Wijziging van de bijlage, bedoeld in artikel 2, eerste lid, van de Wet administratiefrechtelijke handhaving verkeersvoorschriften en de bijlagen bij het Besluit OM afdoening.

Bij Kabinetsmissive van 6 juli 2026, no.2026001459, heeft Uwe Majesteit, op voordracht van de Minister van Justitie en Veiligheid, mede namens de Minister van Infrastructuur en Waterstaat, bij de Afdeling advisering van de Raad van State ter overweging aanhangig gemaakt het ontwerpbesluit tot wijziging van de bijlage, bedoeld in artikel 2, eerste lid, van de Wet administratiefrechtelijke handhaving verkeersvoorschriften en de bijlagen bij het Besluit OM-afdoening in verband met onder meer de jaarlijkse indexering van de tarieven, met nota van toelichting.

Samenvatting

Inhoud ontwerpbesluit
Het ontwerpbesluit verhoogt de administratieve verkeersboetes. Verhoging gebeurt jaarlijks, op basis van de ontwikkeling van de consumentenprijsindex van het CBS. Volgens de regering is deze indexering noodzakelijk om daarmee de gevolgen van de inflatie te corrigeren.

Noodzakelijk, evenredig en proportioneel
De Afdeling advisering van de Raad van State constateert dat administratieve boetes relatief veel hoger zijn dan strafrechtelijke boetes, zoals ook blijkt uit een recente evaluatie.

De regering heeft in 2025 erkend dat de twee boetestelsels niet meer in balans zijn met elkaar. Doordat de administratieve boetes met dit voorstel opnieuw worden geïndexeerd, wordt het verschil tussen deze twee boetestelsels in stand gehouden. De regering licht niet toe waarom zij de voorgestelde verhoging tegen deze achtergrond noodzakelijk, evenredig en proportioneel vindt.

Balans
Het terugbrengen van de balans tussen de boetestelsels heeft gevolgen voor de inkomsten die het rijk ontvangt. De Afdeling wijst er echter op dat gevolgen voor de rijksbegroting niet op voorhand in de weg mogen staan aan aanpassingen in het boetestelsel. Het doel van deze boetes is het sanctioneren van strafwaardig gedrag en het vergroten van de verkeersveiligheid. Het verhogen van de tarieven van verkeersboetes dient dan ook in relatie te staat tot dat doel.

Conclusie
In verband met deze opmerking is aanpassing wenselijk van de toelichting en zo nodig van het ontwerpbesluit.

Advies

Het ontwerpbesluit verhoogt de tarieven van de verkeersboetes die volgens de administratiefrechtelijke procedure worden gehandhaafd. Volgens de toelichting is deze indexering noodzakelijk om daarmee de gevolgen van de geldontwaarding te corrigeren. Daarnaast worden in het voorliggende besluit de bijlagen bij het Besluit OM-afdoening op enkele punten gewijzigd.

In twee eerdere adviezen heeft de Afdeling gewezen op de disbalans die is ontstaan tussen de hoogte van de administratieve en strafrechtelijke boetes die kunnen worden opgelegd voor de handhaving van verkeersvoorschriften. (zie noot 1) In januari 2026 is de evaluatie van de Wet administratiefrechtelijke handhaving verkeersvoorschriften (Wahv) aan de Tweede Kamer aangeboden. (zie noot 2) Naar aanleiding van dit rapport merkt de Afdeling over de voorgenomen indexering van de verkeersboetes voor het jaar 2027 het volgende op.

