Ga naar de inhoud
lees voor
Direct naar
  • en (Information in English)
  • de (Deutsche Informationen)
  • fr (Informations en français)
  • contact
  • pers
  • werken bij
  • app
  • Actueel
    • Nieuws
    • Zittingsagenda
    • Persagenda
    • Evenementen
    • Piet Hein Donner Scriptieprijs
  • Adviezen
  • Uitspraken
  • Publicaties
    • Brochures
    • Studies en onderzoeken
    • Regelingen
    • Consultaties
    • Jaarverslagen
    • Toespraken vice-president
  • Over ons
    • Raad van State in het kort
    • Organisatie
    • Advisering
    • Bestuursrechtspraak
    • Begrotingstoezicht
    • Toetsing Klimaatwet
    • Geschiedenis
    • Raad van State in beeld
  • Zoeken
  • en
  • de
  • fr
  • contact
  • pers
  • werken bij
  • app
Zoeken

  1. Home ›
  2. Uitspraken ›
  3. Uitspraak 202405589/1/R1

Uitspraak 202405589/1/R1

ECLI
ECLI:NL:RVS:2026:6805
Datum uitspraak
18 november 2026
Inhoudsindicatie
Bij besluit van 19 mei 2021 heeft het college van burgemeester en wethouders van Gulpen-Wittem afgewezen het verzoek van [partij A] en [partij B] om handhavend optreden wegens onder andere het ontbreken van een haag die aan de eisen uit het bestemmingsplan voldoet op het perceel [locatie 1]. [partij A] en [partij B] wonen aan de [locatie 2] te Wijlre in de nabijheid van de [locatie 1] in Wijlre. [appellant] woont aan de [locatie 1] in Wijlre en exploiteert daar een horecabedrijf. Ter plaatse van de [locatie 1] gold ten tijde van de besluiten bestemmingsplan "[locatie 1] te Wijlre". Op het perceel [locatie 1] rustte de bestemming "Horeca" met als functieaanduiding "specifieke vorm van horeca - ijsboerderij". De voor Horeca aangewezen gronden zijn bestemd voor horeca, met dien verstande dat ter plekke van de aanduiding "specifieke vorm van horeca - ijsboerderij" uitsluitend een ijsboerderij is toegestaan. In dit bestemmingsplan is opgenomen dat het gebruik van de bestemming "Horeca" alleen is toegestaan indien het landschapsplan dat is opgenomen in bijlage 1 van het bestemmingsplan wordt uitgevoerd en in stand wordt gehouden. Het bestemmingsplan is bij uitspraak van 24 april 2019, ECLI:NL:RVS:2019:1338, onherroepelijk geworden.
  • Hoger beroep
  • Hoger Beroep - Bestuursdwang / Dwangsom

Toon inhoud

  • Volledige tekst
  • Persaankondiging
Volledige tekst

202405589/1/R1.
Datum uitspraak: 18 november 2026

AFDELING
BESTUURSRECHTSPRAAK

Uitspraak op het hoger beroep van:

[appellant], wonend in Wijlre, gemeente Gulpen-Wittem,
appellant,

tegen de uitspraak van de rechtbank Limburg van 19 juli 2024 in zaak nr. 21/3374 in het geding tussen:

[partij A] en [partij B]

en

het college van burgemeester en wethouders van Gulpen-Wittem.

Procesverloop

Bij besluit van 19 mei 2021 heeft het college afgewezen het verzoek van [partij A] en [partij B] om handhavend optreden wegens onder andere het ontbreken van een haag die aan de eisen uit het bestemmingsplan voldoet op het perceel [locatie 1].

Bij besluit van 18 november 2021 heeft het college het door [partij A] en [partij B] daartegen gemaakte bezwaar ongegrond verklaard.

Bij uitspraak van 19 juli 2024 heeft de rechtbank het door [partij A] en [partij B] daartegen ingestelde beroep gegrond verklaard, het besluit van 18 november 2021 vernietigd en het college opgedragen een nieuw besluit op het bezwaar te nemen.

Tegen deze uitspraak heeft [appellant] hoger beroep ingesteld.

Het college en [partij A] en [partij B] hebben een schriftelijke uiteenzetting ingediend.

