Samenvatting advies Uitvoeringswet Algemene verordening gegevensbescherming

Datum publicatie: woensdag 13 december 2017 - Datum advies: dinsdag 10 oktober 2017

De Afdeling advisering van de Raad van State heeft advies uitgebracht over het voorstel voor een Uitvoeringswet Algemene verordening gegevensbescherming. Het wetsvoorstel is op 12 december 2017 bij de Tweede Kamer ingediend. Daarmee is ook het advies van de Afdeling advisering openbaar geworden.

Inhoud en karakter Uitvoeringswet

Het wetsvoorstel geeft uitvoering aan de Algemene verordening gegevensbescherming (AVG). Zo regelt het onder meer de instelling en inrichting van een nationale toezichthouder (de Autoriteit Persoonsgegevens) en de bevoegdheid van die toezichthouder om bestuurlijke boetes op te leggen. De AVG is geen gemiddelde verordening. Zij heeft als doel om bescherming te bieden aan een fundamenteel recht dat ook in de Nederlandse Grondwet staat. De AVG is bovendien niet gemiddeld omdat zij kenmerken heeft van een richtlijn. Het grootste gedeelte van de AVG is rechtstreeks toepasselijk in de lidstaten. Zij hoeft op die onderdelen dan ook niet te worden omgezet in nationaal recht. Op bepaalde onderdelen laat de AVG echter ruimte aan de lidstaten om bij nationale wet nadere regels te stellen. De uitvoeringswet vult die ruimte op enkele belangrijke onderdelen in. Het gaat dan bijvoorbeeld om de uitzonderingen op het verbod om bijzondere persoonsgegevens te verwerken en de mogelijkheden om beperkingen aan te brengen op de rechten en verplichtingen die voortvloeien uit de AVG.

Verschuiving bevoegdheidsverdeling

Bescherming van persoonsgegevens is steeds meer een Europeesrechtelijke aangelegenheid geworden. Dat heeft geleid tot een belangrijke verschuiving; het grondrecht op bescherming van persoonsgegevens wordt als gevolg van de AVG hoofdzakelijk geregeld en bepaald op EU-niveau. Naar verwachting zal de verdere Europese integratie op dit terrein doorgaan. Het advies van de Afdeling advisering is inzichtelijk te maken wat de consequenties hiervan zijn. En dan vooral voor de systematiek van samenwerking en coherentie van toezichthouders die in de AVG is vastgelegd. Op de punten waar de AVG ruimte laat voor regeling door de nationale wetgever is bovendien een meer inhoudelijke afweging nodig bij de vraag of en zo ja, op welke wijze van die ruimte gebruik wordt gemaakt. De toelichting zou op dit punt aangevuld moeten worden.

Onafhankelijk toezicht

De AVG bevat een gelaagde toezichtsstructuur, waarbinnen zowel nationale toezichthouders als het Europees Comité voor gegevensverwerking taken en bevoegdheden hebben. De toezichthouders zijn onafhankelijk en hebben verstrekkende taken en bevoegdheden. Er moet wel duidelijkheid zijn over de openbaarheid van hun werkwijze, over de wijze waarop zij belanghebbenden bij hun besluiten betrekken en hoe zij verantwoording afleggen over de uitoefening van hun taken en bevoegdheden. Dit geldt in het bijzonder voor het Europees Comité voor gegevensverwerking dat op grond van de AVG bevoegd is pseudo-regels vast te stellen in de vorm van richtsnoeren, aanbevelingen en beste praktijken. De toelichting zou inzicht moeten bieden op welke wijze de raadpleging en verantwoording door het Comité zal plaatsvinden.

Uitvoering

Het advies is daarnaast de toelichting over de uitvoeringsaspecten te versterken. De gevolgen van de AVG voor burgers, bedrijven en overheden zullen aanzienlijk zijn. De bekendheid met de naderende veranderingen lijkt nog te wensen over te laten. Ook gezien de structurele problemen in de uitvoeringspraktijk onder de bestaande wetgeving, zal de komende periode een forse inspanning nodig zijn om de AVG en de daarmee samenhangende wetgeving op een voldoende niveau uitgevoerd te krijgen. De toelichting maakt de urgentie daarvan onvoldoende duidelijk. In het licht van de technologische ontwikkelingen zou in de noodzakelijke begeleiding van de uitvoering ook nadrukkelijk aandacht besteed moeten worden aan de manier waarop nieuwe technologische ontwikkelingen kunnen worden opgenomen in de praktische toepassing van de AVG en de Uitvoeringswet.

Lees hier de volledige tekst van het advies van de Afdeling advisering en het nader rapport van de minister.