Wijziging van het Besluit justitiële en strafvorderlijke gegevens in verband met het verstrekken van justitiële gegevens over begin en einde vrijheidsbeneming aan gemeenten ten behoeve van de re-integratie van ex-gedetineerden.

Bij Kabinetsmissive van 20 december 2018, no.2018002395, heeft Uwe Majesteit, op voordracht van de Minister voor Rechtsbescherming, bij de Afdeling advisering van de Raad van State ter overweging aanhangig gemaakt het ontwerpbesluit houdende wijziging van het Besluit justitiële en strafvorderlijke gegevens in verband met het verstrekken van justitiële gegevens over begin en einde vrijheidsbeneming aan gemeenten ten behoeve van de re-integratie van ex-gedetineerden, met nota van toelichting.

Het ontwerpbesluit creëert een grondslag voor de uitwisseling van bepaalde justitiële gegevens van gedetineerden tussen de Minister en de gemeente waar de betrokkene (laatstelijk) staat ingeschreven in de basisregistratie personen. Gemeenten die re-integratiebeleid hebben opgesteld, kunnen zich bij het ministerie van Justitie en Veiligheid aanmelden voor deze gegevensverstrekking. De gemeente kan de gedetineerde hierdoor in het kader van de re-integratie steun bieden bij het op orde krijgen van de zogeheten vijf basisvoorwaarden voor een goede re-integratie: ID-bewijs, onderdak, inkomen (of onderwijs), financiën en continuïteit van zorg.

De Afdeling advisering van de Raad van State maakt opmerkingen over de verhouding van het ontwerpbesluit tot de grondslag voor gegevensuitwisseling zoals deze is opgenomen in artikel 51c, tweede lid, Wet justitiële en strafvorderlijke gegevens (Wjsg). Daarnaast rijst de vraag hoe de verschillende wettelijke regelingen van gegevensuitwisseling van onder meer de Participatiewet, de Wet maatschappelijke ondersteuning 2015 (Wmo 2015) en de Wet gemeentelijke schuldhulpverlening zich verhouden tot (het doel van) het ontwerpbesluit. In verband daarmee is aanpassing van de toelichting wenselijk.

1. Verhouding tot artikel 51c Wjsg

Sinds 1 januari 2019 bepaalt artikel 51c, tweede lid, Wjsg dat, voor zover dit noodzakelijk is met het oog op een zwaarwegend algemeen belang, de minister aan personen of instanties tenuitvoerleggingsgegevens kan verstrekken onder andere voor het doel van de schuldhulpverlening of resocialisatie van betrokkene. Onder tenuitvoerleggingsgegevens wordt verstaan persoonsgegevens die betrekking hebben op de tenuitvoerlegging van straffen en maatregelen. (zie noot 1) De toelichting bij artikel 51c Wjsg gaat uitdrukkelijk in op de situatie dat de minister in dat kader persoonsgegevens verstrekt over een gedetineerde. (zie noot 2) Daarbij gaat het bijvoorbeeld om verstrekking van gegevens met het oog op schuldhulpverlening of reclassering, een besluit door het UWV en controle van een woonadres in de basisregistratie voor personen.

Het ontwerpbesluit maakt eveneens uitwisseling van gegevens van gedetineerden tussen de minister en gemeente mogelijk. Daarbij gaat het blijkens het voorgestelde artikel 11a bis, eerste lid, om verstrekking van de personalia van betrokkene, de datum en wijze waarop de vrijheidsbeneming is aangevangen en beëindigd en de datum van invrijheidstelling.

De Afdeling merkt op dat niet duidelijk is hoe artikel 51c, tweede lid, Wjsg zich verhoudt tot het ontwerpbesluit en in hoeverre het ontwerpbesluit in het licht daarvan toegevoegde waarde heeft. De toelichting gaat op deze vraag niet in.

De Afdeling adviseert in de toelichting in te gaan op de verhouding van het ontwerpbesluit tot artikel 51c Wjsg.

2. Binnengemeentelijke gegevensuitwisseling

Het doel van het ontwerpbesluit kan alleen worden bereikt als met het oog op de vervulling van de daarvoor noodzakelijke basisvoorwaarden (een identiteitsbewijs, onderdak, inkomen (of onderwijs), ordelijke financiën en continuïteit van zorg) binnen de gemeente op toereikende wijze gegevens kunnen worden uitgewisseld. Het WODC merkt op dat het gemeentelijke diensten door bestaande schotten niet zonder meer is toegestaan bepaalde informatie in het kader van de re-integratie van (ex-)gedetineerden met elkaar te delen. (zie noot 3) De verschillende diensten van de gemeente hebben taken op verscheidene beleidsterreinen met eigen wettelijke regelingen, ook waar het gegevensuitwisseling betreft. (zie noot 4) Ook de Autoriteit Persoonsgegevens (zie noot 5) vraagt aandacht voor het delen van gegevens binnen de verschillende diensten van de gemeente.