Bij besluit van 23 september 2024 heeft het college [appellant] gelast onder oplegging van een dwangsom de haag uit te voeren in overeenstemming met de regels van het bestemmingsplan.

[appellant] en [partij A] en [partij B] hebben hiertegen gronden aangevoerd.

Het college heeft een verweerschrift ingediend.

Het college heeft nadere stukken ingediend.

De Afdeling heeft de zaak op een zitting behandeld op 9 juni 2026, waar [appellant], bijgestaan door mr. L.M.A. Schrieder, rechtsbijstandverlener in Apeldoorn, het college, vertegenwoordigd door E.M.G. Haagmans en A.A.C.M. Gidding-Baade, [partij A] en [partij B], vertegenwoordigd door mr. C. Lubben, advocaat in Amsterdam, zijn verschenen. Verder is op de zitting [partij C], bijgestaan door drs. S.A.N. Geerling, rechtsbijstandverlener in Leusden, gehoord.

Overwegingen

Overgangsrecht inwerkingtreding Omgevingswet

1.       Op 1 januari 2024 zijn de Omgevingswet en de Invoeringswet Omgevingswet in werking getreden. Als een verzoek om handhaving van de Wet algemene bepalingen omgevingsrecht (Wabo) is ingediend vóór het tijdstip van inwerkingtreding van de Omgevingswet, dan blijft op grond van artikel 4.3, aanhef en onder a, van de Invoeringswet Omgevingswet het recht zoals dat gold onmiddellijk vóór dat tijdstip van toepassing tot het besluit op dat verzoek onherroepelijk wordt.

Het verzoek om handhaving van de Wabo is gedaan op 12 januari 2021. Dat betekent dat in dit geval de Wabo, zoals die gold vóór 1 januari 2024, van toepassing blijft.

Inleiding

2.       [partij A] en [partij B] wonen aan de [locatie 2] te Wijlre in de nabijheid van de [locatie 1] in Wijlre. [appellant] woont aan de [locatie 1] in Wijlre en exploiteert daar een horecabedrijf. Ter plaatse van de [locatie 1] gold ten tijde van de besluiten bestemmingsplan "[locatie 1] te Wijlre". Op het perceel [locatie 1] rustte de bestemming "Horeca" met als functieaanduiding "specifieke vorm van horeca - ijsboerderij". De voor Horeca aangewezen gronden zijn bestemd voor horeca, met dien verstande dat ter plekke van de aanduiding "specifieke vorm van horeca - ijsboerderij" uitsluitend een ijsboerderij is toegestaan. In dit bestemmingsplan is opgenomen dat het gebruik van de bestemming "Horeca" alleen is toegestaan indien het landschapsplan dat is opgenomen in bijlage 1 van het bestemmingsplan wordt uitgevoerd en in stand wordt gehouden. Het bestemmingsplan is bij uitspraak van 24 april 2019, ECLI:NL:RVS:2019:1338, onherroepelijk geworden.

[partij A] en [partij B] hebben met de brief van 12 januari 2021 het college verzocht om handhavend op te treden op het perceel de [locatie 1] omdat volgens hen de haag niet is gerealiseerd in overeenstemming met de regels van het bestemmingsplan. Het college heeft bij besluit van 19 mei 2021 het verzoek om handhaving afgewezen. Volgens het college voldoet de haag aan het landschapsplan zoals dat is opgenomen in bijlage 1 van het bestemmingsplan en is het college daarom niet bevoegd om tot handhaving over te gaan. Bij besluit van 18 november 2021 heeft het college, in afwijking van het advies van de intergemeentelijke adviescommissie bezwaarschriften, de afwijzing om handhavend op te treden tegen de haag gehandhaafd. De rechtbank heeft in de uitspraak van 19 juli 2024 het beroep van [partij A] en [partij B] tegen het besluit van 18 november 2021 gegrond verklaard. Volgens de rechtbank voldoet de haag niet aan het vereiste dat de haag de in het plangebied geparkeerde auto’s vanaf de openbare weg aan het zicht moet onttrekken. De rechtbank heeft het college opgedragen een nieuw besluit op het bezwaar van [partij A] en [partij B] te nemen. [appellant] heeft hoger beroep ingesteld. Bij besluit van 23 september 2024 heeft het college aan [appellant] alsnog een last onder dwangsom opgelegd omdat de haag niet voldoet aan de regels van het bestemmingsplan. [appellant] en [partij A] en [partij B] zijn het niet eens met dit besluit en hebben hiertegen gronden aangevoerd.

