Besluit allocatie arbeidskrachten door intermediairs in verband met een uitzondering op artikel 8a van de Wet allocatie arbeidskrachten door intermediairs voor werknemers met een beperking.

Bij Kabinetsmissive van 28 oktober 2019, no.2019002226, heeft Uwe Majesteit, op voordracht van de Minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid, bij de Afdeling advisering van de Raad van State ter overweging aanhangig gemaakt het ontwerpbesluit tot wijziging van het Besluit allocatie arbeidskrachten door intermediairs in verband met afwijking van artikel 8a van de Wet allocatie arbeidskrachten door intermediairs voor werknemers met een beperking, met nota van toelichting.

De Wet arbeidsmarkt in balans bepaalt dat voor payrollwerknemers dezelfde arbeidsvoorwaarden gelden als voor werknemers in een gelijke functie bij de inlenende werkgever. Dit ontwerpbesluit regelt dat bij collectieve arbeidsovereenkomst (cao) kan worden afgeweken van dit arbeidsvoorwaardenregime voor mensen die gedetacheerd worden vanuit de sociale werkvoorziening, via beschut werk, of behoren tot de doelgroep banenafspraak.

De Afdeling advisering van de Raad van State maakt een opmerking over de wenselijkheid van het uitzonderen van verschillende groepen arbeidsbeperkten van het payrollregime. Hierbij vraagt zij in het bijzonder aandacht voor de groep arbeidsbeperkten die slechts een beperkte afstand tot de arbeidsmarkt heeft. In verband daarmee is aanpassing van de toelichting wenselijk.

Als gevolg van de Wet arbeidsmarkt in balans zal vanaf 2020 de payrollwerknemer recht hebben op ten minste dezelfde arbeidsvoorwaarden als die gelden voor werknemers werkzaam in gelijke of gelijkwaardige functies in dienst van de onderneming waar de terbeschikkingstelling plaatsvindt. Hiervan is de arbeidsvoorwaarde pensioen uitgezonderd. Wel dient een payrollwerkgever vanaf 2021 te voorzien in een adequate pensioenregeling. (zie noot 1)

Bij algemene maatregel van bestuur kan van de gelijkheid van de arbeidsvoorwaarden voor payrollwerknemers met die van werknemers bij de inlener worden afgeweken voor werknemers met - kort gezegd - een arbeidsbeperking. Het ontwerpbesluit voorziet hierin. Het regelt dat bij cao een uitzondering kan worden gemaakt voor de arbeidsvoorwaarden van payrollwerknemers die werken in de sociale werkvoorziening, in beschut werk, of die behoren tot de doelgroep banenafspraak. (zie noot 2) Hierdoor kan bij cao voor deze groepen worden voorzien in minder gunstige arbeidsvoorwaarden. Thans bestaat reeds een cao voor degenen die werkzaam zijn in een dienstbetrekking als bedoeld in de Wet sociale werkvoorziening, maar nog niet voor de doelgroep banenafspraak of voor beschut werk.

De mogelijkheid om bij cao af te wijken wordt gecreëerd om te voorkomen dat de kostenstijging die voortvloeit uit het nieuwe payrollregime belemmerend zou werken voor de bereidheid om mee te werken aan detacheringen uit de sociale werkvoorziening. Ook wordt hiermee mogelijke inkomensfluctuatie voorkomen, indien er sprake is van werk voor verschillende inlenende werkgevers, aldus de toelichting. (zie noot 3)

Met het payrollregime in de Wet arbeidsmarkt in balans wordt getracht oneerlijke concurrentie tussen werkgevers te voorkomen door concurrentie op arbeidsvoorwaarden uit te sluiten. Tevens verbetert dit de rechtspositie van de payrollwerknemers ten opzichte van eigen en vast in dienst genomen werknemers. (zie noot 4)

De Afdeling constateert dat met het ontwerpbesluit wordt afgeweken van die uitgangspunten. Voor mensen met veelal een grotere afstand tot de arbeidsmarkt, stelt de regering de mogelijkheid open om minder gunstige arbeidsvoorwaarden in een cao af te spreken. Daarvoor kunnen overigens goede redenen bestaan. Zo kan dit noodzakelijk zijn om voldoende medewerking te verkrijgen om moeilijk plaatsbare werknemers op te nemen in het arbeidsproces indien hun productiviteit minder is dan die van andere werknemers. (zie noot 5)

