Ontwerpbesluit houdende regels omtrent het definiëren, ordenen en beschikbaarstellen van gegevens in het primair en (voortgezet) speciaal onderwijs (Besluit informatievoorziening WPO/WEC), met nota van toelichting.
- Kenmerk
- W05.04.0561/III
- Datum advies
- 4 februari 2005
- Vindplaats
- Bijvoegsel Staatscourant 12 april 2005, nr 70
- Onderwijs, Cultuur en Wetenschap
- Algemene maatregel van bestuur
Toon inhoud
Volledige tekst
Ontwerpbesluit houdende regels omtrent het definiëren, ordenen en beschikbaarstellen van gegevens in het primair en (voortgezet) speciaal onderwijs (Besluit informatievoorziening WPO/WEC), met nota van toelichting.
Bij Kabinetsmissive van 23 november 2004, no.04.004411, heeft Uwe Majesteit, op voordracht van de Minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap, bij de Raad van State ter overweging aanhangig gemaakt het ontwerpbesluit houdende regels omtrent het definiëren, ordenen en beschikbaarstellen van gegevens in het primair en (voortgezet) speciaal onderwijs (Besluit informatievoorziening WPO/WEC), met nota van toelichting.
Het ontwerpbesluit bevat voorschriften waaraan de jaarverslagen van besturen in het primair en in het speciaal onderwijs dienen te voldoen. Dit besluit bevat tevens een bijlage waarin de gegevens die schoolbesturen moeten aanleveren, staan opgesomd. Deze verplichtingen vinden hun grondslag in de artikelen 172 en 173 van de Wet op het primair onderwijs (WPO) en in de artikelen 158 en 159 van de Wet op de expertisecentra (WEC). Een aantal van deze gegevens heeft betrekking op het onderwijspersoneel; deze moeten worden beschouwd als persoonsgegevens in de zin van artikel 1 van de Wet bescherming persoonsgegevens (Wbp).(zie noot 1)
De Raad van State maakt opmerkingen over de noodzaak en de grondslag voor de aanlevering en verwerking van deze persoonsgegevens, in het bijzonder waar het gaat om gegevens die betrekking hebben op ziekte van personeelsleden. Gelet hierop is enige aanpassing van het ontwerpbesluit wenselijk.
1. Verstrekking persoonsgegevens
Ingevolge bijlage C bij het ontwerpbesluit worden schoolbesturen verplicht personeelsgegevens te verstrekken, waaronder geboortedata, de data van het begin en einde van de arbeidsverhoudingen, geslachtaanduidingen, functies en salariëring, alsmede gegevens over ziekte en verlof. De Raad merkt over deze verplichting het volgende op.
a. Één van de uitgangspunten van de Wbp is dat persoonsgegevens slechts worden verwerkt indien dit noodzakelijk is voor het beoogde doel. Wanneer dit doel ook via een andere weg kan worden bereikt, zal van noodzaak meestal geen sprake zijn. Het College bescherming persoonsgegevens heeft op 12 november 2004 een kritisch advies uitgebracht, waarin onder andere is gevraagd naar de noodzaak tot verstrekking van deze persoonsgegevens. Volgens de toelichting is het verstrekken van deze persoonsgegevens noodzakelijk om de Tweede Kamer te informeren over het personeel- en arbeidsmarktbeleid, en in het bijzonder om inzicht te geven in het aantal personen dat in een bepaalde regio of functie werkt. Het optellen van de aantallen personen die bij een school of een bestuur in dienst zijn, is onvoldoende nauwkeurig, omdat in het onderwijs veel personen meer dan één functie vervullen of voor verschillende scholen of besturen werken.