Beoordeling hoger beroep

3.       [appellant] betoogt dat de rechtbank ten onrechte heeft overwogen dat in strijd is gehandeld met de regels van het bestemmingsplan ten tijde van de besluiten. Volgens hem blijkt niet uit het landschapsplan en de overige planregels dat de haag een bepaalde hoogte moet hebben.

3.1.    In artikel 3.5.4 van de planregels is opgenomen dat het gebruiken van de bestemming "Horeca" uitsluitend is toegestaan indien de landschappelijke inpassing, zoals bedoeld in artikel 3.1, aanhef en onder e, conform het landschapsplan zoals opgenomen in bijlage 1 van deze regels, direct na het onherroepelijk worden van voorliggend plan wordt uitgevoerd en kwalitatief en kwantitatief in stand wordt gehouden.

In artikel 3.1, aanhef en onder e, staat dat de voor Horeca aangewezen gronden bestemd zijn voor landschappelijke inpassing in de vorm van groenvoorzieningen met een visueel afschermende functie, die tenminste in het plangebied geparkeerde auto's aan het zicht vanaf de openbare weg onttrekken, ter plaatse van de aanduiding "specifieke vorm van horeca - landschappelijke inpassing" overeenkomstig het inrichtingsplan opgenomen als bijlage 1 bij deze regels.

Het landschapsplan in bijlage 1, ook wel inrichtingsplan of inpassingsplan genoemd, betreft een plattegrond waarop staat hoe het perceel aan de [locatie 1] moet worden ingericht. Tegen de grens van het perceel, aan de zuidwestzijde van de parkeerplaatsen, dient een haag te worden gerealiseerd. Ook dienen er tussen parkeerplaatsen bomen te worden geplant. Op de plattegrond staat dat de haag en de bomen een visueel afschermende functie moeten hebben. Ook staat dat de haag 215 meter lang moet zijn en uit 1.075 planten, 5 stuks per meter, moet bestaan. Verder staat een moestuin/kruidentuin ingetekend. Ook staat ingetekend dat aan twee zijden van de loods gevelbeplanting in de vorm van klimplanten moet worden aangebracht.

3.2.    Naar het oordeel van de Afdeling heeft de rechtbank terecht overwogen dat het college ten onrechte bij het besluit van 19 mei 2021, gehandhaafd bij het besluit van 18 november 2021, het verzoek om handhaving van [partij A] en [partij B] heeft afgewezen. De haag voldeed ten tijde van de besluiten namelijk niet aan de planregels. Daarover overweegt de Afdeling als volgt.

Hoewel [appellant] met juistheid betoogt dat in het landschapsplan in bijlage 1 van de planregels geen minimale hoogte voor de haag is opgenomen, staat in artikel 3.5.4 van de planregels dat het gebruiken van de bestemming "Horeca" uitsluitend is toegestaan indien de landschappelijke inpassing, zoals bedoeld in artikel 3.1, aanhef en onder e, conform het landschapsplan zoals opgenomen in bijlage 1 van deze regels, direct na het onherroepelijk worden van voorliggend plan wordt uitgevoerd en kwalitatief en kwantitatief in stand wordt gehouden. In artikel 3.1, aanhef en onder e, van de planregels staat dat de toegelaten groenvoorzieningen met een visueel afschermende functie tenminste de aan het plangebied geparkeerde auto’s aan het zicht vanaf de openbare weg onttrekken overeenkomstig het landschapsplan opgenomen als bijlage 1 van de planregels. Hiermee is geregeld dat de groenvoorzieningen die een visueel afschermende functie hebben, zijnde de hagen en bomen volgens het landschapsplan in bijlage 1 bij de planregels, tenminste het zicht aan de op het plangebied geparkeerde auto’s vanaf de openbare weg moeten onttrekken. De Afdeling begrijpt uit de plantoelichting dat met de openbare weg de Valkenburgerweg wordt bedoeld. Deze weg ligt op ongeveer 50 meter van het perceel van [appellant].

