Advies over wetsvoorstel chartaal betalingsverkeer

Inhoud van het voorstel

Het wetsvoorstel verplicht banken met meer dan drie miljoen betaalrekeninghouders in Nederland om een netwerk in stand te houden en te bekostigen van landelijk dekkende en adequate voorzieningen voor het opnemen en storten van eurobankbiljetten en euromunten. De betaalrekeninghouders van deze grootbanken en de betaalrekeninghouders van bepaalde kleinere banken moeten in staat worden gesteld van deze chartale basisinfrastructuur gebruik te maken. Daarnaast wil de regering met het wetsvoorstel de risico’s beperken voor de continuïteit van de dienstverlening door geldtransportondernemingen. Geldtransportondernemingen die door De Nederlandsche Bank (DNB) zijn aangewezen, krijgen hiervoor verschillende verplichtingen opgelegd.

Chartale basisinfrastructuur

De Afdeling advisering onderschrijft het belang van (het behoud van) een zodanig niveau aan chartale dienstverlening, dat contant geld als betaalmiddel bruikbaar, bereikbaar en betaalbaar blijft. Maar het wetsvoorstel verplicht de grootbanken tot een samenwerking met gevolgen die mededingingsbeperkend kunnen zijn. Het advies aan de regering is dan ook om in de toelichting bij het wetsvoorstel nader in te gaan op de vraag of hiermee geen inbreuk wordt gemaakt op het kartelverbod voor ondernemingen, dus het verbod om afspraken te maken die tot doel of tot gevolg hebben dat de concurrentie op de markt wordt verhinderd, beperkt of vervalst. Ook rijst de vraag in hoeverre het wetsvoorstel zich verhoudt tot de regel dat lidstaten geen afbreuk doen aan het nuttig effect van dat verbod. Voor zover er sprake is van een inbreuk op (het nuttig effect van) het kartelverbod, wijst de Afdeling advisering erop dat dit gerechtvaardigd kan zijn. De regering kwalificeert de organisatie van de chartale basisinfrastructuur immers als een dienst van algemeen economisch belang. Zij moet dit dan wel in de toelichting bij het wetsvoorstel motiveren aan de hand van de voorwaarden die daarvoor gelden, waaronder noodzaak en proportionaliteit. Het ligt daarbij voor de hand de Autoriteit Consument & Markt te raadplegen vanwege haar expertise en ervaring op het gebied van het mededingingsrecht. Verder adviseert de Afdeling advisering om in de toelichting bij het wetsvoorstel nader in te gaan op de proportionaliteit van de verplichting voor kleinere banken om hun betaalrekeninghouders in staat te stellen gebruik te maken van de chartale basisinfrastructuur. Deze verplichting brengt immers kosten mee en grijpt ook in op het businessmodel van banken, terwijl de verplichting ook gaat gelden voor banken met net meer dan vijftigduizend betaalrekeninghouders in Nederland.

Geldtransport(ondernemingen)

De Afdeling advisering maakt tot slot een opmerking over de verplichting in het voorstel voor aangewezen geldtransportondernemingen om DNB op de hoogte te stellen van een voorgenomen wijziging die een substantiële impact zal hebben op hun werkzaamheden. De geldtransportonderneming mag zo’n voornemen niet uitvoeren voordat DNB daarover een oordeel heeft gegeven. De vraag rijst wat de aard en betekenis is van dit oordeel. Kan DNB ook tot het oordeel komen dat het voornemen niet mag worden uitgevoerd? Of kan DNB uitsluitend oordelen dat de onderneming een langere termijn in acht moet nemen voordat het voornemen wordt uitgevoerd? En kan tegen zo’n oordeel van DNB in rechte worden opgekomen? Het advies aan de regering is om in de toelichting bij het wetsvoorstel nader in te gaan op deze vragen.