De toelichting maakt echter niet duidelijk waarom deze gegevens nodig zijn, nu de scholen een grotere zelfstandigheid met betrekking tot het voeren van beleid hebben gekregen bij de invoering van de lumpsumbekostiging. De Raad verzoekt daarop in te gaan. Voorts is niet aangegeven in welke mate dubbeltellingen het beeld van de arbeidsmarkt in het onderwijs vertroebelen. Evenmin wordt ingegaan op de mogelijkheid om deze gegevens te corrigeren zonder van persoonsgegevens gebruik te maken, bijvoorbeeld door het hanteren van foutmarges, het gebruik van correctiefactoren of het nemen van steekproeven. In dit verband wijst de Raad op het uitgangspunt in de toelichting bij de wet waarop het besluit berust, dat dergelijke gegevens niet worden verzameld, indien een steekproef of onderzoek voldoet aan de informatiebehoefte.(zie noot 2) Voorts gaat de toelichting niet in op de mogelijkheid deze gegevens te coderen of anderszins te anonimiseren.
De Raad adviseert nader te overwegen of deze persoonsgegevens daadwerkelijk nodig zijn. Indien het noodzakelijk is deze gegevens te gebruiken, adviseert de Raad in de toelichting duidelijk te maken waarom minder ingrijpende alternatieven als de bovenstaande geen soelaas bieden.
b. De artikelen 6 en 7 van de Wbp schrijven voor dat persoonsgegevens worden verzameld voor welbepaalde, uitdrukkelijk omschreven en gerechtvaardigde doeleinden en in overeenstemming met de wet worden verwerkt. Voor het aanleveren van persoonsgegevens in het kader van beleid berust het besluit op de verplichting in artikel 173, eerste lid, van de WPO, en in artikel 159, eerste lid, van de WEC gegevens aan de minister ter beschikking te stellen ten behoeve van beleid. De toelichting bij deze bepalingen noemt als voorbeelden het aantal zij-instromers, het geslacht van de personeelsleden of de denominatie van een school.
Volgens onderdeel II van de toelichting is deze verplichting inhoudelijk niet anders dan de algemene verplichtingen tot het verstrekken van inlichtingen op grond van artikel 178 van de WPO en artikel 164 van de WEC. Deze verplichtingen hebben echter uitsluitend betrekking op gegevens over de bekostiging. De toelichting maakt niet duidelijk waarom naast de (persoons)gegevens die voor de bekostiging moeten worden verstrekt nog andere persoonsgegevens nodig zijn.
De Raad adviseert de toelichting in dit opzicht aan te passen.
c. Onderdeel II van de toelichting verwijst voorts naar het Privacyreglement voor de registratie gegevensdepot onderwijspersoneel. De registratie van de daarin opgenomen salarisgegevens heeft mede tot doel het genereren van informatie voor beleid. Anders dan het ontwerpbesluit bevat dit reglement uitdrukkelijke waarborgen tegen misbruik van de te verzamelen persoonsgegevens en wordt gebruik gemaakt van een versleuteld en niet tot personen te herleiden stamnummer. Indien het gebruik van persoonsgegevens noodzakelijk is, verdient het aanbeveling om in het ontwerpbesluit waarborgen te bieden tegen oneigenlijk gebruik van deze gegevens en tevens vast te leggen dat gebruik wordt gemaakt van versleuteling of coderingstechnieken zodat gegevens niet tot individuele personen herleid kunnen worden.
De Raad adviseert het ontwerpbesluit in dit opzicht te wijzigen, dan wel in de toelichting aan te geven op welke wijze gewaarborgd is dat de persoonsgegevens niet oneigenlijk worden gebruikt.
2. Verstrekking medische gegevens
Schoolbesturen zijn verplicht persoonsgegevens over ziekte en verlof te verstrekken. Artikel 16 van de Wbp verbiedt echter verzameling en verwerking van onder andere persoonsgegevens over iemands gezondheid. Artikel 21 van de Wbp bevat een aantal uitzonderingen hierop. Deze hebben echter betrekking op (medische) hulpverlening, reclassering en reïntegratie, het sluiten en nakomen van verzekeringsovereenkomsten, en de uitvoering van pensioenregelingen. Het verstrekken van algemene beleidsinformatie aan de Tweede Kamer valt niet onder deze uitzonderingen.
Artikel 23, tweede lid, van de Wbp, biedt weliswaar een uitzonderingsmogelijkheid voor statistiek of wetenschappelijk onderzoek, maar ook hier mag de persoonlijke levenssfeer zo min mogelijk geschaad worden. Bovendien valt beleidsinformatie niet zonder meer op een lijn te stellen met statistiek of wetenschap.
