Advies over initiatiefwetsvoorstel voor verplichte bedwelming bij rituele slacht

Inhoud van het wetsvoorstel

Het wetsvoorstel heeft als doel om angst, spanning en lijden van dieren die worden gefokt of gehouden voor de productie van dierlijke producten bij het slacht- of dodingsproces zoveel mogelijk te beperken. De initiatiefnemer stelt vijf maatregelen voor om dat doel te bereiken, waaronder een verplichting om dieren te bedwelmen voorafgaand aan de rituele slacht en een verbod om drachtige zoogdieren vanaf 40 procent van de draagtijd te verhandelen om te worden geslacht.

Europese rechtspraak

De Afdeling advisering beoordeelt de voorgestelde verplichting om te bedwelmen bij rituele slacht vanuit de bescherming van de godsdienstvrijheid, het maatschappelijk belang dat wordt gehecht aan dierenwelzijn en de tendensen in de rechtspraak. Uit recente Europese rechtspraak blijkt dat er meer ruimte is dan voorheen om het belang van dierenwelzijn zwaarder te laten wegen in het beoordelen van beperkingen van de godsdienstvrijheid. Deze rechtspraak betekent niet dat lidstaten van de Europese Unie verplicht zijn om onbedwelmde rituele slacht te verbieden. Wel betekent deze rechtspraak dat een verbod op onbedwelmde rituele slacht onder bepaalde voorwaarden niet in strijd is met de godsdienstvrijheid.

Godsdienstvrijheid en dierenwelzijn

Daarbij is van belang dat een goede onderbouwing wordt gegeven van zulke beperkingen van de godsdienstvrijheid en dat de wetgever een zorgvuldige afweging maakt tussen godsdienstvrijheid en dierenwelzijn. Het wetsvoorstel en de toelichting daarbij bieden volgens de Afdeling advisering voldoende informatie en aanknopingspunten om een breed parlementair debat te voeren over de bedwelmplicht bij rituele slacht die de initiatiefnemer voorstelt. In dat debat behoren de betrokken belangen grondig te worden gewogen, waarbij rekening wordt gehouden met de plaats die de godsdienstvrijheid inneemt in de samenleving.

Verbod verhandelen drachtige dieren

De Afdeling advisering maakt een opmerking over het voorgestelde verbod om drachtige zoogdieren vanaf 40 procent van de draagtijd te verhandelen om te worden geslacht. De initiatiefnemer heeft de uitvoerbaarheid en handhaafbaarheid van dit verbod onvoldoende toegelicht. De onmiddellijke inwerkingtreding van dit onderdeel van het wetsvoorstel zonder overgangstermijn maakt een effectieve uitvoerbaarheid en handhaafbaarheid van deze maatregel extra kwetsbaar. Daardoor is het belang van een toereikende motivering nog groter. Verder kan de reikwijdte van het strafbaar stellen van overtreding van het verbod onder omstandigheden disproportioneel zijn. Ook moeten de noodzaak en de evenredigheid van het voorstel in het licht van de Transportverordening en de Slachtverordening nader worden gemotiveerd. Daarom is het advies aan de initiatiefnemer om deze maatregel alsnog toereikend te motiveren en anders van de maatregel af te zien.

Conclusie

De Afdeling advisering heeft een aantal opmerkingen bij het voorstel en adviseert de initiatiefnemer daarmee rekening te houden voordat de Tweede Kamer het voorstel in behandeling neemt.