Tijdelijk besluit nul-emissiezones.

Bij Kabinetsmissive van 26 april 2022, no.2022000942, heeft Uwe Majesteit, op voordracht van de Staatssecretaris van Infrastructuur en Waterstaat, bij de Afdeling advisering van de Raad van State ter overweging aanhangig gemaakt het ontwerpbesluit tot wijziging van het Reglement verkeersregels en verkeerstekens 1990 in verband met de tijdelijke voorwaarden en overgangsbepalingen van nul-emissiezones (Tijdelijk besluit nul-emissiezones), met nota van toelichting.

Bij besluit van 29 oktober 2019 tot wijziging van het Reglement verkeersregels en verkeerstekens 1990 (RVV 1990) zijn de nul-emissiezones en het daarbij behorende verkeersbord juridisch verankerd. Gemeenten kunnen vanaf 1 januari 2025 nul-emissiezones instellen die gesloten zijn voor bedrijfs- en vrachtauto’s met uitzondering van emissieloze voertuigen. (zie noot 1) Daartoe dient het college van burgemeester en wethouders van een gemeente een verkeersbesluit met die strekking te nemen. (zie noot 2)

In het ontwerpbesluit wordt een tijdelijke overgangsregeling geïntroduceerd voor bepaalde bedrijfs- en vrachtauto’s. (zie noot 3) Daarnaast wordt geregeld dat in ieder geval ontheffing van de geslotenverklaring van nul-emissiezones wordt verleend voor:
a. voertuigen van gehandicapten die zijn aangepast voor € 500,00 of meer en;
b. kermis- en circusvrachtauto’s, vrachtauto’s voor exceptioneel transport, verhuisautos’en vrachtauto’s met een laadkraan met een hefvermogen van 35 tonmeter of meer, en met een datum van eerste toelating van twaalf jaar of jonger (hierna: ontheffingen voor bijzondere voertuigen). (zie noot 4)

De Afdeling advisering van de Raad van State maakt een opmerking over de regeling van de beoogde nationale autoriteit die de ontheffingen moet gaan verlenen en de landelijke gelding van ontheffingen. In verband daarmee is aanpassing wenselijk van de toelichting bij het ontwerpbesluit.

Het bevoegd gezag voor het nemen van een verkeersbesluit tot het instellen van een nul-emissiezone is het college van burgemeester en wethouders. Het college is ook het bevoegd gezag voor de verlening van ontheffing. (zie noot 5) Uit de toelichting blijkt dat de bedoeling is dat ontheffingen voor bijzondere voertuigen door een nationale autoriteit worden verleend en dat deze ontheffingen landelijk, dat wil zeggen in alle gemeenten met nul-emissiezones, zullen gelden. Volgens de toelichting kan hieraan vorm worden gegeven door vrijwillige mandatering van de ontheffingsbevoegdheid aan een nationale autoriteit. Een alternatief is volgens de toelichting het bevorderen van vrijwillige harmonisatie door de colleges die wordt uitgewerkt in de Uitvoeringsagenda Stadslogistiek. De toelichting maakt verder niet inzichtelijk hoe hieraan invulling zal (kunnen) worden gegeven.

De Afdeling merkt op dat uit het ontwerpbesluit en de toelichting daarbij niet duidelijk wordt welke nationale autoriteit de ontheffingverlening voor de colleges die een nul-emissie-zone hebben ingesteld gaat uitvoeren. Evenmin regelt het ontwerpbesluit dat een te verlenen ontheffing landelijk geldig is.

De Afdeling merkt op dat voor burgers en bedrijven duidelijk moet zijn waar een aanvraag om ontheffing moet worden ingediend. Om die reden is het wenselijk om ten minste in de toelichting bij het ontwerpbesluit te vermelden welke nationale autoriteit de ontheffingen zal verlenen.

Het in de toelichting genoemde systeem van vrijwillige mandatering van de ontheffingsbevoegdheid aan een nationale autoriteit, zal voorts alleen goed kunnen werken als alle colleges van burgemeester en wethouders die een nul-emissiezone instellen de ontheffingsbevoegdheid daadwerkelijk mandateren. Waar een bevoegd college die bevoegdheid niet mandateert, kunnen burgers en bedrijven voor die gemeente geen aanvraag om ontheffing indienen bij de beoogde nationale autoriteit.

Bovendien kan de nationale autoriteit geen ontheffing voor de desbetreffende gemeente afgeven. Dit kan ertoe leiden dat verschillende loketten ontstaan waar een ontheffing moet worden aangevraagd. Bovendien tast dit de beoogde landelijke gelding van door de nationale autoriteit afgegeven ontheffingen aan, omdat door de nationale autoriteit afgegeven ontheffingen, bij gebreke aan een zelfstandige bevoegdheid tot het verlenen van ontheffingen, niet voor die gemeente zullen gelden.

