Advies wetsvoorstel stroomlijning bestuurlijke boetemaxima en termijnen

Gepubliceerd op 8 april 2024

De Afdeling advisering van de Raad van State heeft op 8 april 2024 het advies gepubliceerd over het wetsvoorstel om bestuurlijke boetemaxima en termijnen te stroomlijnen.

Aanleiding wetsvoorstel

In een ongevraagd advies van 2015 constateerde de Afdeling advisering dat mensen die de wet overtreden, steeds vaker een boete krijgen via het bestuursrecht in plaats van het strafrecht. De Afdeling advisering merkte daarbij op dat het strafrecht, waarin de rechter de boete vaststelt, meer rechtsbescherming biedt dan het bestuursrecht, waarin het bestuur de boete vaststelt. Verder werd geconstateerd dat het bestuurs- en strafrecht sterk uiteenlopende boetemaxima hanteren voor soortgelijke overtredingen. Het advies luidde destijds om de beide rechtsgebieden beter op elkaar af te stemmen.

Inhoud wetsvoorstel

Het wetsvoorstel is een reactie op het advies uit 2015 en trekt de boetemaxima in het bestuurs- en strafrecht aan elkaar gelijk. Het uitgangspunt wordt dat de hoogte van de maximale boete in het bestuursrecht voortaan gelijk is aan één van de boetecategorieën uit het strafrecht. Als een gedraging zowel via het bestuursrecht als het strafrecht kan worden beboet, mag de boete die op grond van het bestuursrecht mag worden opgelegd niet hoger zijn dan die uit het strafrecht. Verschillende boetemaxima uit het bestuursrecht en het strafrecht worden aangepast om hieraan te voldoen.

Verhoging boetemaxima

Het wetsvoorstel leidt in veel gevallen tot hogere maximale bestuurlijke boetes. De regering stelt dat de gevolgen hiervan beperkt zullen zijn, omdat de maximale boete in de praktijk meestal niet wordt opgelegd. De Afdeling advisering vindt deze toelichting onvoldoende. Zij adviseert de regering om nader toe te lichten hoe de nieuwe maximale boetebedragen zich verhouden tot het evenredigheidsbeginsel. Daarbij verdienen niet alleen de wettelijke boetemaxima zélf aandacht, maar ook het boetebeleid waarmee bestuursorganen die boetemaxima toepassen. De regering vermeldt verder dat er onderzoek is gedaan naar het niveau van rechtsbescherming tegen bestuurlijke boetes. Het is echter onduidelijk tot welke wijzigingen dit leidt. De Afdeling adviseert om dit nog toe te lichten. Naast hogere maximale bestuurlijke boetes leidt het wetsvoorstel in sommige gevallen ook tot hogere maximale strafrechtelijke boetes. Voor deze wijziging acht de Afdeling advisering een nadere motivering in het bijzonder noodzakelijk. Deze ophoging leidt er in sommige gevallen toe dat de gevangenisstraf die in plaats van een boete kan worden opgelegd, een langere maximale duur krijgt. De Afdeling adviseert de regering om deze onderdelen van het wetsvoorstel te schrappen en dit desgewenst in een afzonderlijk wetsvoorstel te regelen.

Europees recht

Sommige boetemaxima zijn in het wetsvoorstel niet aangepast, omdat de maximale boetehoogte zou zijn voorgeschreven door het Europese recht. De Afdeling advisering merkt op dat het Europese recht mogelijk meer ruimte biedt dan de regering veronderstelt. De Afdeling adviseert dit nader te onderzoeken.


boetes_afwegen

Lees hier de volledige tekst van het advies van de Afdeling advisering.