Arbeidsomstandighedenbesluit i.v.m. de inrichting van registers en in samenhang daarmee het vaststellen van eisen aan professionele uitoefening van diverse beroepen.

Bij Kabinetsmissive van 10 juli 2019, no.2019001343, heeft Uwe Majesteit, op voordracht van de Staatssecretaris van Sociale Zaken en Werkgelegenheid, bij de Afdeling advisering van de Raad van State ter overweging aanhangig gemaakt het ontwerpbesluit tot wijziging van het Arbeidsomstandighedenbesluit in verband met de inrichting van registers en in samenhang daarmee het vaststellen van eisen aan professionele uitoefening van diverse beroepen, met nota van toelichting.

Het ontwerpbesluit regelt dat de beoefenaren van enkele beroepsgroepen verplicht worden zich te registreren in registers van vakbekwame beroepsbeoefenaren.

De Afdeling advisering van de Raad van State maakt opmerkingen over de tweedeling die  ontstaat in het Arbeidsomstandighedenbesluit tussen beroepsgroepen waarvoor een certificeringsstelsel geldt en blijft gelden en beroepsgroepen waarvoor een registratiestelsel wordt geïntroduceerd. In verband daarmee is aanpassing van de toelichting wenselijk.

Het voorstel bepaalt dat voor een aantal specifieke beroepen een registratieplicht wordt ingevoerd. Dit betreft gasdeskundigen tankschepen, personen die werken met explosieve stoffen (springmeesters en schietmeesters), vuurwerkdeskundigen (vuurwerkbezigers en vuurwerkbewerkers), personen die werken bij bedrijven die ontplofbare oorlogsresten opsporen, duikerartsen en kraanmachinisten. Momenteel geldt voor deze beroepsgroepen veelal een certificatieplicht. (zie noot 1) Afgezien van de laatstgenoemde beroepsgroep (zie noot 2) zijn in deze beroepen slechts een beperkt aantal beroepsbeoefenaren werkzaam. (zie noot 3)

Voor de beroepen waarop thans een certificeringsplicht van toepassing is, geldt dat de certificering dient te worden verricht door een daartoe door de Raad voor Accreditatie geaccrediteerde instelling. De certificerende instelling moet investeringen doen om kennis van de toepasselijke accreditatienorm en certificatietechniek te verwerven. Daarnaast moet de certificerende instelling om te mogen certificeren de Raad voor Accreditatie een vergoeding betalen, die tussen de € 15.000 en € 20.000 bedraagt. Deze kosten zal de certificerende instelling willen doorberekenen aan de gecertificeerden. In een kleine sector leidt dit tot forse extra kosten per gecertificeerde beroepsbeoefenaar. (zie noot 4)

Voor de nieuwe registratieverplichting worden nadere regels opgenomen in de Arbeidsomstandighedenregeling. Die regeling zal tevens verwijzen naar in de Staatscourant gepubliceerde eisen voor registratie. De verschillende voor de beroepsgroepen geldende registers zullen veelal onder de verantwoordelijkheid van de Minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid worden beheerd door een daartoe gemandateerde (private) derde. (zie noot 5) Bij de eisen voor registratie wordt zoveel mogelijk aangesloten bij de opleidingseisen die momenteel gelden voor certificatie. (zie noot 6)

De regering motiveert het voorstel om de certificatieverplichting gedeeltelijk om te zetten naar een registratieverplichting met het argument dat een registratiesysteem een goed alternatief biedt om de kwaliteitsborging in stand te houden, terwijl de registratieverplichting met lagere overheadkosten kan worden uitgevoerd.

De Afdeling merkt op dat door het aanpassen van het certificeringsstelsel naar een stelsel van registratie, het Arbeidsomstandighedenbesluit zal voorzien in twee stelsels. Er blijft immers voor andere beroepsgroepen (bijvoorbeeld een deskundige van een arbodienst (zie noot 7) of personen die tijdens hun werkzaamheden in aanraking komen met asbest) (zie noot 8) sprake van een certificeringsstelsel. Afgezien van het belang van een zo veel mogelijk uniforme regeling, acht de Afdeling een nadere uitleg nodig waarom voor de ene beroepsgroep een certificeringsstelsel noodzakelijk is, terwijl voor een andere beroepsgroep dezelfde kwaliteitsborging tegen lagere overheadkosten kan worden bereikt door middel van een registratiestelsel. Nader dient te worden toegelicht waarom voor de andere beroepsgroepen het bestaande certificeringsstelsel de voorkeur blijft verdienen.

De Afdeling adviseert de toelichting aan te vullen.