De Raad adviseert het besluit zodanig te wijzigen dat de vertrouwelijkheid van de te verstrekken gegevens over ziekte wordt gewaarborgd, dan wel in de toelichting aan te geven op welke wijze deze vertrouwelijkheid reeds gewaarborgd is.
3. Voor redactionele kanttekeningen verwijst de Raad naar de bij het advies behorende bijlage.
De Raad van State geeft U in overweging in dezen een besluit te nemen, nadat met het vorenstaande rekening zal zijn gehouden.
De Vice-President van de Raad van State
Bijlage bij het advies van de Raad van State betreffende no. W05.04.0561/III met redactionele kanttekeningen die de Raad in overweging geeft.
- In artikel 2, tweede lid, in de eerste zin, de woorden "en geven het regionaal expertisecentrum" vervangen door: en geeft het regionaal expertisecentrum.
- In hetzelfde artikellid, in de tweede zin voor de woorden "school" en "rechtspersoon" telkens het woord "de" invoegen.
- In de toelichting aandacht besteden aan de opmerking in het advies van het College bescherming persoonsgegevens over de meldingsplicht als bedoeld in artikel 27 Wbp.
- In de toelichting de regeling "Privacyreglement voor de registratie Gegevens Onderwijspersoneel" schrijven als: Privacyreglement voor de registratie Gegevensdepot Onderwijspersoneel.
Nader rapport (reactie op het advies) van 24 februari 2005
In onderstaande tekst ga ik in op de opmerkingen die door de Raad van State zijn gemaakt.
1. Verstrekking persoonsgegevens
a. De Raad verzoekt in te gaan op de noodzaak tot het verstrekken van de persoonsgegevens op de voorgestelde wijze nu de scholen een grotere beleidsvrijheid krijgen bij de invoering van de lumpsumbekostiging. Ik onderschrijf het belang van de juiste wijze van bevragen van scholen en het goed onderbouwen van de gemaakte keuze. De toelichting is terzake gewijzigd, waarbij nadrukkelijker aandacht is geschonken aan de blijvende behoefte aan informatie ook na het invoeren van de lumpsumbekostiging en de nadelen die verbonden zijn aan het verkrijgen van gegevens op een andere wijze dan in het besluit is geregeld.
b. De Raad adviseert in de toelichting meer aandacht te schenken aan de noodzaak waarom andere persoonsgegevens nodig zijn dan die voor de bekostiging opgevraagd worden. De toelichting is terzake aangevuld.
c. De Raad geeft aan dat de wijze waarop gewaarborgd is dat persoonsgegevens niet oneigenlijk gebruikt worden onvoldoende is aangegeven. De toelichting is terzake aangevuld, ondermeer door aan te geven dat er uitvoering wordt gegeven aan de meldingsplicht, bedoeld in artikel 27, van de Wet bescherming persoonsgegevens, en het beveiligen van de gegevens, bedoeld in artikel 13, van de Wet bescherming persoonsgegevens. Een andere waarborg wordt bereikt doordat er gebruik gemaakt wordt van geanonimiseerde en gecodeerde gegevens die door de besturen van de scholen worden verstrekt. Ook dit is in de toelichting opgenomen.
2. Verstrekken medische gegevens
Zoals onder 1 c is aangegeven is er aantal maatregelen genomen om de vertrouwelijkheid van de te verstrekken persoonsgegevens te waarborgen. Deze maatregelen hebben ook betrekking op de persoonsgegevens over ziekte en verlof. In de toelichting is uitvoeriger beschreven waar de gegevensverstrekking voor is bedoeld en dat het slechts om een beperkt gebruik gaat.
In het ontwerpbesluit was abusievelijk de informatie, bedoeld in artikel 2, tweede lid, onder e, niet opgenomen in artikel 2, derde lid. Dit is hersteld.
Van de gelegenheid is tevens gebruik gemaakt enige redactionele aanpassingen aan te brengen.
