Uitspraak BRS.26.003562

BRS.26.003562
ECLI:NL:RVS:2026:6624

Datum uitspraak: 12 november 2026

AFDELING
BESTUURSRECHTSPRAAK

Uitspraak met toepassing van artikel 8:54, eerste lid, van de Algemene wet bestuursrecht op het hoger beroep van:

[appellant],
appellant,

tegen de uitspraak van de rechtbank Den Haag, zittingsplaats Zwolle, van 13 juli 2026 in zaak nr. NL26.37193 in het geding tussen:

[appellant]

en

de minister van Asiel en Migratie.

Procesverloop

Bij besluit van 3 juli 2026 heeft de minister appellant in vreemdelingenbewaring gesteld.

Bij uitspraak van 13 juli 2026 heeft de rechtbank het met een kennisgeving daartegen ingestelde beroep ongegrond verklaard en het verzoek om schadevergoeding afgewezen.

Tegen deze uitspraak heeft appellant, vertegenwoordigd door mr. H. Palanciyan, advocaat in Amsterdam, hoger beroep ingesteld.

Overwegingen

Inleiding

1.        De minister heeft appellant in vreemdelingenbewaring gesteld op grond van artikel 59, eerste lid, aanhef en onder a, van de Vw 2000 met het oog op uitzetting naar Italië. Uit het Uittreksel Justitiële Documentatie van 7 juli 2026 blijkt dat de politierechter van de rechtbank Overijssel appellant op 24 april 2026 heeft veroordeeld tot twee maanden gevangenisstraf, waarvan één voorwaardelijk. Appellant zit vervolgens 30 dagen, van 4 juni 2026 tot en met 3 juli 2026, in detentie waarna zijn vreemdelingenbewaring aanvangt. De minister heeft de vreemdelingenbewaring op 15 juli 2026 opgeheven wegens uitzetting van appellant.

1.2.        Partijen zijn het erover eens dat de inspanningsverplichting door de minister is geschonden door geen handelingen te verrichten tijdens de strafrechtelijke detentie, gericht op de uitzetting. De rechtbank komt echter tot het oordeel dat de belangenafweging in het nadeel van appellant uitvalt. Daarover overweegt zij dat het een relatief korte periode betrof waarin de minister handelingen had kunnen verrichten en dat niet met zekerheid gezegd kon worden dat de vlucht eerder had kunnen plaatsvinden. Omdat op 7 juli 2026 alsnog een vluchtaanvraag is verzonden, is dit niet onredelijk laat.

1.3.        Appellant komt in hoger beroep op tegen dit oordeel en betoogt in zijn enige grief dat de belangenafweging in het voordeel van hem moet uitvallen. Daarvoor voert hij aan dat het voorwaardelijke gedeelte van de gevangenisstraf de minister niet hoefde te beletten om uitzettingshandelingen te verrichten. Ook maakt de status van appellant als Unieburger en de bereidheid om mee te werken aan zijn vertrek dat de belangenafweging in zijn voordeel moest uitvallen.

Beoordeling van het hoger beroep

2.        Uit de uitspraak van de Afdeling van 16 september 2026, ECLI:NL:RVS:2026:5412, onder 4.1, volgt dat, als de minister geen of onvoldoende uitvoering heeft gegeven aan de inspanningsverplichting, dit nog niet betekent dat de maatregel onrechtmatig is, maar dat er ruimte is voor een belangenafweging. In dezelfde uitspraak heeft de Afdeling onder 4.2 en verder uitgelegd welke aspecten kenbaar in de belangenafweging betrokken kunnen worden. De belangen die na een schending van de inspanningsverplichting in ieder geval een rol spelen zijn: de duur van de schending van de inspanningsverplichting, de duur van de vreemdelingenbewaring en de mate waarin de minister daarin voortvarend handelt gericht op de uitzetting of overdracht van een vreemdeling. Daarnaast is van belang de mogelijkheid voor de minister om op korte termijn een terugkeer of overdracht vanuit vreemdelingenbewaring te realiseren, als ook de mate waarin een vreemdeling meewerkt aan zijn vertrek of het vertrek frustreert of eerder heeft gefrustreerd.