De Afdeling mist echter in de toelichting een beschouwing over de vraag of de werkzekerheid en de doorstroom naar regulier werk door andere middelen eveneens zouden kunnen worden bestendigd. Dit kan bijvoorbeeld door in plaats van minder gunstige arbeidsvoorwaarden te kiezen voor het (financieel) prikkelen van werkgevers om deze groep aan te nemen. Hiermee zou immers mogelijk onder handhaving van de uitgangspunten van het payrollregime eveneens een verslechtering van de positie van de betreffende groepen op de arbeidsmarkt kunnen worden voorkomen.

Daarenboven wijst de Afdeling erop dat de payrollwerknemers die werken in de sociale werkvoorziening, via beschut werk, of behoren tot de doelgroep banenafspraak geen uniforme groep vormen.

In het bijzonder de verschillende groepen die behoren tot de banenafspraak is divers. (zie noot 6) Zo zal iemand met een Wsw-indicatie veelal op een grotere afstand tot de arbeidsmarkt staan dan iemand die met een kleine loonkostensubsidie of jobcoaching het wettelijk minimumloon kan verdienen. Ook mensen met een arbeidsbeperking die onder de doelgroep van de Participatiewet vallen en van wie op hun werkplek is vastgesteld dat zij een loonwaarde hebben onder het wettelijk minimumloon, behoren tot de doelgroep banenafspraak, terwijl zij in tegenstelling tot andere groepen al aan het werk zijn.

Indien het al gewenst is dat verschillende groepen van arbeidsbeperkten worden uitgezonderd van het payrollregime, acht de Afdeling een nadere beschouwing gewenst over de vraag of dit ook gewenst is voor arbeidsbeperkten met een minder grote afstand tot de arbeidsmarkt.

De Afdeling adviseert hierop in de toelichting in te gaan.

De Afdeling advisering van de Raad van State heeft een aantal opmerkingen bij het ontwerpbesluit en adviseert daarmee rekening te houden voordat een besluit wordt genomen.

De vice-president van de Raad van State


Nader rapport (reactie op het advies) van 27 november 2019

De regering is van mening dat het doel van de algemene maatregel van bestuur niet ten principale is om minder gunstige arbeidsvoorwaarden te kunnen bieden voor gepayrollde werknemers ten opzichte van mensen uit de doelgroep banenafspraken die nu in eigen dienst zijn. Wel kan in de cao een ander arbeidsvoorwaardenregime worden afgesproken. Dat hoeven geen mindere arbeidsvoorwaarden te zijn. Zo kent de cao sociale werkvoorziening een arbeidsduur van 36 uur per week, met enige doorgroeischalen en een pensioenregeling bij het Pensioenfonds Werk en (re)integratie. Dit kunnen betere arbeidsvoorwaarden zijn ten opzichte van ‘eigen’ werknemers. Bijvoorbeeld als de werknemer wordt uitgeleend aan een horecabedrijf. Aan de andere kant kan deze werknemer als deze wordt ingeleend door een andere organisatie wel geconfronteerd worden met een verschil (in negatieve zin) in arbeidsvoorwaarden. Doordat de werknemer altijd volgens dezelfde cao wordt beloond heeft de werknemer stabiliteit van arbeidsvoorwaarden en dus ook inkomensstabiliteit.

In dit besluit heeft de regering ervoor gekozen om ook voor de doelgroep banenafspraken en beschut werk die gepayrolld worden inkomensstabiliteit te laten prevaleren boven het doel van voorkomen van concurrentie op arbeidsvoorwaarden. Bij cao kan dan een stabiele set aan arbeidsvoorwaarden worden afgesproken, die onafhankelijk kunnen zijn van de arbeidsvoorwaarden die gelden bij de inlener. De hoogte van die arbeidsvoorwaarden is dan aan sociale partners.

