Wijziging van het Besluit kwaliteit leefomgeving en Besluit activiteiten leefomgeving.

Bij Kabinetsmissive van 25 september 2025, no.2025002119, heeft Uwe Majesteit, op voordracht van de Minister van Infrastructuur en Waterstaat, bij de Afdeling advisering van de Raad van State ter overweging aanhangig gemaakt het ontwerpbesluit houdende wijziging van het Besluit kwaliteit leefomgeving en Besluit activiteiten leefomgeving in verband met actualisatie van de Beleidslijn grote rivieren, met nota van toelichting.

Het ontwerpbesluit wijzigt onder andere het Besluit kwaliteit leefomgeving (Bkl) waar het gaat om het rivierbed van grote rivieren, in verband met de actualisatie van de Beleidslijn Grote Rivieren (hierna: Beleidslijn). Met deze actualisatie wordt beoogd toekomstige rivierverruimingen door nieuwe activiteiten of objecten niet moeilijker of duurder te laten maken en te voorkomen dat er forse maatschappelijke schade ontstaat. (zie noot 1)

Het ontwerpbesluit voorziet in één, strenger, regime voor activiteiten die gemeenten kunnen toelaten in een omgevingsplan dat van toepassing is op het rivierbed. Daarvoor wijzigt het onder andere de limitatieve lijst van activiteiten die een omgevingsplan kan toelaten. Voor de categorie activiteiten met een bedrijfseconomisch belang voor een bestaand grondgebonden agrarisch bedrijf wordt de drempel echter verlaagd, daarvoor is niet langer vereist dat dit belang zwaarwegend is.

De Afdeling advisering van de Raad van State merkt op dat de toelichting niet ingaat op het effect van het schrappen van dit vereiste op het doel van de geactualiseerde Beleidslijn en dat daardoor onduidelijk is hoe deze wijziging bijdraagt, of ten minste niet afdoet, aan dat doel.

In verband daarmee is aanpassing wenselijk van de toelichting en zo nodig het ontwerpbesluit.

1. Achtergrond en inhoud van het ontwerpbesluit

De Beleidslijn bevat het afwegingskader voor ruimtelijke ontwikkelingen in het rivierbed van de grote rivieren. (zie noot 2) Om de gevolgen van de toenemende rivierafvoeren en de stijgende zeespiegel op de waterstanden in de Nederlandse rivieren op te vangen, is deze Beleidslijn geactualiseerd. Het doel van deze actualisatie is dat nieuwe activiteiten of objecten de waterberging en -afvoer niet aantasten, toekomstige rivierbeheermaatregelen niet belemmeren en het risico op overstromingsschade niet vergroten. (zie noot 3) Met de vernieuwde Beleidslijn is het uitgangspunt ‘nee, tenzij’ waar het gaat om nieuwe niet-riviergebonden activiteiten in het rivierbed. (zie noot 4)

In het kader van de geactualiseerde Beleidslijn voorziet het ontwerpbesluit in één, strenger, regime voor activiteiten die gemeenten kunnen toelaten in een omgevingsplan in beperkingengebieden met betrekking tot een oppervlaktewaterlichaam in beheer bij het Rijk, voor zover gelegen in het rivierbed van de grote rivieren. (zie noot 5) Alleen de activiteiten die zijn opgenomen in de limitatieve opsomming van het ontwerpbesluit kunnen worden toegelaten. (zie noot 6)

2. Motivering schrappen van ‘zwaarwegend’ bedrijfsbelang

Binnen de limitatieve opsomming van toelaatbare activiteiten, is bij de categorie ‘activiteiten met een bedrijfseconomische belang voor een bestaand grondgebonden agrarisch bedrijf’ de voorwaarde geschrapt dat dit belang zwaarwegend moet zijn. Uit de toelichting volgt dat hiertoe is overgegaan, omdat dit de agrarische ondernemers meer zekerheid biedt en ondersteunt in een duurzame voortzetting van hun bedrijfsvoering. (zie noot 7)

De Afdeling merkt op dat in de toelichting niet wordt ingegaan op het effect van het schrappen van de eis van een ‘zwaarwegend’ bedrijfseconomisch belang op  het doel van de Beleidslijn. Het is daardoor niet duidelijk hoe het verlagen van de drempel voor het toestaan van nieuwe activiteiten bij de grondgebonden agrarische bedrijven binnen het rivierbed bijdraagt, of ten minste niet afdoet, aan het doel om de rivier voldoende ruimte te geven en daarbij het risico op schade door hoogwater en wateroverlast te laten afnemen. (zie noot 8)

Gelet op het voorgaande adviseert de Afdeling in de toelichting in te gaan op het effect van deze wijziging op het doel van de geactualiseerde Beleidslijn en hoe deze in lijn is met dit doel, en zo nodig het besluit aan te passen.

De Afdeling advisering van de Raad van State heeft een opmerking bij het ontwerpbesluit en adviseert daarmee rekening te houden voordat een besluit wordt genomen.

De vice-president van de Raad van State

Voetnoten

(1) Kamerstukken II 2024/25, 33118, nr. 288, p. 1.
(2) Kamerstukken II 2024/25, 33118, nr. 288, p. 1.
(3) Nota van toelichting, algemeen deel, paragraaf 2 ‘Aanleiding’.
(4) Kamerstukken II 2024/25, 33118, nr. 288, p. 2.
(5) Nota van toelichting, algemeen deel, paragraaf 1 ‘Inleiding’.
(6) Artikel I, onderdeel F, van het ontwerpbesluit.
(7) Nota van toelichting, algemeen deel, paragraaf 3.2 ‘Wijzigingen in de lijst van activiteiten die een omgevingsplan in het rivierbed kan toelaten’.
(8)Nota van toelichting, algemeen deel, paragraaf 2 ‘Aanleiding’.