Niet in geschil is dat ten tijde van het besluit op bezwaar van 18 november 2021 de haag een hoogte van 80 tot 100 centimeter had. De Afdeling is met de rechtbank van oordeel dat deze hoogte niet voldoende is om de op het perceel geparkeerde auto’s aan het zicht te onttrekken vanaf de openbare weg, zijnde de Valkenburgerweg. Naar het oordeel van de Afdeling heeft de rechtbank terecht overwogen dat [appellant] het perceel gebruikte voor de bestemming "Horeca" zonder dat volledig uitvoering werd gegeven aan de landschappelijke inpassing. Daarom was er een overtreding.

Het betoog slaagt niet.

Conclusie hoger beroep

4.       Het hoger beroep is ongegrond. De Afdeling bevestigt de aangevallen uitspraak.

Beoordeling beroepen

5.       Het college heeft op 23 september 2024 opnieuw op het bezwaar beslist. Dit besluit wordt, gelet op artikel 6:24 van de Algemene wet bestuursrecht (Awb), gelezen in samenhang met artikel 6:19, eerste lid, van die wet, van rechtswege geacht onderwerp te zijn van dit geding. De Afdeling zal de beroepen daartegen hierna beoordelen.

5.1.    Een medewerker van het college heeft op 26 augustus 2024 de hoogte van de haag gecontroleerd. De resultaten van deze controle zijn neergelegd in de rapportage van 26 augustus 2024. In de rapportage staat dat de haag 120 tot 140 centimeter hoog was. Omdat volgens het college [appellant] het perceel in gebruik had zonder dat volledig uitvoering werd gegeven aan de landschappelijke inpassing, zoals bedoeld in artikel 3.1, aanhef en onder e, conform het landschapsplan zoals opgenomen in bijlage 1 van de planregels, was hij volgens het college in overtreding. Onder verwijzing naar deze rapportage heeft het college [appellant] gelast volledig uitvoering te geven aan de landschappelijke inpassing voor zover hij het perceel in gebruik heeft voor "Horeca". [appellant] kan onder andere voldoen door de bestaande haag te laten groeien totdat een minimale hoogte van 150 centimeter is bereikt. [appellant] verbeurt een dwangsom van € 1.000,00 per geconstateerde overtreding met een maximum van € 10.000,00 indien hij niet voor 1 oktober 2025 een haag heeft gerealiseerd die op alle plekken minimaal 150 centimeter hoog is.

Moest het college een vooraankondiging aan [appellant] sturen?

6.       [appellant] betoogt dat het college ten onrechte een last onder dwangsom heeft opgelegd zonder eerst een brief te verzenden waarin een vooraankondiging tot het opleggen van een last onder dwangsom wordt medegedeeld. Hij verwijst in dat verband naar de Landelijke Handhavingsstrategie Omgevingsrecht (LHSO) van het college.

6.1.    Niet is gebleken dat het collegebeleid hanteert waarin staat dat het in een situatie zoals deze eerst een vooraankondiging verstuurt voordat het tot handhaving overgaat. Daarbij komt dat met de uitspraak van 19 juli 2024 [appellant] ervan op de hoogte was dat de haag niet in overeenstemming was met de planregels. De Afdeling ziet gelet hierop geen aanleiding voor het oordeel dat het niet zonder vooraankondiging tot handhaving mocht besluiten.

Het betoog slaagt niet.

Is er een overtreding?

7.       [appellant] betoogt dat er geen overtreding was van de regels van het bestemmingsplan omdat daarin niet is opgenomen hoe hoog de haag moet zijn.

7.1.    De Afdeling verwijst naar wat is overwogen onder 3.2 over wat is neergelegd in artikel 3.5.4 in samenhang met artikel 3.1, aanhef en onder e, van de planregels en het landschapsplan in bijlage 1 bij de planregels. Het college heeft zich daarom terecht op het standpunt gesteld dat [appellant] in strijd handelde met de regels van het bestemmingsplan.

Het betoog slaagt niet.

Is aan de last voldaan met een haag van minimaal 150 centimeter?

8.       [partij A] en [partij B] betogen dat het college ten onrechte in het besluit heeft neergelegd dat [appellant] uitvoering kan geven aan de last door een haag van 150 centimeter te realiseren. Zij voeren aan dat om de geparkeerde auto’s aan het zicht vanaf de openbare weg te onttrekken een hogere haag noodzakelijk is.