Ik moge U hierbij het gewijzigde ontwerpbesluit en de gewijzigde nota van toelichting doen toekomen en U verzoeken overeenkomstig dit ontwerp te besluiten.
De Minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap
(1) Wet van 6 juli 2004 tot wijziging van de Wet op het primair onderwijs en de Wet op de expertisecentra in verband met het invoeren van het jaarverslag en een nieuwe regeling van informatievoorziening voor het primair en (voortgezet) speciaal onderwijs, Stb. 2004, 354.
(2) Kamerstukken II, 2003/04, 29470, nr. 3, paragraaf 3.3., blz. 6.
Het ontwerpbesluit bevat voorschriften waaraan de jaarverslagen van besturen in het primair en in het speciaal onderwijs dienen te voldoen. Dit besluit bevat tevens een bijlage waarin de gegevens die schoolbesturen moeten aanleveren, staan opgesomd. Deze verplichtingen vinden hun grondslag in de artikelen 172 en 173 van de Wet op het primair onderwijs (WPO) en in de artikelen 158 en 159 van de Wet op de expertisecentra (WEC). Een aantal van deze gegevens heeft betrekking op het onderwijspersoneel; deze moeten worden beschouwd als persoonsgegevens in de zin van artikel 1 van de Wet bescherming persoonsgegevens (Wbp).(zie noot 1)
De Raad van State maakt opmerkingen over de noodzaak en de grondslag voor de aanlevering en verwerking van deze persoonsgegevens, in het bijzonder waar het gaat om gegevens die betrekking hebben op ziekte van personeelsleden. Gelet hierop is enige aanpassing van het ontwerpbesluit wenselijk.
1. Verstrekking persoonsgegevens
Ingevolge bijlage C bij het ontwerpbesluit worden schoolbesturen verplicht personeelsgegevens te verstrekken, waaronder geboortedata, de data van het begin en einde van de arbeidsverhoudingen, geslachtaanduidingen, functies en salariëring, alsmede gegevens over ziekte en verlof. De Raad merkt over deze verplichting het volgende op.
a. Één van de uitgangspunten van de Wbp is dat persoonsgegevens slechts worden verwerkt indien dit noodzakelijk is voor het beoogde doel. Wanneer dit doel ook via een andere weg kan worden bereikt, zal van noodzaak meestal geen sprake zijn. Het College bescherming persoonsgegevens heeft op 12 november 2004 een kritisch advies uitgebracht, waarin onder andere is gevraagd naar de noodzaak tot verstrekking van deze persoonsgegevens. Volgens de toelichting is het verstrekken van deze persoonsgegevens noodzakelijk om de Tweede Kamer te informeren over het personeel- en arbeidsmarktbeleid, en in het bijzonder om inzicht te geven in het aantal personen dat in een bepaalde regio of functie werkt. Het optellen van de aantallen personen die bij een school of een bestuur in dienst zijn, is onvoldoende nauwkeurig, omdat in het onderwijs veel personen meer dan één functie vervullen of voor verschillende scholen of besturen werken.
De toelichting maakt echter niet duidelijk waarom deze gegevens nodig zijn, nu de scholen een grotere zelfstandigheid met betrekking tot het voeren van beleid hebben gekregen bij de invoering van de lumpsumbekostiging. De Raad verzoekt daarop in te gaan. Voorts is niet aangegeven in welke mate dubbeltellingen het beeld van de arbeidsmarkt in het onderwijs vertroebelen. Evenmin wordt ingegaan op de mogelijkheid om deze gegevens te corrigeren zonder van persoonsgegevens gebruik te maken, bijvoorbeeld door het hanteren van foutmarges, het gebruik van correctiefactoren of het nemen van steekproeven. In dit verband wijst de Raad op het uitgangspunt in de toelichting bij de wet waarop het besluit berust, dat dergelijke gegevens niet worden verzameld, indien een steekproef of onderzoek voldoet aan de informatiebehoefte.(zie noot 2) Voorts gaat de toelichting niet in op de mogelijkheid deze gegevens te coderen of anderszins te anonimiseren.
