Ontwerpbesluit tot wijziging van het Besluit nevenvestigings- en nevenzittingsplaatsen en enkele andere besluiten in verband met een betere benutting van de zittingscapaciteit, met nota van toelichting.
- Kenmerk
- W03.04.0130/I
- Datum advies
- 16 april 2004
- Vindplaats
- Bijvoegsel Staatscourant 13 juli 2004, nr 131
- Justitie en Veiligheid
- Algemene maatregel van bestuur
Toon inhoud
Volledige tekst
Ontwerpbesluit tot wijziging van het Besluit nevenvestigings- en nevenzittingsplaatsen en enkele andere besluiten in verband met een betere benutting van de zittingscapaciteit, met nota van toelichting.
Bij Kabinetsmissive van 31 maart 2004, no.04.001277, heeft Uwe Majesteit, op voordracht van de Minister van Justitie, bij de Raad van State ter overweging aanhangig gemaakt het ontwerpbesluit tot wijziging van het Besluit nevenvestigings- en nevenzittingsplaatsen en enkele andere besluiten in verband met een betere benutting van de zittingscapaciteit, met nota van toelichting.
Het ontwerpbesluit heeft tot doel een snellere behandeling van zaken door een betere benutting van de totale zittingscapaciteit die bij de gerechten beschikbaar is(zie noot 1). Daartoe wordt mogelijk gemaakt dat rechtbanken en gerechtshoven bij gebrek aan voldoende zittingscapaciteit zaken tijdelijk kunnen behandelen in een door de Raad voor de rechtspraak aan te wijzen nevenzittingsplaats buiten het rechtsgebied. De Raad van State maakt naar aanleiding van het ontwerpbesluit opmerkingen over de tijdelijkheid van de regeling en de positie van de justitiabelen. Hij is van oordeel dat in verband hiermee enige aanpassing van het voorstel nodig is.
1. De Raad onderschrijft de doelstelling van de voorgestelde regeling waarin de mogelijkheid wordt geopend naar hun aard tijdelijke maatregelen te treffen door de Raad voor de rechtspraak op grond van zijn taakopdracht, neergelegd in artikel 91 van de Wet op de rechterlijke organisatie met het oog op de incidentele opvang van situaties die de toelichting aanduidt met “piekbelastingen”.(zie noot 2) Het kan dus niet gaan om “achterstanden omdat het gebrek aan capaciteit structureel van aard is“(zie noot 3). Dit zou niet te verenigen zijn met de bij wet vastgelegde regeling der relatieve competentie. Die wettelijke regeling noopt naar het oordeel van het college tot precisering in het ontwerpbesluit van de bevoegdheid van de Raad voor de rechtspraak tot tijdelijke aanwijzing van één of meer nevenzittingsplaatsen(zie noot 4). Voorkomen moet worden dat een de jure tijdelijke maatregel de facto een min of meer permanent karakter krijgt.
In het verlengde van de tijdelijkheid van het Besluit van 6 maart 2002 tot wijziging van het Besluit nevenvestigings- en nevenzittingsplaatsen in verband met de aanwijzing van nevenzittingsplaatsen van het gerechtshof Amsterdam en de rechtbank te Haarlem voor de behandeling van strafzaken (Stb.126) dient daarom de maximale periode voor elke aanwijzing in het voorgestelde besluit zelf te worden vastgelegd teneinde onverenigbaarheid met de regels voor de relatieve competentie te voorkomen. Dat zou kunnen door het begrip “tijdelijk” in het besluit te definiëren, dan wel door in de artikelen 6a en 6b vast te leggen dat een aanwijzing niet langer kan gelden dan voor een in die bepalingen te noemen termijn. Tevens verdient het aanbeveling het aantal mogelijkheden tot gehele of partiële verlenging in het besluit te maximeren, waarbij een onderscheid zou kunnen worden gemaakt voor de in de eerste leden van de genoemde artikelen onderscheiden categorieën “gebrek aan voldoende zittingscapaciteit” en “gebrek aan voldoende gespecialiseerde zittingscapaciteit”. Gebreken van de eerste categorie die structureel blijken te zijn, komen in aanmerking voor structurele maatregelen zoals aanpassing van de relatieve competentiegrenzen der arrondissementen en ressorten, terwijl structurele gebreken in specialistische capaciteit veeleer indiceren dat bepaalde categorieën van zaken aan een beperkt aantal rechtsgebieden wordt toegedeeld.
De Raad acht beperking van de mogelijkheid tot tijdelijke aanwijzing van nevenzittingsplaatsen noodzakelijk.
2. Met het oog op de evaluatie van elk van de tijdelijke voorzieningen welke als gevolg van het ontwerpbesluit worden getroffen adviseert de Raad voorts dat door de Raad voor de rechtspraak in het jaarlijks verslag naast de geldingsduur van de aanwijzing (het voorgestelde artikel 6e, tweede lid, onder a) ook de verlengingen van eerdere aanwijzingen afzonderlijk worden vermeld en de specifieke redenen daarvoor, alsmede een standpunt omtrent de mogelijkheid dat capaciteitsgebreken veeleer structureel dan tijdelijk zijn.