8.1.    Naar het oordeel van de Afdeling heeft het college zich op het standpunt mogen stellen dat met een haag met een minimale hoogte van 150 centimeter aan de planregels wordt voldaan en dan geen dwangsom meer zal worden verbeurd. Het college heeft daarbij in aanmerking genomen dat een normale personenauto een hoogte heeft van ongeveer 150 centimeter. Daarbij neemt de Afdeling in aanmerking dat aan het zicht onttrekken van auto’s niet betekent dat de auto’s volledig moeten zijn verscholen achter de haag.

Het betoog slaagt niet.

Heeft het college de begunstigingstermijn in redelijkheid mogen stellen?

9.       [appellant] en [partij A] en [partij B] betogen dat het college geen redelijke termijn heeft gesteld om te voldoen aan de last. [partij A] en [partij B] voeren daarover aan dat de termijn onredelijk lang is, omdat de aanwezige haag eenvoudigweg kan worden vervangen door een hogere haag.

[appellant] voert aan dat de termijn onredelijk kort is en het niet in zijn macht ligt om ervoor te zorgen dat de aanwezige haag uiterlijk 1 oktober 2025 tot een hoogte zal zijn gegroeid van 150 centimeter.

9.1.    Zoals de Afdeling eerder heeft overwogen in haar uitspraak van 26 juli 2023, ECLI:NL:RVS:2023:2860, overweging 10.4, volgt uit artikel 5:32a, tweede lid, van de Awb dat bij een last onder dwangsom die strekt tot het ongedaan maken van een overtreding of het voorkomen van verdere overtreding, een termijn wordt gesteld gedurende welke de overtreder de last kan uitvoeren zonder dat een dwangsom wordt verbeurd. Aan het college komt bij het bepalen van de lengte van de begunstigingstermijn enige vrijheid toe. Bij het bepalen van de lengte van de begunstigingstermijn geldt als uitgangspunt dat deze termijn niet wezenlijk langer mag worden gesteld dan noodzakelijk is om de overtreding te kunnen opheffen. Voor de vraag of een begunstigingstermijn in redelijkheid kan worden gesteld, is slechts van belang of binnen die termijn aan de last kan worden voldaan. Zie bij wijze van voorbeeld de uitspraak van 2 februari 2022, ECLI:NL:RVS:2022:330.

9.2.    Het college heeft aan de motivering van de gestelde begunstigingstermijn ten grondslag gelegd dat de aanwezige haag op dat moment al een hoogte had van 120 tot 140 centimeter, goed groeit en de tijd nodig heeft om te groeien tot 150 centimeter. Het college gaat uit van een groei van 30 centimeter per jaar. Het college heeft daarom bepaald dat [appellant] tot uiterlijk 1 oktober 2025 heeft om aan de last te voldoen. Het college heeft geen aanleiding gezien om een kortere begunstigingstermijn te stellen en daardoor [appellant] te verplichten om de haag te vervangen door een nieuwe haag van 150 centimeter.

9.3.    Naar het oordeel van de Afdeling heeft het college de begunstigingstermijn mogen vaststellen op 1 oktober 2025. In wat [partij A] en [partij B] naar voren hebben gebracht, ziet de Afdeling geen aanleiding voor het oordeel dat het college gelet op de specifieke omstandigheden van dit geval een te lange begunstigingstermijn heeft vastgesteld. Het college mocht daarbij in aanmerking nemen dat een volledige vervanging van de haag leidt tot onnodige vernietiging van het aanwezige groen. Verder heeft het college ervan uit mogen gaan dat de haag gemiddeld 30 centimeter per jaar groeit. [appellant] heeft niet aannemelijk gemaakt dat het college daarbij uitgaat van onjuiste gegevens.

De betogen slagen niet.

De hoogte van de dwangsom

10.     [appellant] betoogt dat het college ten onrechte de dwangsom heeft vastgesteld op een bedrag van € 1.000,00 per geconstateerde overtreding. [appellant] stelt dat een dwangsom met een hoogte van € 500,00 hier passender is. Hij maakt daarbij de vergelijking met de last onder dwangsom over de moestuin op zijn perceel. Het college had in die last een dwangsom van € 500,00 per geconstateerde overtreding opgelegd. Volgens [appellant] heeft het college niet gemotiveerd waarom in dit geval een hogere dwangsom passend is.