De Raad adviseert nader te overwegen of deze persoonsgegevens daadwerkelijk nodig zijn. Indien het noodzakelijk is deze gegevens te gebruiken, adviseert de Raad in de toelichting duidelijk te maken waarom minder ingrijpende alternatieven als de bovenstaande geen soelaas bieden.
b. De artikelen 6 en 7 van de Wbp schrijven voor dat persoonsgegevens worden verzameld voor welbepaalde, uitdrukkelijk omschreven en gerechtvaardigde doeleinden en in overeenstemming met de wet worden verwerkt. Voor het aanleveren van persoonsgegevens in het kader van beleid berust het besluit op de verplichting in artikel 173, eerste lid, van de WPO, en in artikel 159, eerste lid, van de WEC gegevens aan de minister ter beschikking te stellen ten behoeve van beleid. De toelichting bij deze bepalingen noemt als voorbeelden het aantal zij-instromers, het geslacht van de personeelsleden of de denominatie van een school.
Volgens onderdeel II van de toelichting is deze verplichting inhoudelijk niet anders dan de algemene verplichtingen tot het verstrekken van inlichtingen op grond van artikel 178 van de WPO en artikel 164 van de WEC. Deze verplichtingen hebben echter uitsluitend betrekking op gegevens over de bekostiging. De toelichting maakt niet duidelijk waarom naast de (persoons)gegevens die voor de bekostiging moeten worden verstrekt nog andere persoonsgegevens nodig zijn.
De Raad adviseert de toelichting in dit opzicht aan te passen.
c. Onderdeel II van de toelichting verwijst voorts naar het Privacyreglement voor de registratie gegevensdepot onderwijspersoneel. De registratie van de daarin opgenomen salarisgegevens heeft mede tot doel het genereren van informatie voor beleid. Anders dan het ontwerpbesluit bevat dit reglement uitdrukkelijke waarborgen tegen misbruik van de te verzamelen persoonsgegevens en wordt gebruik gemaakt van een versleuteld en niet tot personen te herleiden stamnummer. Indien het gebruik van persoonsgegevens noodzakelijk is, verdient het aanbeveling om in het ontwerpbesluit waarborgen te bieden tegen oneigenlijk gebruik van deze gegevens en tevens vast te leggen dat gebruik wordt gemaakt van versleuteling of coderingstechnieken zodat gegevens niet tot individuele personen herleid kunnen worden.
De Raad adviseert het ontwerpbesluit in dit opzicht te wijzigen, dan wel in de toelichting aan te geven op welke wijze gewaarborgd is dat de persoonsgegevens niet oneigenlijk worden gebruikt.
2. Verstrekking medische gegevens
Schoolbesturen zijn verplicht persoonsgegevens over ziekte en verlof te verstrekken. Artikel 16 van de Wbp verbiedt echter verzameling en verwerking van onder andere persoonsgegevens over iemands gezondheid. Artikel 21 van de Wbp bevat een aantal uitzonderingen hierop. Deze hebben echter betrekking op (medische) hulpverlening, reclassering en reïntegratie, het sluiten en nakomen van verzekeringsovereenkomsten, en de uitvoering van pensioenregelingen. Het verstrekken van algemene beleidsinformatie aan de Tweede Kamer valt niet onder deze uitzonderingen.
Artikel 23, tweede lid, van de Wbp, biedt weliswaar een uitzonderingsmogelijkheid voor statistiek of wetenschappelijk onderzoek, maar ook hier mag de persoonlijke levenssfeer zo min mogelijk geschaad worden. Bovendien valt beleidsinformatie niet zonder meer op een lijn te stellen met statistiek of wetenschap.
De Raad adviseert het besluit zodanig te wijzigen dat de vertrouwelijkheid van de te verstrekken gegevens over ziekte wordt gewaarborgd, dan wel in de toelichting aan te geven op welke wijze deze vertrouwelijkheid reeds gewaarborgd is.
3. Voor redactionele kanttekeningen verwijst de Raad naar de bij het advies behorende bijlage.
De Raad van State geeft U in overweging in dezen een besluit te nemen, nadat met het vorenstaande rekening zal zijn gehouden.