Dat laat onverlet dat er ook andere (financiële) middelen worden en moeten worden ingezet om werkzekerheid en doorstroom naar regulier werk voor deze kwetsbare groep te stimuleren. Met de Participatiewet en Wajong is voorzien in een breed palet van al dan niet financiële instrumenten voor werkgevers om te bevorderen dat mensen met een arbeidsbeperking die onder deze wetten vallen aan het werk worden geholpen. Dit kan in de vorm van financiële instrumenten, zoals loonkostensubsidie (Participatiewet), loondispensatie (Wajong) en een no riskpolis, maar er zijn ook niet-financiële instrumenten, zoals een jobcoach en vervoersvoorzieningen. Tevens zijn er fiscale voorzieningen, zoals de loonkostenvoordelen en het lage-inkomensvoordeel. Het ministerie van SZW is voortdurend in overleg met alle betrokken partijen, waaronder werkgevers, over de effectiviteit en uitvoerbaarheid van bovengenoemd instrumentarium. De regering is dus van mening dat er op dat vlak voldoende instrumenten zijn om werkgevers te stimuleren om deze groep aan te nemen. De toelichting van het besluit is hierop aangevuld.

Tevens is wel besloten om met de Wet arbeidsmarkt in balans geen uitzondering te maken op de verbetering van de rechtspositie voor payrollwerknemers uit deze doelgroepen. Dat betekent dat zij geen verlicht arbeidsrechtelijk regime hebben. Dat vergroot ook voor deze groep de werkzekerheid en verkleint het verschil met mensen in eigen dienst.

De regering realiseert zich dat de uitzondering in dit besluit een dilemma met zich meebrengt, zeker bij groepen die een relatief kleine afstand tot de arbeidsmarkt hebben of die al aan het werk zijn. Uiteindelijk verwacht de regering ook dat sociale partners hier verstandig mee omgaan bij het overeenkomen van de arbeidsvoorwaarden. De regering wil daarom deze uitzondering ook goed monitoren, en gaat deze monitor samen met sociale partners komende maand opzetten. Hierbij zullen de uitgangspunten die genoemd zijn in de totstandkoming van de behandeling van voorstel van Wet arbeidsmarkt in balans leidend zijn, te weten: de doelstellingen van gelijke behandeling, inkomensstabiliteit, zekerheid van werk, de doorstroom naar regulier werk en duurzame plaatsingen. Deze monitor zal periodiek worden besproken met partijen uit het veld.

Ik moge U hierbij, het gewijzigde ontwerpbesluit en de gewijzigde nota van toelichting doen toekomen en U verzoeken overeenkomstig dit ontwerp te besluiten.

De Minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid

Voetnoten

(1) Artikel 8a van de Wet allocatie arbeidskrachten door intermediairs.
(2) Geschat wordt dat er op dit moment zo’n 4.000 tot 7.250 werknemers zijn die onder de doelgroepen vallen en die gedetacheerd zijn.
(3) Toelichting, algemeen deel, paragraaf 1.
(4) Kamerstukken 2018/19, 35074, nr. 3, p. 37-38.
(5) In de internetconsultatie is daarom door verschillende betrokken organisaties positief gereageerd op het voornemen om bij cao de gedetacheerde werknemers uit de Wsw van het payrollregime uit te sluiten, en gevraagd om tevens te voorzien in een mogelijkheid voor de doelgroep banenafspraak en beschut werk om uitgezonderd te worden.
(6) De groepen die onder de banenafspraak vallen zijn:
Schoolverlaters van het voortgezet speciaal onderwijs en het praktijkonderwijs die zich hebben aangemeld bij UWV;
Mensen met een WSW-indicatie;
jonggehandicapten die kunnen werken;
Mensen met een Wiw-baan (voormalige Wet inschakeling werkzoekenden) of een ID-baan (voormalig Besluit in- en doorstroombanen);
Mensen met een arbeidsbeperking die onder de doelgroep van de Participatiewet vallen, van wie op de werkplek via een gevalideerde loonwaardemethodiek is vastgesteld dat zij een loonwaarde hebben onder het wettelijk minimumloon;
Mensen die onder Participatiewet vallen, van wie is vastgesteld dat zij niet 100% van het wettelijk minimumloon kunnen verdienen;
Mensen die onder de Participatiewet vallen van wie is vastgesteld dat zij alleen met de voorziening het wettelijk minimumloon kunnen verdienen.