Advies over Wet inroepbevoegdheid ACM

Doel en inhoud van het wetsvoorstel

Het wetsvoorstel is ingediend door Julian Bushoff, lid van de Tweede Kamer voor GroenLinks-PvdA. Het voorstel regelt dat de Autoriteit Consument en Markt (ACM) toezicht kan uitoefenen op kleinere fusies en concentraties. De ACM, de Nederlandse mededingingswaakhond, houdt nu al toezicht op grotere concentraties, maar kan niets doen wanneer een onderneming een reeks kleinere bedrijven overneemt en zo de markt gaat beheersen (‘kralen-rijgen’), als een onderneming een klein innovatief bedrijf opkoopt om de innovatie te verhinderen (‘killer acquisitions’), of als een onderneming door overnames een lokale of nichemarkt gaat controleren.

Lichte vorm van toezicht

Het is niet goed vooraf te voorspellen hoe ondernemingen zullen reageren op de nieuwe bevoegdheid. Het is een lichte vorm van toezicht, omdat een onderneming alleen in actie hoeft te komen als de ACM vermoedt dat een concentratie schadelijk is voor de concurrentie. Maar VNO-NCW en MKB-Nederland verwachten dat ondernemers voor de zekerheid alle concentraties zullen melden bij de ACM. De ACM zou daar veel werk aan kunnen hebben, ook al omdat er veel meer kleine dan grote ondernemingen zijn in Nederland.

Noodzaak van het wetsvoorstel

De voorgestelde uitbreiding van het concentratietoezicht gaat bovendien over de volle breedte van onze economie. De initiatiefnemer noemt echter slechts drie sectoren waarin zich problemen met concentraties hebben voorgedaan: de huisartsenzorg, dierenartspraktijken en kinderopvang. Voor alle andere sectoren van de economie wordt niet gesteld dat er problemen met concentraties zijn, en voor dierenartspraktijken en kinderopvang wordt dat niet aannemelijk gemaakt. De overheid moet alleen nieuwe bevoegdheden krijgen als de noodzaak daarvan is aangetoond. De Afdeling advisering adviseert de initiatiefnemer om de noodzaak van deze nieuwe bevoegdheid uitdrukkelijk te motiveren, of, als dat niet mogelijk is, het wetsvoorstel in te perken.

Problemen in de huisartsenzorg

De toelichting bij het wetsvoorstel noemt problemen in de huisartsenzorg: er was een bedrijf (Co-Med) dat een reeks praktijken opkocht. Over de overgenomen praktijken kwamen veel klachten over de bereikbaarheid en de beschikbaarheid van de zorg. De ACM was echter niet bevoegd om in te grijpen. Er zijn daarmee wel aanwijzingen dat er serieuze problemen kunnen zijn met concentraties in de huisartsenzorg.

De Afdeling advisering merkt echter op dat de Nederlandse zorgautoriteit (de NZa) toezicht houdt op concentraties in de zorgsector. De NZa heeft de wettelijke opdracht om daarbij te toetsen of er bij de concentratie voldoende overleg is geweest met de meest betrokken partijen en of de continuïteit van cruciale zorg door de concentratie in gevaar komt. De beoordeling is echter niet eenvoudig: er is op dit moment een tekort aan huisartsen en concentraties in de huisartsenzorg zijn vaak bedoeld om die problemen op te lossen door efficiënter en beter samenwerken. De NZa kent de zorgsector ook beter dan de ACM. En er is wetgeving in behandeling om deze NZa-toets verder te verbeteren.

De Afdeling advisering adviseert de initiatiefnemer om te bekijken of de NZa-toets niet beter kan werken dan de ACM-toets.