Voorstel van wet tot vaststelling van de begrotingsstaat van het Ministerie van Buitenlandse Zaken (V) voor het jaar 2005, met memorie van toelichting.

Bij Kabinetsmissive van 6 september 2004, no.04.003421, heeft Uwe Majesteit, op voordracht van de Minister van Financiën, mede namens de Minister van Buitenlandse Zaken en de Minister voor Ontwikkelingssamenwerking, bij de Raad van State ter overweging aanhangig gemaakt het voorstel van wet tot vaststelling van de begrotingsstaat van het Ministerie van Buitenlandse Zaken (V) voor het jaar 2005, met memorie van toelichting.

1. Algemeen
De behartiging van de buitenlandse betrekkingen is volgens artikel 3 van het Statuut aangelegenheid van het Koninkrijk. In dit licht bevreemdt het dat het Koninkrijk in de begroting en memorie van toelichting lijkt te ontbreken. De Raad van State treft geen verwijzingen naar het Statuut en de Nederlandse Antillen en Aruba aan. Ook krijgt de Caribische regio geen aandacht.
De Raad adviseert de memorie van toelichting aan te vullen met een uiteenzetting van het beleid ter behartiging van de belangen van de Nederlandse Antillen en Aruba in het buitenland en het beleid van Buitenlandse Zaken ten aanzien van de Caribische regio.

2. Ontwikkelingssamenwerking

a. De Beleidsagenda zet “samenhangend regionaal beleid” voor alle werelddelen uiteen. Het Caribisch gebied en Midden- en Latijns Amerika lijken in de daaropvolgende toelichting te ontbreken.(zie noot 1) De Raad adviseert de toelichting terzake aan te vullen.

b. De beleidsdoelen en analyses in de hoofdstukken over ontwikkelingssamenwerking, met name inzake armoedebestrijding en de bevordering van goed bestuur, zijn ook relevant voor de Nederlandse Antillen en Aruba. De Millennium Development Goals 2015 gelden a fortiori voor de drie Koninkrijkspartners. De ontwikkelingssamenwerking die in de begroting van Buitenlandse Zaken aan de orde is, is uiteraard gericht op landen die geen deel uitmaken van het Koninkrijksverband. De memorie van toelichting gaat evenwel niet in op mogelijke contacten tussen het Ministerie van Buitenlandse Zaken en het Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties over optimaal beleid, samenwerking en coördinatie terzake van de Nederlandse Antillen en Aruba. De Raad adviseert de toelichting terzake aan te vullen.

3. Culturele Betrekkingen
De begroting meldt dat Nederland met enkele landen bijzondere banden heeft op basis van een gemeenschappelijk verleden, zoals Zuid-Afrika, Suriname en Indonesië.(zie noot 2) Hier bestaat een “Gemeenschappelijk Cultureel Erfgoedbeleid” voor. Over het beleid ten aanzien van gemeenschappelijk cultureel erfgoed met de Koninkrijkspartners wordt niet gesproken. De Raad adviseert in de toelichting te vermelden hoe het beleid inzake cultureel erfgoed binnen het Koninkrijk wordt gecoördineerd.

De Raad adviseert in de toelichting op de begroting van Buitenlandse Zaken de taak van het departement ingevolge het Statuut, het belang van het Koninkrijksverband en de relaties met Aruba en de Nederlandse Antillen toe te lichten.
De Raad wijst erop dat het onderwerp Koninkrijksrelaties ook voorkomt in zijn adviezen over de voorstellen van wet tot vaststelling van de begrotingsstaat van Koninkrijksrelaties en van de Ministeries van Algemene Zaken en van Verkeer en Waterstaat.

De Raad van State geeft U in overweging het voorstel van wet te zenden aan de Tweede Kamer der Staten-Generaal, nadat aan het vorenstaande aandacht zal zijn geschonken.

De waarnemend Vice-President van de Raad van State

---

Nader rapport (reactie op het advies) van 24 september 2004

1 en 2a.
De Raad adviseert de memorie van toelichting aan te vullen met een uiteenzetting van het beleid ter behartiging van de belangen van de Nederlandse Antillen en Aruba in het buitenland en het beleid van Buitenlandse Zaken ten aanzien van de Caribische regio. Meer in het bijzonder adviseert de Raad een passage inzake het Caribisch gebied en Midden- en Latijns Amerika op te nemen in de beleidsagenda. In navolging van dit advies zal in de beleidsagenda de volgende paragraaf worden opgenomen.
«Het Nederlands buitenlandbeleid betreft het hele Koninkrijk, dus ook de Nederlandse Antillen en Aruba. De centrale ligging van deze eilanden op het Westelijk Halfrond geeft een speciale dimensie aan de betrekkingen met die regio. Ontwikkelingen in die regio kunnen immers van betekenis zijn voor het gehele Koninkrijk. Het Nederlandse beleid ten aanzien Latijns-Amerika en de Cariben is gericht op bevordering van duurzame stabiliteit en ontwikkeling door middel van de bestrijding van de internationale misdaad (in het bijzonder de drugshandel en daaraan gerelateerde praktijken zoals het witwassen van geld, mensenhandel), het bevorderen van de wederzijdse handel, de versterking van de rechtsstaat en de democratie, en de samenwerking op het gebied van armoedebestrijding. Buitenlandse Zaken streeft ernaar dit beleid op geïntegreerde wijze vorm te geven, waarbij tevens gebruik gemaakt wordt van de internationale verbanden waarvan Nederland deel uitmaakt, zoals de Europese Unie, de VN en internationale financiële instellingen.»

2b en 3.
De Raad adviseert voorts om met betrekking tot de doelstellingen voor ontwikkelingssamenwerking in te gaan op mogelijke contacten tussen het Ministerie van Buitenlandse Zaken en het Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties over optimaal beleid, samenwerking en coördinatie terzake van de Nederlandse Antillen en Aruba. Hoewel zaken als armoedebestrijding en goed bestuur zeker ook relevant zijn voor de Nederlandse Antillen en Aruba vallen deze geheel buiten het werkterrein van BZ. De samenwerking met de twee landen is een verantwoordelijkheid van BZK/BVK (hfdst. IV van de betreffende begroting). Begrotingsmiddelen voor de Nederlandse Antillen en Aruba, niet zijnde buitenland, vallen niet onder de HGIS. Op het punt van hulp aan de twee landen vindt dan ook geen samenwerking en coördinatie plaats tussen BZK/BVK en BZ.
Ook adviseert de Raad in de toelichting te vermelden hoe het beleid inzake cultureel erfgoed binnen het Koninkrijk wordt gecoördineerd. Voor het Gemeenschappelijk Cultureel Erfgoedbeleid geldt evenzeer dat de Nederlandse Antillen en Aruba geen buitenland zijn. Aandacht voor die landen in de begroting en de memorie van toelichting van BZ is derhalve niet op zijn plaats.
Inmiddels is het noodzakelijk gebleken in de begroting een aantal aanpassingen aan te brengen. Het totaal van de uitgaven komt daarmee op EURO 10.343.141.000 (was EURO10.351.266.000). De aanpassingen betreffen met name de artikelen 3, 4, 5 en 10 als gevolg van de definitieve raming van het BNP in de Macro-economische Verkenning. De memorie van toelichting is met deze wijzigingen in overeenstemming gebracht.

De Minister van Buitenlandse Zaken

De Minister voor Ontwikkelingssamenwerking

---

(1) Beleidsagenda, onder kopje Een samenhangend regionaal beleid.
(2) Beleidsartikel 8, onder Algemene beleidsdoelstelling.