Ontwerpbesluit tot wijziging van de bijlage, bedoeld in artikel 2, eerste lid, van de Wet administratiefrechtelijke handhaving verkeersvoorschriften alsmede de bijlage bij het Besluit OM-afdoening onderscheidenlijk het Transactiebesluit 1994 in verband met onder meer een verhoging van de tarieven, met nota van toelichting.

Bij Kabinetsmissive van 11 oktober 2010, no.10.002821, heeft Uwe Majesteit, op voordracht van de Minister van Justitie, mede namens de Minister van Verkeer en Waterstaat, bij de Afdeling advisering van de Raad van State ter overweging aanhangig gemaakt het ontwerpbesluit tot wijziging van de bijlage, bedoeld in artikel 2, eerste lid, van de Wet administratiefrechtelijke handhaving verkeersvoorschriften alsmede de bijlage bij het Besluit OM-afdoening onderscheidenlijk het Transactiebesluit 1994 in verband met onder meer een verhoging van de tarieven, met nota van toelichting.

Het ontwerpbesluit strekt tot vastlegging van een verhoging van de tarieven van de verkeersboetes met 15%. Daarnaast worden enkele aanpassingen doorgevoerd als gevolg van wijzigingen in de wet- en regelgeving. De onderhavige tariefsverhoging staat los van de tweejaarlijkse aanpassing van de tarieven aan de ontwikkeling van de consumentenprijsindex.
De Afdeling advisering van de Raad van State onderschrijft de strekking van het ontwerpbesluit, maar maakt een opmerking met betrekking tot de aangevoerde redenen van de tariefsverhoging. Zij is van oordeel dat in verband daarmee aanpassing van het ontwerpbesluit wenselijk is.

Redenen tariefsverhoging

a. De nota van toelichting vermeldt dat de wenselijkheid om de tarieven van de verkeersboetes te verhogen is ingegeven door (1) het verhogen van de effectiviteit van verkeershandhaving omwille van de verkeersveiligheid en (2) het feit dat de financiële opbrengsten substantieel achterblijven bij de daarover opgestelde ramingen.(zie noot 1) De Afdeling acht dit tweede argument niet valide. Het doel van de boetes is het sanctioneren van strafwaardig gedrag. Het verhogen van de tarieven van verkeersboetes dient dan ook uitsluitend in relatie te staan tot dat doel. Het verhogen van de tarieven om de tegenvallende ontvangsten uit hoofde van boeten en transacties te dekken, is naar het oordeel van de Afdeling een oneigenlijk argument en doet hier niet ter zake.

b. Wat betreft het argument van de verkeersveiligheid, merkt de Afdeling het volgende op. De nota van toelichting vermeldt dat de inzet van de verkeershandhaving zich met name richt op de overtredingen die blijkens ongevalsanalyses en overtredingspercentages de meeste slachtoffers in het verkeer maken. Het gaat bijvoorbeeld om het rijden met een te hoge snelheid, rijden onder invloed en het rijden door rood licht. Naast strikte handhaving draagt naar verwachting ook zwaardere sanctionering van overtreders bij aan het gewenste effect dat men zich aan de regels houdt, aldus de toelichting.(zie noot 2)
De Afdeling is van oordeel dat dit in beginsel een valide argument kan zijn om de tarieven van verkeersboetes te verhogen. Daarbij dient wel overtuigend te worden gemotiveerd dat de hoogte van de boete in redelijke verhouding staat tot de aard en ernst van de overtreding. Met andere woorden, de boete moet proportioneel zijn. De Afdeling constateert echter dat het hier gaat om een verhoging van alle tarieven met 15%. Deze tariefsverhoging betreft dus ook overtredingen die niet rechtstreeks gerelateerd zijn aan verkeersveiligheid. Doordat een differentiatie naar de aard en ernst van de overtredingen ontbreekt, staat de proportionaliteit van de verhoogde boetes niet vast. Daar komt bij dat in 2008 eveneens een algehele verhoging van de verkeersboetes van ongeveer 20%(zie noot 3) heeft plaatsgevonden. Zoals in de Begroting van Justitie 2011 is vermeld, zal naast de onderhavige tariefsverhoging van 15%(zie noot 4) er in 2012 wederom een algehele verhoging van boetes van 20% plaatsvinden.(zie noot 5) Ook door deze opeenvolgende stijging van de boetes rijst de vraag in hoeverre de verhoogde boetes in redelijke verhouding staan tot de aard en ernst van de overtredingen.

De Afdeling adviseert het besluit van een toereikende motivering te voorzien en waar nodig het ontwerpbesluit aan te passen.

De Afdeling advisering van de Raad van State geeft U in overweging in dezen een besluit te nemen, nadat met het vorenstaande rekening zal zijn gehouden.

