Minister van Financiën moet nieuw besluit nemen op AVG-verzoek en ook datakluis doorzoeken

Achtergrond

In 2021 vroegen de twee burgers de minister op grond van de Algemene Verordening Gegevensbescherming of zij voorkwamen op zwarte lijsten van de Belastingdienst. De minister heeft hun verzoek opgevat als een verzoek om na te gaan of hun persoonsgegevens voorkomen in de zogenoemde Fraude Signalering Voorziening (FSV) van de Belastingdienst en in andere vergelijkbare systemen. Volgens hem komen hun namen niet voor in de FSV. De minister gaf wel aan dat hij op dat moment niet kon nagaan of hun gegevens waren opgenomen in systemen van de Belastingdienst die met de FSV vergelijkbaar zijn. Volgens de burgers schiet het besluit van de minister op meerdere punten te kort. Daarom zijn ze in hoger beroep gekomen bij de Afdeling bestuursrechtspraak.

Datakluis

Omdat de Afdeling bestuursrechtspraak meerdere zaken in behandeling heeft over de FSV wilde zij een goed beeld krijgen van de FSV en de werkwijze van de minister bij het zoeken naar gegevens. Ook wilde zij inzicht in andere systemen waarin risico-signalen voor fraude worden opgeslagen. Daarom heeft zij de minister van Financiën in deze en andere zaken gevraagd om vragen over de FSV te beantwoorden. De antwoorden op deze vragen zijn als bijlagen bij de uitspraak gevoegd omdat deze informatie ook relevant kan zijn voor andere zaken. Ook is de directeur-generaal van de Belastingdienst op verzoek van de Afdeling bestuursrechtspraak aanwezig geweest op de rechtszitting in deze zaak. Verder heeft de Afdeling bestuursrechtspraak zelf (ambtshalve) kennis genomen van de informatie die het ministerie van Financiën sinds het voorjaar van 2026 aan de Tweede Kamer heeft gestuurd over de datakluis bij de Belastingdienst. Uit deze informatie blijkt dat de Belastingdienst in 2019 een datakluis in gebruik heeft genomen. Daarin zitten naar schatting 25 miljoen bestanden, die onder meer relevant zijn voor de kinderopvangtoeslagaffaire en de FSV. De minister heeft de inhoud van deze datakluis echter niet meegenomen bij beslissingen op informatieverzoeken van burgers. Ook blijkt dat er een groot aantal andere afgeschermde digitale omgevingen bij de Belastingdienst in gebruik zijn. Onder deze omstandigheden is de mededeling van de minister dat er over deze twee burgers geen informatie is gevonden, niet zonder meer geloofwaardig.

Zoekslag te beperkt

Ook heeft de minister de reikwijdte van het AVG-verzoek ten onrechte beperkt tot een zoekslag in de FSV en systemen die daarmee sterk vergelijkbaar zijn. Hij gaat daarbij voorbij aan het feit dat deze burgers juist inzicht willen in eventuele risico-signalen voor fraude die de Belastingdienst over hen in zogenoemde zwarte lijsten heeft bijgehouden. De Afdeling bestuursrechtspraak vindt dat de term ‘zwarte lijsten’ inhoudt dat daarbij moet worden gezocht in alle gegevensbestanden, applicaties en systemen waarin risico-signalen voor fraude worden of zijn bijgehouden.

Wat nu?

De minister moet nu een nieuwe beslissing op het bezwaar nemen. Daarbij moet hij zoeken naar de persoonsgegevens van deze burgers in alle gegevensbestanden, applicaties en systemen waarin risico-signalen voor fraude zijn of worden bijgehouden. De minister moet daarbij ook de inhoud van de datakluis en de inhoud van andere afgeschermde digitale omgevingen binnen de Belastingdienst meenemen. Tegen het nieuwe besluit van de minister kunnen de burgers direct beroep indienen bij de Afdeling bestuursrechtspraak. Zij hoeven niet eerst langs de rechtbank.