De Vice-President van de Raad van State
Bijlage bij het advies van de Raad van State betreffende no. W05.04.0561/III met redactionele kanttekeningen die de Raad in overweging geeft.
- In artikel 2, tweede lid, in de eerste zin, de woorden "en geven het regionaal expertisecentrum" vervangen door: en geeft het regionaal expertisecentrum.
- In hetzelfde artikellid, in de tweede zin voor de woorden "school" en "rechtspersoon" telkens het woord "de" invoegen.
- In de toelichting aandacht besteden aan de opmerking in het advies van het College bescherming persoonsgegevens over de meldingsplicht als bedoeld in artikel 27 Wbp.
- In de toelichting de regeling "Privacyreglement voor de registratie Gegevens Onderwijspersoneel" schrijven als: Privacyreglement voor de registratie Gegevensdepot Onderwijspersoneel.
Nader rapport (reactie op het advies) van 24 februari 2005
In onderstaande tekst ga ik in op de opmerkingen die door de Raad van State zijn gemaakt.
1. Verstrekking persoonsgegevens
a. De Raad verzoekt in te gaan op de noodzaak tot het verstrekken van de persoonsgegevens op de voorgestelde wijze nu de scholen een grotere beleidsvrijheid krijgen bij de invoering van de lumpsumbekostiging. Ik onderschrijf het belang van de juiste wijze van bevragen van scholen en het goed onderbouwen van de gemaakte keuze. De toelichting is terzake gewijzigd, waarbij nadrukkelijker aandacht is geschonken aan de blijvende behoefte aan informatie ook na het invoeren van de lumpsumbekostiging en de nadelen die verbonden zijn aan het verkrijgen van gegevens op een andere wijze dan in het besluit is geregeld.
b. De Raad adviseert in de toelichting meer aandacht te schenken aan de noodzaak waarom andere persoonsgegevens nodig zijn dan die voor de bekostiging opgevraagd worden. De toelichting is terzake aangevuld.
c. De Raad geeft aan dat de wijze waarop gewaarborgd is dat persoonsgegevens niet oneigenlijk gebruikt worden onvoldoende is aangegeven. De toelichting is terzake aangevuld, ondermeer door aan te geven dat er uitvoering wordt gegeven aan de meldingsplicht, bedoeld in artikel 27, van de Wet bescherming persoonsgegevens, en het beveiligen van de gegevens, bedoeld in artikel 13, van de Wet bescherming persoonsgegevens. Een andere waarborg wordt bereikt doordat er gebruik gemaakt wordt van geanonimiseerde en gecodeerde gegevens die door de besturen van de scholen worden verstrekt. Ook dit is in de toelichting opgenomen.
2. Verstrekken medische gegevens
Zoals onder 1 c is aangegeven is er aantal maatregelen genomen om de vertrouwelijkheid van de te verstrekken persoonsgegevens te waarborgen. Deze maatregelen hebben ook betrekking op de persoonsgegevens over ziekte en verlof. In de toelichting is uitvoeriger beschreven waar de gegevensverstrekking voor is bedoeld en dat het slechts om een beperkt gebruik gaat.
In het ontwerpbesluit was abusievelijk de informatie, bedoeld in artikel 2, tweede lid, onder e, niet opgenomen in artikel 2, derde lid. Dit is hersteld.
Van de gelegenheid is tevens gebruik gemaakt enige redactionele aanpassingen aan te brengen.
Ik moge U hierbij het gewijzigde ontwerpbesluit en de gewijzigde nota van toelichting doen toekomen en U verzoeken overeenkomstig dit ontwerp te besluiten.
De Minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap
(1) Wet van 6 juli 2004 tot wijziging van de Wet op het primair onderwijs en de Wet op de expertisecentra in verband met het invoeren van het jaarverslag en een nieuwe regeling van informatievoorziening voor het primair en (voortgezet) speciaal onderwijs, Stb. 2004, 354.
(2) Kamerstukken II, 2003/04, 29470, nr. 3, paragraaf 3.3., blz. 6.