Voorstel van wet met memorie van toelichting tot intrekking Remigratiewet (Wet intrekking Remigratiewet).

Bij Kabinetsmissive van 14 juli 2003, no.03.002942, heeft Uwe Majesteit, op voordracht van de Minister voor Vreemdelingenzaken en Integratie, bij de Raad van State ter overweging aanhangig gemaakt het voorstel van wet met memorie van toelichting tot intrekking Remigratiewet (Wet intrekking Remigratiewet).

Het wetsvoorstel regelt de intrekking van de Remigratiewet. Onder de Remigratiewet worden financiële en andere faciliteiten aangeboden aan leden van etnische minderheden die terugkeren naar het land van hun herkomst, indien zij remigratie niet zelf kunnen realiseren.
Remigratie zal voortaan beschouwd worden als een eigen verantwoordelijkheid van de burger waarbij het aanbieden van faciliteiten op grond van de Remigratiewet niet meer mogelijk zal zijn. In het Hoofdlijnenakkoord zijn structurele besparingen als gevolg van de voorgenomen intrekking van de Remigratiewet opgenomen. In het wetsvoorstel is voorzien in overgangsrecht ten aanzien van de reeds bestaande aanspraken op de langlopende voorzieningen. Aan de intrekking van de Remigratiewet zal een beperkte terugwerkende kracht worden verleend.
De Raad van State maakt opmerkingen over de financiële gevolgen, het overgangsrecht en eventuele gevolgen die de intrekking van de Remigratiewet zal hebben voor een aantal regelingen waarin naar de huidige Remigratiewet wordt verwezen. Hij is van oordeel dat in verband daarmee aanpassing van het voorstel wenselijk is.

1. Financiële gevolgen
Volgens de toelichting zal als gevolg van de intrekking van de Remigratiewet en het voorgestelde overgangsrecht een bedrag van 12,4 miljoen euro in 2004 tot 15 miljoen euro structureel vanaf 2006 bespaard worden.(zie noot 1)
Het Nederlands Migratie Instituut heeft recent onderzoek laten doen naar de kosten en baten van de Remigratiewet.(zie noot 2) Daarin wordt de conclusie getrokken dat het afschaffen van de remigratieregeling niet zal leiden tot besparing, maar juist zal leiden tot extra kosten (ongeveer 12.800 euro per remigrant over een periode van tien jaar).(zie noot 3) Het betreft hier de sociale lasten die, in vergelijking tot de situatie waarin betrokkene terugkeert naar het land van herkomst, als kostenpost hoger zijn en zullen blijven indien hij of zij in Nederland blijft wonen. Nu het kabinet ervan uitgaat dat intrekking van de Remigratiewet tot een structurele bezuiniging op de rijksbegroting zal leiden, acht de Raad het aangewezen dat in de toelichting wordt ingegaan op de conclusies van genoemd onderzoek. Hij adviseert dat te doen en het voorstel, bij erkenning vn de juistheid ervan, te heroverwegen.

2. Overleg met het Landelijk Overleg Minderheden
Volgens de toelichting is op 8 juli 2003 overleg gevoerd over het wetsvoorstel met het Landelijk Overleg Minderheden(zie noot 4), waarin de Minister voor Vreemdelingenzaken en Integratie en de zeven samenwerkingsverbanden van minderheidsgroepen zijn vertegenwoordigd. In de toelichting worden de uitkomsten van dit overleg niet besproken. De Raad adviseert deze informatie toe te voegen.

3. Overgangsrecht
De Raad stelt vast, dat reeds bestaande aanspraken op de langlopende voorzieningen van de Remigratiewet worden geëerbiedigd. In dat verband komt het de Raad wenselijk voor, dat in de toelichting ook wordt ingegaan op de handhaving van de bevoegdheid tot beëindiging van de voorzieningen, schorsing van de betaling en terugvordering van reeds betaalde bedragen, indien aan de gestelde voorwaarden niet wordt voldaan, zoals bepaald in het huidige artikel 6. Hij adviseert tot aanvulling van de toelichting.

4. Tijdelijke referendumwet
De Raad merkt op dat de inwerkingtredingsbepaling (artikel 3 van het wetsvoorstel) geen rekening houdt met de Tijdelijke referendumwet (Trw). Aangezien het hier om een referendabele wet gaat, zal met de Trw rekening moeten worden gehouden. Van de regels van de artikelen 12 en 13 Trw kan, onder verwijzing naar artikel 16 van die wet, afgeweken worden, indien de inwerkingtreding van een wet geen uitstel kan lijden (spoedgevallen) of wanneer niet op voorhand duidelijk is of de spoedprocedure noodzakelijk is (twijfelgevallen).(zie noot 5) In die gevallen verschilt de tekst van de inwerkingtredingsbepaling van de tekst in normale gevallen.
Of het hier om een spoedgeval dan wel om een twijfelgeval gaat, zou moeten blijken uit de motivering in de toelichting.(zie noot 6) In dit wetsvoorstel wordt terugwerkende kracht opgenomen, waarmee wordt beoogd dat de effecten van dit wetsvoorstel zo spoedig mogelijk zullen intreden. Ongeacht de vraag of het wetsvoorstel als een spoedgeval dan wel een twijfelgeval wordt gekwalificeerd, adviseert de Raad te voorzien in inwerkingtreding bij koninklijk besluit, waarbij rekening wordt gehouden met artikel 16 Trw. Ook de toelichting dient in overeenstemming hiermee aangevuld te worden.