In het licht van het voorgaande adviseert de Afdeling in de toelichting bij het besluit te vermelden welke nationale autoriteit de ontheffingen voor de gemeenten zal gaan verlenen en inzichtelijk te maken hoe verzekerd is dat met het in de toelichting genoemde systeem van mandatering of vrijwillige harmonisatie, ontheffingen voor alle gemeenten bij de beoogde nationale autoriteit kunnen worden aangevraagd en landelijke gelding zullen hebben.

De Afdeling advisering van de Raad van State heeft een aantal opmerkingen bij het ontwerpbesluit en adviseert daarmee rekening te houden voordat een besluit wordt genomen.

De vice-president van de Raad van State


Nader rapport (reactie op het advies) van 27 juni 2023

De Afdeling advisering van de Raad van State heeft een aantal opmerkingen bij het ontwerpbesluit en adviseert daarmee rekening te houden voordat een besluit wordt genomen.

Naar aanleiding van de opmerkingen van de Raad van State dat het voor burgers en bedrijven duidelijk moet zijn waar een aanvraag voor een ontheffing moet worden ingediend en hoe verzekerd is dat ontheffingen voor alle gemeenten landelijke gelding zullen hebben, is de nota van toelichting aangepast. Er is aangegeven dat een centraal loket de ontheffingen verleent en dat hierover afspraken zijn gemaakt in de Intentieovereenkomst Centraal Loket ontheffingen nul-emissiezones. De term centraal loket verwoordt beter wat deze organisatie is en wat altijd is beoogd in de afspraken in de Uitvoeringsagenda Stadslogistiek: een centraal loket, dat namens de deelnemende gemeenten, ontheffingen verleent voor nul-emissiezones aan burgers en bedrijven. Hierbij geldt dat deze ontheffingen geldig zijn in alle deelnemende gemeenten. Dit centraal loket wordt opgericht door de verschillende gemeenten die een nul-emissiezone gaan invoeren met medewerking van het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat.

Gemeenten en Rijk hebben de afgelopen tijd gekeken hoe en door wie een centraal loket kan worden opgericht. De gemeenten die van plan zijn een nul-emissiezone in te stellen en het Rijk hebben hierover de genoemde Intentieovereenkomst Centraal Loket ontheffingen nul-emissiezones opgesteld. Het doel van deze Intentieovereenkomst is om te komen tot een centraal loket dat zo spoedig mogelijk maar uiterlijk op 1 juli 2024 namens gemeenten ontheffingen gaat verlenen. De meeste gemeenten die een nul-emissiezone gaan instellen hebben al aangegeven deze Intentieovereenkomst te ondertekenen. De verwachting is dat ook de andere gemeenten dit zullen doen. De RDW, de beoogde uitvoerder van het centraal loket, voert momenteel een uitvoeringstoets uit om te kijken hoe en onder welke voorwaarden zij dit loket kunnen gaan opzetten. In de Intentieovereenkomst hebben partijen aangegeven op basis van de uitvoeringstoets nadere uitvoeringsafspraken te maken.

Het is een terechte opmerking van de Raad van State dat het centraal loket alleen goed kan werken als alle colleges van burgemeester en wethouders die een nul-emissiezone instellen de ontheffingsbevoegdheid daadwerkelijk mandateren. Er is geen absolute zekerheid dat alle gemeenten met een nul-emissiezones zich bij het centraal loket zullen aansluiten. Ze zijn dit immers niet verplicht. Het spreekt voor zich dat ook bij niet aangesloten gemeenten burgers en bedrijven wel een ontheffing kunnen krijgen in de gevallen die genoemd zijn in het Tijdelijk besluit. Deze ontheffing heeft dan echter geen landelijke werking.

Het centraal loket wordt opgericht door gemeenten met medewerking van het Rijk, het ontzorgt hen en de meeste gemeenten die een nul-emissiezone hebben aangekondigd hebben al aangegeven akkoord te zijn met de Intentieovereenkomst. De verwachting is daarom dat uiteindelijk alle gemeenten met een nul-emissiezone zich bij het centraal loket zullen aansluiten.

Van de gelegenheid is gebruik gemaakt om de inwerkingtredingsdatum van dit  besluit op 1 juli 2023 vast te stellen en de tekst over de plug-in hybride vrachtauto’s te actualiseren.

Ik moge U hierbij het gewijzigde ontwerpbesluit en de gewijzigde nota van toelichting wederom doen toekomen en U verzoeken overeenkomstig dit ontwerp te besluiten.

DE STAATSSECRETARIS VAN INFRASTRUCTUUR EN WATERSTAAT,

Voetnoten

(1) Artikel 86e, eerste lid, van het RVV
(2) Artikel 18, eerste lid, onder d, van de Wegenverkeerswet.
(3) Voorgesteld artikel 86e, leden 3, 4 en 5.
(4) Voorgesteld artikel 86e, zesde lid, van het RVV
(5) Artikel 87, RVV.