In de evaluatie van de Wahv wordt geconcludeerd dat door onder meer beleidsmatige verhogingen de administratieve verkeersboetes sinds 1994 met ruim 220% zijn toegenomen, terwijl het consumentenprijsindexcijfer in diezelfde periode met ongeveer 70% toenam. (zie noot 3) Daarbij is het algemene niveau van de administratieve boetes 30% hoger komen te liggen dan dat van vergelijkbare boetes die worden opgelegd bij strafbeschikking door het Openbaar Ministerie. (zie noot 4) In de evaluatie wordt daarom aanbevolen om eerder toegepaste beleidsmatige verhogingen ongedaan te maken. (zie noot 5)

In de nota van toelichting bij het voorliggende besluit, (zie noot 6) en in de beleidsreactie op het rapport ‘Boetestelsels in balans’ van het Openbaar Ministerie, (zie noot 7) heeft de regering erkend dat een disbalans is ontstaan tussen de twee boetestelsels. Daarbij is ook aangegeven dat geen financiële dekking kan worden gevonden binnen de begroting van het ministerie van Justitie en Veiligheid voor het wegnemen van deze disbalans en dat daarnaast door andere financiële uitdagingen ook niet breder kan worden gekeken naar oplossingen. (zie noot 8)

De Afdeling merkt op dat in de toelichting niet wordt gemotiveerd of de voorgenomen verhoging van de verkeersboetes noodzakelijk, evenredig en proportioneel is, mede in het licht van de erkende disbalans tussen de twee boetestelsels en de hoge administratieve boetes. Deze toelichting is noodzakelijk, ook als de boetebedragen alleen vanwege de inflatie worden geïndexeerd. (zie noot 9) Het doel van boetes is het sanctioneren van strafwaardig gedrag en - bij deze boetes - het vergroten van de verkeersveiligheid. Het verhogen van de tarieven van verkeersboetes dient dan ook in relatie te staat tot dat doel. (zie noot 10)

Verder wijst de Afdeling erop dat een eerste, voor de hand liggende stap in het verminderen van de geconstateerde disbalans kan bestaan uit het afzien van indexatie van de boetes. Dat heeft gevolgen voor de inkomsten die het rijk ontvangt. Gevolgen voor de rijksbegroting mogen echter niet op voorhand in de weg staan aan aanpassingen in het boetestelsel.

Conclusie

De Afdeling advisering van de Raad van State heeft een aantal opmerkingen bij het ontwerpbesluit en adviseert daarmee rekening te houden voordat een besluit wordt genomen.


De vice-president van de Raad van State

Voetnoten

(1) Advies van de Afdeling advisering van de Raad van State van 15 november 2023 over het Besluit indexering verkeersboetes 2024 (W16.23.00312/II), Stcrt. 2024, 186 en advies van de Afdeling advisering van de Raad van State van 4 december 2024 over het Besluit indexering verkeersboetes 2025 (W16.24.00308/II), Stcrt. 2025, 1667.
(2) Kamerstukken II 2025/26, 29398, nr. 1200. In de aanbiedingsbrief wordt aangegeven dat de beleidsreactie op de evaluatie in september 2026 wordt verwacht. 
(3) WODC, Evaluatie Wet administratiefrechtelijke handhaving verkeersvoorschriften, december 2025, p. 240.
(4) WODC, Evaluatie Wet administratiefrechtelijke handhaving verkeersvoorschriften, december 2025, p. 18.
(5) WODC, Evaluatie Wet administratiefrechtelijke handhaving verkeersvoorschriften, december 2025, p. 61-62.
(6) Nota van Toelichting, Algemeen deel, paragraaf 3 (‘Boetestelsels in balans’).
(7) Kamerstukken II 2024/25. 29398, nr. 1176, p. 1. Zie voor het rapport ‘Boetestelsels in balans’ van het Openbaar Ministerie dat in mei 2023 verscheen de bijlage bij Kamerstukken II 2022/23, 29398, nr. 1076.
(8) Kamerstukken II 2024/25. 29398, nr. 1176, p. 3.
(9) Zie Kamerstukken II 2025/26, 29398, nr. 1227, p. 5 en 11 waarin de minister in antwoord op vragen over de verkeersboetes aangeeft dat een proportionaliteitstoetsing niet plaatsvindt bij de jaarlijkse indexering omdat dit niet zinvol wordt geacht.
(10) Zie punt 2 in het advies van de Afdeling advisering van de Raad van State van 15 november 2023 over het Besluit indexering verkeersboetes 2024 (W16.23.00312/II), Stcrt. 2024, 186.