Het verdient tevens aanbeveling dat de Raad voor de rechtspraak in zijn verslag bij de effecten van de behandeling waarop artikel 6e, tweede lid, onder e, doelt, ook de positie van de justitiabelen betrekt, waarbij onder meer te denken valt aan problemen van reistijd in geval van behandeling van een zaak in een zittingsplaats welke relatief ver verwijderd is van die welke volgens de normale competentieregels de zaak zou hebben behandeld.
Voor redactionele kanttekeningen verwijst de Raad naar de bij het advies behorende bijlage.
De Raad van State geeft U in overweging in dezen een besluit te nemen, nadat met het vorenstaande rekening zal zijn gehouden.
De Vice-President van de Raad van State
Bijlage bij het advies van de Raad van State van 16 april 2004, no.W03.04.0130/I met redactionele kanttekeningen die de Raad in overweging geeft.
- In artikel II, onderdeel I, “artikel 6a, tweede lid” wijzigen in: artikel 6b, tweede lid.
- In artikel 6e, eerste lid, “de tijdelijke behandeling van zaken” wijzigen in: de tijdelijke aanwijzing van een zittingsplaats buiten het rechtsgebied.
Nader rapport (reactie op het advies) van 7 juni 2004
Terecht wijst de Raad er op dat de bij wet vastgelegde regeling der relatieve competentie noopt tot een nadere precisering van de bevoegdheid van de Raad voor de rechtspraak tot tijdelijke aanwijzing van een of meer zittingsplaatsen. Voorkomen moet worden dat een de jure tijdelijke maatregel de facto een min of meer permanent karakter krijgt. In lijn met het voorstel van de Raad zijn de artikelen 6a en 6b van het Besluit nevenvestigings- en nevenzittingsplaatsen aangepast evenals de daarbijbehorende artikelsgewijze toelichting.
1. De voorstellen van de Raad zijn overgenomen. Artikel 6e is aangevuld met de door de Raad voorgestelde gegevens. De artikelsgewijze toelichting is aangepast.
Van de gelegenheid is gebruik gemaakt artikel VIII (inwerkingtredingbepaling) aan te passen. Geregeld wordt dat artikel I per 1 oktober 2004 in werking treedt. Dit is nodig om de Raad de gelegenheid te bieden de bestaande praktijk op basis van artikelen 2a en 5a van het Besluit nevenvestigings- en nevenzittingsplaatsen te voorzien van een aanwijzing op grond van de artikelen 6a en 6b van het besluit.
De Minister van Justitie
(1) Nota van toelichting, paragraaf 1.2.2., eerste volzin.
(2) Bijvoorbeeld paragraaf 1.2.1. van de nota van toelichting.
(3) Toelichting op artikel 6e.
(4) Artikelen 6a, tweede lid, en 6b, tweede lid.
Het ontwerpbesluit heeft tot doel een snellere behandeling van zaken door een betere benutting van de totale zittingscapaciteit die bij de gerechten beschikbaar is(zie noot 1). Daartoe wordt mogelijk gemaakt dat rechtbanken en gerechtshoven bij gebrek aan voldoende zittingscapaciteit zaken tijdelijk kunnen behandelen in een door de Raad voor de rechtspraak aan te wijzen nevenzittingsplaats buiten het rechtsgebied. De Raad van State maakt naar aanleiding van het ontwerpbesluit opmerkingen over de tijdelijkheid van de regeling en de positie van de justitiabelen. Hij is van oordeel dat in verband hiermee enige aanpassing van het voorstel nodig is.
1. De Raad onderschrijft de doelstelling van de voorgestelde regeling waarin de mogelijkheid wordt geopend naar hun aard tijdelijke maatregelen te treffen door de Raad voor de rechtspraak op grond van zijn taakopdracht, neergelegd in artikel 91 van de Wet op de rechterlijke organisatie met het oog op de incidentele opvang van situaties die de toelichting aanduidt met “piekbelastingen”.(zie noot 2) Het kan dus niet gaan om “achterstanden omdat het gebrek aan capaciteit structureel van aard is“(zie noot 3). Dit zou niet te verenigen zijn met de bij wet vastgelegde regeling der relatieve competentie. Die wettelijke regeling noopt naar het oordeel van het college tot precisering in het ontwerpbesluit van de bevoegdheid van de Raad voor de rechtspraak tot tijdelijke aanwijzing van één of meer nevenzittingsplaatsen(zie noot 4). Voorkomen moet worden dat een de jure tijdelijke maatregel de facto een min of meer permanent karakter krijgt.
