMG Consulting, Versnelling van de afhandeling van aanvragen tot verkrijging van beginseltoestemming: een onderzoek naar ketenverbeteringen in de eerste fase bij interlandelijke adoptie, juni 2002, bladzijden 13-15 en 38 en volgende.
(6) Toelichting bij artikel II, bladzijde 3.
Het ontwerpbesluit bevat een verhoging van het aan aspirant-adoptiefouders in rekening te brengen bedrag dat zij moeten voldoen om een verplichte voorlichtingscursus te volgen, indien zij in aanmerking willen komen voor adoptie van een buitenlands kind. De Raad van State maakt opmerkingen over de kosten van de voorlichting en over het overgangsrecht. Hij is van mening dat het ontwerpbesluit aanpassing behoeft.
1. Kosten van de algemene voorlichting
Aspirant-adoptiefouders die voor het eerst een buitenlands kind willen adopteren komen alleen in aanmerking voor een zogeheten beginseltoestemming als zij een voorlichtingscursus hebben gevolgd.(zie noot 1) Ongeveer twee jaar na het indienen van het verzoek om een beginseltoestemming kunnen zij met de voorlichtingscursus beginnen.(zie noot 2) De Stichting Adoptievoorzieningen is door de Staatssecretaris van Justitie aangewezen als de enige instelling die deze voorlichtingscursus geeft; er is dus geen concurrentie.(zie noot 3) Tot op heden was het bedrag van de bijdrage die aspirant-adoptiefouders betaalden 385,71 euro. Dit bedrag wordt nu verhoogd tot 1.005 euro. Met deze verhoging wordt beoogd de kosten van de voorlichting volledig door te berekenen.
In een debat in de Tweede Kamer der Staten-Generaal op 29 oktober 2003 is overigens een motie van het lid Van der Staaij ingediend, die ertoe strekt om van de voorziene tariefverhoging af te zien.(zie noot 4) Deze motie is door de Tweede Kamer aanvaard op 18 november 2003. De Minister van Justitie heeft in dat debat toegezegd, te zullen bezien of de kosten van de voorlichtingscursus beperkt kunnen worden.
De Raad kan uit de toelichting niet afleiden hoe het nieuwe bedrag is berekend. Hij acht het van belang dat deze informatie in de toelichting wordt opgenomen, gelet op de toezegging die de minister in de Tweede Kamer heeft gedaan en gezien het feit dat het gaat om een aanzienlijke verhoging.
Voorts merkt de Raad op dat het volgen van de voorlichtingscursus niet alleen in het belang is van de adoptiefouders maar ook een publiek belang dient; door het afgeven van een beginseltoestemming neemt de overheid er immers medeverantwoordelijkheid voor dat het geadopteerde kind goed wordt opgevangen en verzorgd. Dit besef van medeverantwoordelijkheid komt ook tot uitdrukking in het feit dat de overheid het geven van de cursus heeft opgedragen aan één, door haarzelf aangewezen organisatie. De Raad vindt het daarom wenselijk dat de overheid blijft bijdragen in de kosten van de voorlichting.
De Raad beveelt daarom aan in de toelichting uiteen te zetten hoe het nieuwe bedrag is berekend en adviseert de kosten van de voorlichting voor de ouders te beheersen.
2. Wijziging van artikel 6, eerste lid, van het Besluit opneming buitenlandse kinderen ter adoptie
De wijziging in artikel I, onderdeel 1, wordt in de toelichting aangeduid als een verbetering van wetstechnische aard. Dat is slechts het geval waar het gaat om een onterechte verwijzing naar onderdeel d in plaats van naar onderdeel e van artikel 4 van de Wet opneming buitenlandse kinderen ter adoptie (hierna: de Wet). In het huidige artikel 6 van het Besluit opneming buitenlandse kinderen ter adoptie (hierna: het Besluit) wordt ook verwezen naar artikel 8, eerste lid, van het Besluit. Deze verwijzing komt met de voorliggende wijziging te vervallen. Het gaat hier om gevallen waarin de minister een subsidie kan verlenen ter tegemoetkoming in de kosten van de Stichting Adoptievoorzieningen, indien de voor het begrotingsjaar voorziene baten aanmerkelijk achterblijven bij de lasten. De toelichting gaat niet op deze wijziging in.
Als met de wijziging alleen een wetstechnische aanpassing wordt beoogd, adviseert de Raad deze achterwege te laten. Is echter bewust gekozen voor het schrappen van de bevoegdheid van de minister om subsidie te verlenen, dan dient deze keus van een dragende motivering te worden voorzien.
3. Overgangsrecht
Artikel II van het ontwerpbesluit bevat een overgangsregeling. Daaruit vloeit voort dat na de inwerkingtreding van dit ontwerpbesluit het huidige bedrag van 385,71 euro voor het volgen van de voorlichtingscursus slechts door die aspirant-adoptiefouders mag worden betaald die hetzij dit bedrag al hebben voldaan, hetzij al een verzoek tot betaling hebben ontvangen; dit verzoek ontvangen zij ongeveer vier maanden voor aanvang van de cursus. De overige aspirant-adoptiefouders zullen het nieuwe bedrag van 1005 euro moeten voldoen: een bedrag dat ongeveer 2,5 keer hoger is dan het huidige bedrag.
Aspirant-adoptiefouders moeten gemiddeld twee jaar wachten voor zij voorlichting kunnen gaan volgen. Uit een rapport van KPMG Consulting(zie noot 5) blijkt dat de lange wachttijd wordt veroorzaakt door de veel te beperkte capaciteit van de cursus. Ongeveer vier maanden voor de aanvang van de cursus ontvangen aspirant-adoptiefouders een verzoek tot betaling.