De vice-president van de Raad van State

---

Nader rapport (reactie op het advies) van 19 november 2010

Redenen tariefsverhoging
De Afdeling advisering van de Raad van State merkt in haar advies terecht op dat het doel van de verkeersboetes het sanctioneren van strafwaardig gedrag is. Door de algehele verhoging van de tarieven met vijftien procent wordt de handhaving van de in de bijlage opgenomen verkeersvoorschriften versterkt. Dit heeft naar verwachting tot gevolg dat de verkeersvoorschriften beter worden nageleefd, aangezien hogere sancties een afschrikwekkender werking hebben dan lagere. Overtredingen worden via de voorziene, proportionele verhoging zwaarder gesanctioneerd en daardoor wordt de betrokkene - in dit systeem - financieel zwaarder getroffen. Dat vormt een prikkel om zich aan de verkeersvoorschriften te houden, hetgeen de verkeersveiligheid verhoogt. De Afdeling advisering van de Raad van State meent dat het gegeven dat de financiële opbrengsten substantieel achterblijven bij de opgestelde ramingen geen valide argument voor deze verhoging is. Als het aantal verkeersovertredingen onverminderd hoog blijft, is er reden de sancties op te hogen omdat kennelijk die sancties niet hoog genoeg zijn om voldoende afschrikwekkend te zijn. Om het doel van de boetes, te weten het sanctioneren van strafwaardig gedrag, daadwerkelijk te bereiken, ligt een verhoging van die boetes dan ook in de rede. Er is aldus beschouwd dus wel degelijk een relatie tussen de verhoging en het ondervangen van de tegenvallende opbrengsten. De verhoging van de boetetarieven met vijftien procent levert namelijk naar verwachting in totaal € 50 miljoen aan hogere inkomsten op, ook wanneer de verwachte verbetering van de naleving wordt meegerekend en de handhavingsinzet gelijk blijft. De opmerking van de Afdeling advisering van de Raad van State dat de boete proportioneel moet zijn, is juist. Overeind blijft staan de redenering dat zwaardere sanctionering van overtredingen bijdraagt aan het gewenste effect dat de verkeersdeelnemer zich aan de geldende regels houdt. Inderdaad betreft dit besluit een verhoging van alle tarieven met 15 procent. De reden hiervoor is dat de inzet van de verkeershandhaving zich richt op alle verkeersovertredingen. Beoogd is het niveau van de verkeershandhaving over de gehele linie te verhogen. De overtredingen die de meeste slachtoffers in het verkeer maken, maken hiervan onderdeel uit, maar zij vormen niet de enige of uitsluitende reden voor de generieke verhoging van dit besluit. Daarnaast geldt voor de hoogte van de sancties dat deze sinds 2005 zijn ingekaderd in het zogeheten Tarievenhuis van het openbaar ministerie. Met dit Tarievenhuis is een beoordelingskader ingevoerd waarmee de aan gedragingen gekoppelde tarieven op een eenvoudige en uniforme wijze door middel van een aantal criteria worden vastgesteld. Dit beoordelingskader zorgt ervoor dat er vaste verhoudingen bestaan tussen de sancties voor de verschillende strafbare gedragingen. Om dit systeem in stand te houden kunnen de verschillende tarieven niet gedifferentieerd worden aangepast. Op basis van het afgewogen systeem van het Tarievenhuis worden daarom alle tarieven, Wahv en strafrechtelijke handhaving, gelijkelijk verhoogd met behoud van de vaste verhoudingen tussen de tarieven voor alle overtredingen. Het streven naar proportionele sanctionering ligt aan deze vaste verhouding ten grondslag. Uit het oogpunt van proportionele bestraffing is een generieke verhoging gewenst. De nota van toelichting is in het licht van de opmerkingen van de Raad aangepast.

Van de gelegenheid is gebruik gemaakt om in het ontwerpbesluit te voorzien in twee wijzigingen van louter technische aard. Deze verbeteringen met betrekking tot feitcodes N 110n en R 397d zijn in de bijlage bij de nota van toelichting artikelsgewijs toegelicht. Daarnaast is van de gelegenheid gebruik gemaakt om in de toelichting nog enige redactionele verbeteringen aan te brengen.

Ik moge U hierbij, mede namens mijn ambtgenoot van Infrastructuur en Milieu, het gewijzigde ontwerpbesluit en de gewijzigde nota van toelichting doen toekomen en U verzoeken overeenkomstig dit ontwerp te besluiten.

De Minister van Veiligheid en Justitie

---

(1) Nota van toelichting, punt 2 getiteld "Verhoging van de tarieven".
(2) Nota van toelichting, punt 2 getiteld "Verhoging van de tarieven", eerste tekstblok.
(3) Het ging om een algehele verhoging van de Wahv-boetes van ongeveer 20% (Stb. 2008, 48). Een deel van deze stijging (3,1%) was als gevolg van de tweejaarlijkse indexering. Het overige gedeelte van de stijging was de taakstelling die was opgenomen in het coalitieakkoord.
(4) Overigens kan de verhoging hoger zijn dan 15%, omdat de verhoging wordt toegepast op de niet afgeronde bedragen die de voorgaande aanpassingen van de tarieven hebben opgeleverd. De toelichting gebruikt het voorbeeld van het bedrag van 63,57 Euro (en niet de afgeronde 60 Euro) waarop de verhoging van 15% wordt toegepast (nota van toelichting, punt 2, getiteld "Verhoging van de tarieven", laatste tekstblok).
(5) Kamerstukken II 2010/2011, 32 500 VI, nr. 2, blz. 9.

---

Gehele tekst ontwerpregeling met toelichting (pdf, 641 kB)