De Afdeling merkt op dat het ontwerpbesluit alleen de uitwisseling van gegevens over gedetineerden tussen de minister en de gemeente regelt. De vraag rijst echter of de gemeentelijke coördinator nazorg, nadat hij de gegevens van de minister heeft verkregen, een toereikende grondslag heeft voor het verstrekken aan en opvragen van gegevens over deze personen bij de betrokken gemeentelijke diensten. Dat laatste lijkt immers noodzakelijk voor het bieden van een goed aanbod tot nazorg. De toelichting gaat met het oog daarop niet in op de vraag hoe de toepasselijke regelingen inzake gegevensuitwisseling in onder meer de Participatiewet, de Wmo 2015 en de Wet gemeentelijke schuldhulpverlening zich verhouden tot (het doel van) het ontwerpbesluit.

De Afdeling adviseert in de toelichting op het voorgaande in te gaan.

De Afdeling advisering van de Raad van State heeft een aantal opmerkingen bij het ontwerpbesluit en adviseert daarmee rekening te houden voordat een besluit wordt genomen.

De vice-president van de Raad van State


Nader rapport (reactie op het advies) van 13 februari 2020

In haar advies merkt de Afdeling onder meer op dat niet duidelijk is hoe artikel 51c, tweede lid, van de Wet justitiele en strafvorderlijke gegevens (Wjsg) zich verhoudt tot het ontwerpbesluit en in hoeverre het ontwerpbesluit in het licht daarvan toegevoegde waarde heeft. Sinds 1 januari 2019 bepaalt artikel 51c, tweede lid, Wjsg namelijk dat, voor zover dit noodzakelijk is met het oog op een zwaarwegend algemeen belang, de minister aan personen of instanties tenuitvoerleggingsgegevens kan verstrekken. Als doel voor deze verstrekkingsmogelijkheid wordt in de wet onder andere uitdrukkelijk de schuldhulpverlening of resocialisatie van betrokkene genoemd. Naar aanleiding van het advies van de Afdeling ben ik tot de slotsom gekomen dat de met het ontwerpbesluit beoogde structurele verstrekking aan gemeenten van een beperkte set van gegevens van gedetineerden met het oog op het zwaarwegend algemeen belang van resocialisatie rechtstreeks op grond van de wettelijke regeling kan geschieden. De feitelijke verstrekking van deze gegevens (personalia, datum en wijze waarop de vrijheidsbeneming is aangevangen en beëindigd en datum van invrijheidstelling) aan aangesloten gemeenten zal beleidsmatig worden ingekaderd in daartoe opgestelde aansluitvoorwaarden. Hierin worden vergelijkbare voorwaarden aan de verstrekking gesteld als in het ontwerpbesluit.

Daartoe gemachtigd door de ministerraad moge ik U verzoeken goed te vinden dat het advies van de Afdeling advisering van de Raad van State buiten verdere behandeling wordt gelaten en dat het onderhavige nader rapport tezamen met het advies van de Afdeling advisering van de Raad van State en het ontwerpbesluit en de daarbij behorende nota van toelichting, zoals deze aan de Afdeling advisering van de Raad van State zijn voorgelegd, openbaar wordt gemaakt.

De Minister voor Rechtsbescherming


Voetnoten

(1) Artikel 1d van de Wet justitiële en strafvorderlijke gegevens.
(2) Kamerstukken II 2017/18, 34 889, nr. 3, p. 116-117.
(3) Zo zou bijvoorbeeld de Dienst Werk en Inkomen de coördinator nazorg geen informatie mogen geven over het inkomen van de (ex-)gedetineerde, zie eindrapport "Kosten en baten van maatschappelijk (re-)integratie van volwassenen en jeugdige (ex-) gedetineerden", Erasmus School of Economics in opdracht van het WODC, november 2016, p. 179.
(4) Zie bijvoorbeeld artikel 8 Wet gemeentelijke schuldhulpverlening, artikel 65 Participatiewet en artikel 5.2.1 Wet maatschappelijke ondersteuning 2015.
(5) Advies van 22 maart 2018 van de Autoriteit Persoonsgegevens, betreffende wetgevingsadvisering ontwerpbesluit houdende wijziging van het Besluit justitiële en strafvorderlijke gegevens in verband met het verstrekken van justitiële gegevens over begin en einde vrijheidsbeneming aan gemeenten ten behoeve van de re-integratie van ex-gedetineerden.