De Raad vindt de motivering van de keuze voor deze overgangsregeling onvoldoende. Deze keuze is gemaakt "met het oog op de besparing die dit oplevert," aldus de toelichting.(zie noot 6) De Raad is van mening dat ten onrechte geen rekening wordt gehouden met het feit dat de lange doorlooptijd van ongeveer twee jaar (zie punt 1) niet te wijten is aan aspirant-adoptiefouders, maar voornamelijk aan de tekortschietende opleidingscapaciteit van de Stichting Adoptievoorzieningen. Aspirant-adoptiefouders die het verzoek volgens de huidige procedure hebben ingediend moeten volgens de Raad de voorlichting nog kunnen volgen tegen het ten tijde van de indiening geldende tarief. De eerbiedigende werking van artikel 6, tweede lid, van het Besluit zou dan ook moeten gelden voor deze groep aspirant-adoptiefouders. De Raad adviseert het ontwerpbesluit in deze zin aan te passen.
De Raad van State geeft U in overweging in dezen een besluit te nemen, nadat met het vorenstaande rekening zal zijn gehouden.
De Vice-President van de Raad van State
Nader rapport (reactie op het advies) van 25 maart 2004)
1. Overeenkomstig het advies van de Raad is de nota van toelichting aangevuld in dier voege dat uiteen is gezet hoe het nieuwe bedrag dat in rekening zal worden gebracht, is berekend.
In de nota van toelichting is aangegeven, dat het bij adoptie gaat om een persoonlijke en vrijwillige keuze van mensen om een kind uit het buitenland te adopteren. Dat de overheid de procedure in het kader van interlandelijke adoptie met waarborgen omkleedt, doet naar mijn mening niet af aan het feit dat het primair een private aangelegenheid betreft. In dat verband acht ik doorberekening van de kosten van de verplichte voorlichtingscursus redelijk. In het advies van de Raad en de door de Raad bedoelde motie is aanleiding gezien om de door te berekenen kosten te beperken tot de kosten in enge zin dat wil zeggen de direct aanwijsbare kosten voor de voorlichting zoals lesmateriaal, het salaris van docenten en de huur van de zaal met toebehoren en de daarmee gemoeide overheadkosten.
2. Nu alleen de kosten in enge zin doorberekend zullen worden, zal het bedrag dat anderszins voor de verzorging van voorlichting nodig is in de vorm van subsidie aan de Stichting Adoptievoorzieningen verstrekt worden. Derhalve zal de bevoegdheid om subsidie te verlenen niet geschrapt worden en zal de wijziging van artikel 6, eerste lid, van het besluit beperkt blijven tot een wetstechnische aanpassing.
3. Terecht merkt de Raad op dat het niet primair aan de aspirant-adoptiefouders te wijten is dat zij eerst geruime tijd na de indiening van hun verzoek om verlening van een beginseltoestemming de verplichte voorlichtingscursus kunnen volgen en het daarmee samenhangende verzoek tot betaling ontvangen. De lange doorlooptijd is het gevolg van de onvoldoende beschikbaarheid van adoptiekinderen in relatie tot de vraag naar adoptiekinderen onder aspirant-adoptiefouders. De capaciteit van de voorlichtingscursus wordt afgestemd op de beschikbaarheid van adoptiekinderen. Mocht de beschikbaarheid toenemen, dan zal ook de capaciteit van de voorlichtingscursus vergroot worden. Zoals ook hierboven onder 1 is aangegeven, acht ik het redelijk dat aspirant-adoptiefouders de met hun verzoek om een beginseltoestemming samenhangende kosten zelf dragen. Dat betekent dat zij ook de daadwerkelijke kosten van de door hen te volgen voorlichtingscursus -ook als deze kosten na de indiening van hun verzoek zijn gestegen- zelf dienen te betalen. Het staat aspirant-adoptiefouders overigens vrij om, indien zij de kosten te hoog vinden, hun verzoek, zonder dat daaraan kosten zijn verbonden, in te trekken. Een aanpassing van de voorgestelde overgangsbepaling is naar mijn mening daarom niet aangewezen. Naar aanleiding van de opmerkingen van de Raad is de nota van toelichting aangevuld in dier voege dat de keuze voor deze overgangsregeling nader is gemotiveerd.
Ik moge u hierbij het gewijzigde ontwerpbesluit en de gewijzigde nota van toelichting doen toekomen en u verzoeken overeenkomstig dit ontwerp te besluiten.
De Minister van Justitie
(1) Artikel 4, onderdeel e, juncto artikel 5, tweede lid, van de Wet opneming buitenlandse kinderen ter adoptie.
(2) Toelichting bij artikel II, bladzijde 3.
(3) Rapport van KPMG Consulting, Versnelling van de afhandeling van aanvragen tot verkrijging van beginseltoestemming: een onderzoek naar ketenverbeteringen in de eerste fase bij interlandelijke adoptie, juni 2002, bladzijde 11.
(4) Kamerstukken II 29 200 VI, nr.58 (gewijzigd).
(5) Rapport van KPMG Consulting, Versnelling van de afhandeling van aanvragen tot verkrijging van beginseltoestemming: een onderzoek naar ketenverbeteringen in de eerste fase bij interlandelijke adoptie, juni 2002, bladzijden 13-15 en 38 en volgende.
(6) Toelichting bij artikel II, bladzijde 3.