Voorrang woningbouwzaken
Sinds de zomer van 2024 krijgen woningbouwzaken voorrang op andere rechtszaken in het omgevingsrecht. Dat is bijzonder, omdat de bestuursrechter in principe zaken op volgorde van binnenkomst behandelt. Maar de Afdeling bestuursrechtspraak heeft veel omgevingszaken, waaronder woningbouwprojecten, in behandeling. Bovendien zijn die zaken niet alleen groter dan vroeger, ze zijn ook complexer. Het duurt daardoor helaas langer om uitspraak te doen. Tegelijkertijd is woningnood een groot maatschappelijk probleem. De Afdeling bestuursrechtspraak vindt het dus noodzakelijk om haar steentje bij te dragen.
Aanvankelijk zou dit project een jaar duren, maar in mei 2025 besloot de Afdeling bestuursrechtspraak dit project met een jaar te verlengen. Inmiddels heeft de Afdeling bestuursrechtspraak aangekondigd woningbouwzaken in elk geval tot de zomer van 2027 voorrang te blijven geven. Dit betekent echter ook dat partijen die andere omgevingszaken bij de Afdeling bestuursrechtspraak hebben lopen, soms langer moeten wachten. Maar omdat de meeste hele grote woningbouwzaken zijn afgerond, is er nu ook ruimte om andere (en oudere) omgevingszaken op te pakken.
Hoe werkt het?
Op dit project is een team van gespecialiseerde staatsraden en griffiers gezet. Het samenbrengen van deze werkkracht en deskundigheid leidt tot een efficiëntere behandeling van de zaken. Voor partijen in deze zaken verandert er niets in de procedure. De termijnen blijven hetzelfde en zij krijgen op de rechtszitting dezelfde ruimte om hun standpunt uiteen te zetten als in zaken die geen deel uitmaken van dit project. De snelheid zit hem in het met voorrang en het projectmatig behandelen van deze zaken.
Resultaten
Sinds de zomer van 2024 tot eind juni 2026 zijn ruim 515 woningbouwprojecten met voorrang behandeld, samen goed voor ruim 103.000 woningen. In zo'n 375 woningbouwzaken die voorrang kregen, is al uitspraak gedaan, samen goed voor 74.500 woningen. In zo'n 55 zaken die samen 7.950 woningen mogelijk maken, is al wel een rechtszitting gehouden, maar wordt nog gewerkt aan de uitspraak. En 90 woningbouwzaken kregen voorrang, samen goed voor zo'n 20.700 woningen, maar die zaken werden vlak voor de zitting of de uitspraak ingetrokken.
Tijdwinst
Voorrang in woningbouwzaken leidt tot tijdwinst. Deze zaken zouden voorlopig nog niet op zitting zijn behandeld, als zij op hun beurt hadden moeten wachten. Gemiddeld duurde de totale procedure in woningbouwzaken - van binnenkomst tot uitspraak - ongeveer een jaar. Dat is aanzienlijk sneller dan de doorlooptijd in andere omgevingszaken. De Afdeling bestuursrechtspraak blijft zich inspannen voor verdere versnelling.
Hoeveel woningen kregen groen licht?
Hoeveel woningen groen licht kregen is lastig aan te geven. In een groot aantal zaken werden de bezwaren ongegrond verklaard, waardoor een woningbouwplan door mocht gaan of van een vergunning gebruik kon worden gemaakt. Maar in andere zaken kwam de Afdeling bestuursrechtspraak tot een vernietiging of werd een tussenuitspraak gedaan. Een vernietiging leidde echter niet in alle gevallen tot een streep door de woningen, bijvoorbeeld als een gebrek in een plan tijdens de procedure kon worden hersteld of als de Afdeling bestuursrechtspraak zelf een onderdeel in het plan aanpaste.
Op de hoogte blijven?
Elke vrijdagmiddag om 12.00 uur publiceert de Afdeling bestuursrechtspraak een overzicht van een aantal in het oog springende zaken die zij de week daarop op een rechtszitting behandelt. De woningbouwzaken die met voorrang worden behandeld, maken daar deel van uit. Ook in onze aankondiging van uitspraken op maandagmiddag om 14.00 uur vragen we aandacht voor uitspraken in deze zaken. Als u hierover wekelijks wilt worden geïnformeerd via de mail, dan kunt u zich inschrijven voor onze abonnementenservice.