In het verlengde van de tijdelijkheid van het Besluit van 6 maart 2002 tot wijziging van het Besluit nevenvestigings- en nevenzittingsplaatsen in verband met de aanwijzing van nevenzittingsplaatsen van het gerechtshof Amsterdam en de rechtbank te Haarlem voor de behandeling van strafzaken (Stb.126) dient daarom de maximale periode voor elke aanwijzing in het voorgestelde besluit zelf te worden vastgelegd teneinde onverenigbaarheid met de regels voor de relatieve competentie te voorkomen. Dat zou kunnen door het begrip “tijdelijk” in het besluit te definiëren, dan wel door in de artikelen 6a en 6b vast te leggen dat een aanwijzing niet langer kan gelden dan voor een in die bepalingen te noemen termijn. Tevens verdient het aanbeveling het aantal mogelijkheden tot gehele of partiële verlenging in het besluit te maximeren, waarbij een onderscheid zou kunnen worden gemaakt voor de in de eerste leden van de genoemde artikelen onderscheiden categorieën “gebrek aan voldoende zittingscapaciteit” en “gebrek aan voldoende gespecialiseerde zittingscapaciteit”. Gebreken van de eerste categorie die structureel blijken te zijn, komen in aanmerking voor structurele maatregelen zoals aanpassing van de relatieve competentiegrenzen der arrondissementen en ressorten, terwijl structurele gebreken in specialistische capaciteit veeleer indiceren dat bepaalde categorieën van zaken aan een beperkt aantal rechtsgebieden wordt toegedeeld.
De Raad acht beperking van de mogelijkheid tot tijdelijke aanwijzing van nevenzittingsplaatsen noodzakelijk.
2. Met het oog op de evaluatie van elk van de tijdelijke voorzieningen welke als gevolg van het ontwerpbesluit worden getroffen adviseert de Raad voorts dat door de Raad voor de rechtspraak in het jaarlijks verslag naast de geldingsduur van de aanwijzing (het voorgestelde artikel 6e, tweede lid, onder a) ook de verlengingen van eerdere aanwijzingen afzonderlijk worden vermeld en de specifieke redenen daarvoor, alsmede een standpunt omtrent de mogelijkheid dat capaciteitsgebreken veeleer structureel dan tijdelijk zijn.
Het verdient tevens aanbeveling dat de Raad voor de rechtspraak in zijn verslag bij de effecten van de behandeling waarop artikel 6e, tweede lid, onder e, doelt, ook de positie van de justitiabelen betrekt, waarbij onder meer te denken valt aan problemen van reistijd in geval van behandeling van een zaak in een zittingsplaats welke relatief ver verwijderd is van die welke volgens de normale competentieregels de zaak zou hebben behandeld.
Voor redactionele kanttekeningen verwijst de Raad naar de bij het advies behorende bijlage.
De Raad van State geeft U in overweging in dezen een besluit te nemen, nadat met het vorenstaande rekening zal zijn gehouden.
De Vice-President van de Raad van State
Bijlage bij het advies van de Raad van State van 16 april 2004, no.W03.04.0130/I met redactionele kanttekeningen die de Raad in overweging geeft.
- In artikel II, onderdeel I, “artikel 6a, tweede lid” wijzigen in: artikel 6b, tweede lid.
- In artikel 6e, eerste lid, “de tijdelijke behandeling van zaken” wijzigen in: de tijdelijke aanwijzing van een zittingsplaats buiten het rechtsgebied.
Nader rapport (reactie op het advies) van 7 juni 2004
Terecht wijst de Raad er op dat de bij wet vastgelegde regeling der relatieve competentie noopt tot een nadere precisering van de bevoegdheid van de Raad voor de rechtspraak tot tijdelijke aanwijzing van een of meer zittingsplaatsen. Voorkomen moet worden dat een de jure tijdelijke maatregel de facto een min of meer permanent karakter krijgt. In lijn met het voorstel van de Raad zijn de artikelen 6a en 6b van het Besluit nevenvestigings- en nevenzittingsplaatsen aangepast evenals de daarbijbehorende artikelsgewijze toelichting.
1. De voorstellen van de Raad zijn overgenomen. Artikel 6e is aangevuld met de door de Raad voorgestelde gegevens. De artikelsgewijze toelichting is aangepast.
Van de gelegenheid is gebruik gemaakt artikel VIII (inwerkingtredingbepaling) aan te passen. Geregeld wordt dat artikel I per 1 oktober 2004 in werking treedt. Dit is nodig om de Raad de gelegenheid te bieden de bestaande praktijk op basis van artikelen 2a en 5a van het Besluit nevenvestigings- en nevenzittingsplaatsen te voorzien van een aanwijzing op grond van de artikelen 6a en 6b van het besluit.
De Minister van Justitie
(1) Nota van toelichting, paragraaf 1.2.2., eerste volzin.
(2) Bijvoorbeeld paragraaf 1.2.1. van de nota van toelichting.
(3) Toelichting op artikel 6e.
(4) Artikelen 6a, tweede lid, en 6b, tweede lid.