5. Regelingen verwijzend naar de Remigratiewet
Regelingen die gebaseerd zijn op de Remigratiewet komen van rechtswege te vervallen.(zie noot 7) Naar het oordeel van de Raad verdient het aanbeveling om een lijst van de van rechtswege vervallen regelingen op te nemen in de toelichting. Daarnaast is er een aantal regelingen waarin naar de Remigratiewet wordt verwezen; die zijn er overigens niet op het niveau van de wet in formele zin. De Raad mist in de toelichting informatie over verwachte aanpassingen van deze regelingen en over eventuele consequenties van de intrekking van de Remigratiewet. Hij adviseert tot aanvulling van de toelichting.

De Raad van State geeft U in overweging het voorstel van wet te zenden aan de Tweede Kamer der Staten-Generaal, nadat met het vorenstaande rekening zal zijn gehouden.

De Vice-President van de Raad van State

---

Nader rapport (reactie op het advies) van 28 augustus 2003

1. Financiële gevolgen
In het Hoofdlijnenakkoord heeft het kabinet de eigen verantwoordelijkheid van burgers als een van de leidende principes van het kabinetsbeleid benoemd. Het intrekken van de Remigratiewet is op de eerste plaats ingegeven door dit uitgangspunt. Natuurlijk kunnen personen blijven remigreren, echter niet meer met steun van de overheid. Het kabinet wil investeren in de integratie in de Nederlandse samenleving en niet in remigreren naar het buitenland. Het hoofddoel van het intrekken van de Remigratiewet is dan ook geen financiële maar het hoofddoel is het benadrukken van de eigen verantwoordelijkheid van de burger. Remigratie moet een vrijwillige, persoonlijke en verantwoorde keuze zijn en bij die keuze behoort uitgegaan te worden van de eigen financiële mogelijkheden van de betrokkene om te remigreren. Uiteraard heeft het intrekken van de Remigratiewet wel financiële effecten. In de memorie van toelichting is verduidelijkt dat aldaar weergegeven effecten betrekking hebben op de directe besparingen op de begroting van het Ministerie van Justitie. Het kabinet is op de hoogte van de bredere financiële effecten die intrekking van de wet met zich brengt. Op grond van het onderzoek "Kosten en baten van de Remigratiewet", uitgevoerd door Regioplan Beleidsonderzoek, kan geconcludeerd worden dat de kosten van het intrekken van de Remigratiewet per saldo 10 mln euro. per jaar bedragen. Het kabinet vindt dit acceptabel gezien het feit dat de reden voor intrekking van de wet in eerste instantie een principiële is. In dit verband is het ook zinvol om erop te wijzen dat intrekking van de Remigratiewet goed past binnen de Europese context, omdat elders dergelijke regelingen niet voorkomen.

2. Overleg met het Landelijk Overleg Minderheden
De memorie van toelichting is aangevuld in de gevraagde zin. Daarbij is tevens ingegaan op de opmerkingen van de Sociale Verzekeringsbank.

3. Overgangsrecht
De memorie van toelichting is aangevuld in de gevraagde zin.

4. Tijdelijke referendumwet
Het advies van de Raad is gevolgd.

5. Regelingen verwijzend naar de Remigratiewet
De toelichting is aangevuld in de gevraagde zin.

Ik moge u verzoeken het hierbij gevoegde gewijzigde wetsvoorstel en de gewijzigde memorie van toelichting aan de Tweede Kamer der Staten-Generaal te zenden.

De Minister voor Vreemdelingenzaken en Integratie

---

(1) Memorie van toelichting, bladzijde 2.
(2) Kosten en baten van de Remigratiewet: eindrapport, drs. A. Berkhout, Onderzoek uitgevoerd door Regioplan Beleidsonderzoek, in opdracht van het Nederlands Migratie Instituut (NMI), Amsterdam, juni 2003.
(3) Kosten en baten van de Remigratiewet: eindrapport, bladzijde 4, tabel 3: Overzicht berekende kosten en baten Remigratiewet 2002 – 2011.
(4) Memorie van toelichting, bladzijde 1.
(5) Informatie over de gevolgen van de Trw voor wetsvoorstellen en stilzwijgende goedkeuring van verdragen, paragraaf 4.2, bladzijden 6 en volgende.
(6) Memorie van toelichting, bladzijde 1.
(7) Vergelijk aanwijzing 243 van de Aanwijzingen voor de regelgeving.