2.1.        Uit het Uittreksel Justitiële Documentatie volgt dat de executie van het vonnis van 24 april 2026 op 4 juni 2026 is aangevangen en duurde tot en met 3 juli 2026. Dit wordt in het licht van de uitspraak van de Afdeling van 16 september 2026, ECLI:NL:RVS:2026:5411, als korte strafrechtelijke detentieperiode aangemerkt. De minister moet in dit geval vervolgens binnen acht werkdagen na de dag waarop feitelijk de executie van die gevangenisstraf is aangevangen, een eerste voorbereidingshandeling verrichten. Zie de laatstgenoemde uitspraak, onder 8.12. Dat betekent dat de minister uiterlijk op 15 juni 2026 een uitzettingshandeling had moeten verrichten. Dit is niet gebeurd. Pas op 7 juli 2026, vijf dagen na het aanvangen van de vreemdelingenbewaring, heeft de minister een vertrekgesprek gevoerd en een vluchtaanvraag verstuurd. Hiermee heeft de minister geruime tijd niet aan zijn inspanningsverplichting voldaan, te weten vanaf 15 juni 2026 tot en met 2 juli 2026. De inbewaringstelling is vervolgens op 15 juli 2026 opgeheven, omdat appellant naar Italië is uitgezet. Deze aspecten wegen zwaar in het nadeel van de minister mee bij de belangenafweging. Hoewel in het voordeel van de minister meeweegt dat hij voortvarend heeft gehandeld tijdens de vreemdelingenbewaring door op de vijfde dag de eerste uitzettingshandelingen te verrichten, staat naar het oordeel van de Afdeling daar tegenover dat appellant een Unieburger is en in het bezit is van een geldig Italiaans paspoort. De vreemdelingenbewaring had dus voorkomen kunnen worden of korter kunnen duren als de minister tijdens de strafrechtelijke detentie al handelingen gericht op de uitzetting had verricht. Het lag op de weg van de minister om te anticiperen op de relatief eenvoudige mogelijkheid om appellant snel uit te zetten, temeer omdat de schending van de inspanningsverplichting zo ruim was en er al een geldig reisdocument voorhanden was. Verder weegt in het voordeel van appellant mee dat hij zijn uitzetting niet heeft gefrustreerd. Weliswaar heeft hij tijdens het gehoor voorafgaande aan de maatregel van vreemdelingenbewaring verklaard naar Duitsland te willen, omdat hij daar een lange tijd heeft gewoond en familie heeft, uit het verslag van het vertrekgesprek van 7 juli 2026 volgt eveneens dat hij heeft verklaard volledig mee te werken aan zijn vertrek naar Italië.

2.2.        Anders dan de rechtbank, komt de Afdeling tot het oordeel dat de ernst van de schending van de inspanningsverplichting maakt dat in dit geval het belang van appellant bij vaststelling van een onrechtmatige maatregel zwaarder weegt dan het belang van de minister bij een vreemdelingenbewaring gericht op het kunnen uitzetten van appellant. Als gevolg daarvan is de maatregel van vreemdelingenbewaring vanaf het begin onrechtmatig.

2.3.        De grief slaagt.

3.        In deze zaak zijn geen vragen aan de orde over de uitleg of de geldigheid van een bepaling van Unierecht (arrest van het Hof van Justitie van 24 maart 2026, Remling, ECLI:EU:C:2026:243, punten 24 en 31).

Conclusie

4.        Omdat de maatregel van vreemdelingenbewaring vanaf het begin onrechtmatig is, bestaat voor ambtshalve toetsing geen aanleiding. Het hoger beroep is gegrond. De Afdeling vernietigt de uitspraak van de rechtbank. Het beroep is alsnog gegrond. Omdat de maatregel van vreemdelingenbewaring al is opgeheven, is een bevel tot opheffing niet nodig. Appellant heeft wel recht op schadevergoeding (artikel 106, eerste lid, van de Vw 2000). De Afdeling kent deze vergoeding daarom aan appellant toe. De minister moet de proceskosten vergoeden.

Beslissing

De Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State:

I.        verklaart het hoger beroep gegrond;

II.        vernietigt de uitspraak van de rechtbank Den Haag, zittingsplaats Zwolle, van 13 juli 2026 in zaak nr. NL26.37193;

III.        verklaart het beroep gegrond;

IV.        kent aan appellant een vergoeding toe van € 1.560,00, over de periode van 3 juli 2026 tot en met 15 juli 2026, ten laste van de Staat der Nederlanden, te betalen door de griffier van de Raad van State;

V.        veroordeelt de minister van Asiel en Migratie tot vergoeding van bij appellant in verband met de behandeling van het beroep en het hoger beroep opgekomen proceskosten tot een bedrag van € 2.802,00, geheel toe te rekenen aan door een derde beroepsmatig verleende rechtsbijstand.

Aldus vastgesteld door mr. J.H. van Breda, voorzitter, en mr. V.V. Essenburg en mr. M.J.M. Ristra-Peeters, leden, in tegenwoordigheid van mr. J. van de Kolk, griffier.

w.g. Van Breda
voorzitter

w.g. Van de Kolk
griffier

Uitgesproken in het openbaar op 12 november 2026

347-1204