10.1.  In artikel 5:32b, derde lid, van de Awb staat dat de bedragen in redelijke verhouding tot de zwaarte van het geschonden belang en tot de beoogde werking van de dwangsom.

10.2.  Het opleggen van een last onder dwangsom heeft als doel de overtreder te bewegen tot naleving van de voor hem geldende regels. Van de dwangsom moet zo’n prikkel uitgaan dat de opgelegde last wordt uitgevoerd zonder dat een dwangsom wordt verbeurd.

Het college heeft naar het oordeel van de Afdeling een dwangsom van € 1.000,00 in redelijke verhouding mogen achten tot de zwaarte van het geschonden belang. Het college heeft bij de haag een hogere dwangsom vastgesteld, omdat het college het van groter belang acht dat de haag voldoet aan de planregels dan de moestuin. In wat [appellant] heeft aangevoerd ziet de Afdeling geen aanleiding voor het oordeel dat het college de dwangsom niet mocht vaststellen op € 1.000,00 per geconstateerde overtreding.

Het betoog slaagt niet.

Conclusie

11.     De beroepen zijn ongegrond.

Proceskosten

12.     Het college hoeft geen proceskosten te vergoeden.

Beslissing

De Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State:

I.        bevestigt de aangevallen uitspraak;

II.       verklaart de beroepen tegen het besluit van 23 september 2024 ongegrond.

Aldus vastgesteld door mr. G.T.J.M. Jurgens, lid van de enkelvoudige kamer, in tegenwoordigheid van mr. E.L. Denters, griffier.

w.g. Jurgens
lid van de enkelvoudige kamer

w.g. Denters
griffier

Uitgesproken in het openbaar op 18 november 2026

163-1124

Persaankondiging

Uitspraken over handhaving rondom ijsboerderij in Wijlre

Zes uitspraken die allemaal gaan over de ijsboerderij in Wijlre. De zaken gaan over verschillende dwangsommen die het college van burgemeester en wethouders van Gulpen-Wittem aan de ijsboerderij heeft opgelegd en over handhavingsverzoeken van omwonenden tegen de ijsboerderij. Het college van B&W heeft dwangsommen opgelegd omdat de ijsboerderij handelt in strijd met het bestemmingsplan. Zo zou bij de ijsboerderij niet in hoofdzaak ijs worden verkocht. De rechtbank Limburg heeft zich eerder over deze zaken gebogen. De omwonenden zijn tegen de diverse rechtbankuitspraken in hoger beroep gekomen bij de Afdeling bestuursrechtspraak. Die heeft de zaken gezamenlijk op 8 juni 2026 op zitting behandeld. De zes uitspraken hebben de volgende zaaknummers: 202400067/1, 202400073/1, 202405434/1, 202405587/1, 202405589/1, 202405591/1 en 202405594/1.


  • Zoeken
  • Link kopiëren
  • Citeren
  • Opslaan als PDF-document
  • Opslaan als PDF-document

Raad van State

De Raad van State is onafhankelijk adviseur van regering en parlement over wetgeving en bestuur en hoogste algemene bestuursrechter van het land.

  • Meer over ons
  • Vacatures

Contact

De Raad van State bevindt zich in het centrum van Den Haag. Wilt u in contact komen met ons of wilt u ons bezoeken voor een zitting?

  • Telefoon
  • Locatie en route
  • Post en e-mail
  • Wet open overheid
  • Nieuwe zaak starten

Altijd op de hoogte

Ontvang ons nieuws via de abonnementenservice in uw mailbox. Op de hoogte gehouden worden over uitspraken die gedaan worden in bepaalde zaken? Meld u dan aan voor de e-mailservice. Of bekijk de voortgang van een bepaalde procedure bij de Afdeling bestuursrechtspraak.

  • Abonnementenservice
  • E-mailservice uitspraken
  • Voortgang procedure
  • Aanvragen oude uitspraken

Toegankelijkheid | Privacy | Cookiebeleid

Volg ons

  • Bluesky
  • LinkedIn
  • Instagram
  • Mastodon