De Afdeling advisering van de Raad van State heeft een aantal opmerkingen bij het ontwerpbesluit en adviseert daarmee rekening te houden voordat een besluit wordt genomen.

De vice-president van de Raad van State


Nader rapport (reactie op het advies) van 25 november 2019

Naar aanleiding van de opmerkingen van de Afdeling is in paragraaf 1.2 van de toelichting bij het voorstel een passage opgenomen over de redenen voor het kiezen voor de verplichting tot het beschikken over een registratie in een persoonsregister voor bepaalde beroepsgroepen en voor de verplichting te beschikken over een persoonscertificaat voor andere typen beroepsgroepen. Deze keuzen zijn/worden gemaakt in nauw overleg met de betrokken sectoren.

De reden om voor bepaalde beroepsgroepen te kiezen voor verplichte registratie is in de meeste gevallen dat het gaat om beroepen waarin (heel) weinig personen werkzaam zijn. De relatief hoge kosten voor accreditatie zijn dan reden om voor persoonsregistratie te kiezen. Daarmee wordt tevens voorkomen dat er te weinig personen zullen kiezen voor de uitoefening van deze beroepen als gevolg van hoge certificatiekosten. Ook voor de 12.000 kraanmachinisten wordt verplichte registratie ingevoerd. Verplichte certificatie onder accreditatie zou voor kraanmachinisten geïmpliceerd hebben dat zij bij hercertificatie praktijktoetsen zouden moeten afleggen. Deze zijn kostbaar en worden onnodig geacht. Voor kraanmachinisten is verplichte registratie dan ook een geschikter instrument.

Voor verwijderaars van asbest en toezichthouders asbestverwijdering blijft de verplichting bestaan om te beschikken over een persoonscertificaat. In deze gevoelige sector bestaat een voorkeur voor verplichte certificatie onder accreditatie boven verplichte registratie, omdat dit het meest vergaande systeem biedt van onafhankelijke toetsing van de kwaliteit. Bovendien kunnen de hogere kosten worden omgeslagen over de ongeveer 5000 houders van asbestpersoonscertificaten. Inmiddels zijn certificatieschema’s tot stand gebracht voor verwijderaars van asbest en toezichthouders asbestverwijdering die aan de eisen voor uitvoering onder accreditatie voldoen. De betreffende certificerende instellingen hebben hiervoor accreditatie aangevraagd.

Voor enkele duikberoepen (duikers, duikploegleiders en duikmedische begeleiders) is nog geen keuze gemaakt tussen certificatie onder accreditatie of voor registratie. Voor arbokerndeskundigen wordt vooralsnog uitgegaan van voortzetting van de verplichting te beschikken over een certificaat, maar een certificatieschema hiervoor dat onder accreditatie kan worden uitgevoerd is nog niet tot stand gebracht. Over de opzet hiervan vindt nog overleg plaats met de betrokken veldpartijen.

Van de gelegenheid is gebruik gemaakt om door aanpassing van artikel 9.37d te voorzien in verlenging van de periode van aanwijzing van certificerende instellingen. Dit is noodzakelijk omdat gebleken is dat geen van certificerende instellingen voor 31 december 2019 over een accreditatie zal beschikken, met als gevolg dat deze certificerende instellingen niet voor 1 januari 2020 op basis van een accreditatie zullen kunnen worden aangewezen.

Tevens zijn enkele redactionele verbeteringen in de tekst van het ontwerpbesluit en de nota van toelichting aangebracht.

Ik moge U verzoeken overeenkomstig dit ontwerp te besluiten.

De Staatssecretaris van Sociale Zaken en Werkgelegenheid


Voetnoten

(1) Voor schietmeesters en voor personen die werken bij bedrijven die ontplofbare oorlogsresten opsporen gold geen certificatieverplichting.
(2) Voor de kraanmachinisten geldt een andere reden waarom een registratiestelsel te prefereren is boven een certificeringsstelsel. Voor deze beroepsgroep zou een certificeringsstelsel met name bij hercertificatie een onnodige verzwaring van de eisen inhouden (namelijk het moeten afleggen van een praktijkexamen). Deze eis wordt niet gesteld in het registratiestelsel.
(3) Toelichting, algemeen deel, paragraaf 1.2.
(4) Toelichting, algemeen deel, paragraaf 1.2.
(5) Toelichting, algemeen deel, paragraaf 1.5.1.
(6) Toelichting, algemeen deel, paragraaf 1.5.2.
(7) Artikel 2.14 van het Arbeidsomstandighedenbesluit.
(8) Artikel 4.54d van het Arbeidsomstandighedenbesluit.