Samenvatting voorlichting over de procedure bij de vooropening van briefstemmen
Het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties heeft signalen gekregen van gemeenten waar briefstembureaus zitting van vooropening houden dat tussen de 5 en 10% van de voorgeopende retourenveloppen terzijde moet worden gelegd en dat het merendeel daarvan alleen een briefstembiljetenvelop bevat. De briefstembureaus vermoeden dat de kiezers de stempluspas met het briefstembiljet in de briefstembiljetenvelop hebben gestopt. Briefstembureaus en gemeenten stellen de vraag of het wettelijk mogelijk is om de briefstembiljetenvelop te openen.
Advies aan de Kiesraad en Raad van State
Bezien vanuit de waarborg van de toegankelijkheid van de verkiezing en de invulling van de waarborg van het stemgeheim vraagt de minister de Kiesraad en de Raad van State advies over deze casus.
Verkiezingen onder buitengewone omstandigheden
Afwijking of herinterpretatie van wettelijke bepalingen rondom het stemmen tijdens het stemproces moeten worden voorkomen, gelet op de integriteit hiervan. Er is hier echter sprake van een zeer bijzonder geval, waarbij onder buitengewone omstandigheden verkiezingen moeten worden gehouden. Gelet op het doel van de Tijdelijke wet verkiezingen Covid-19 en de doelgroep van het briefstemmen acht de Afdeling advisering het ongeldig verklaren van een aanzienlijke hoeveelheid stembiljetten die deze kiezers met de beste bedoelingen te goeder trouw hebben uitgebracht, een grotere inbreuk op de legitimiteit van deze verkiezing dan een niet strikte handhaving van de wet.
Voor alle binnengekomen briefstemmen dezelfde handelwijze
Daarom kan de Afdeling advisering zich vinden in de keuze om voor deze specifieke casus toe te staan dat de briefstembiljetenvelop wordt geopend om te bezien of zich hierin inderdaad een stempluspas bevindt. Daarbij moet wel voor alle binnengekomen briefstemmen dezelfde handelswijze worden gehanteerd; dus ook voor de briefstemmen die al ontvangen zijn en die de stembureaus terzijde heeft gelegd. Dit vraagt ook om een snelle en heldere communicatie naar de gemeenten.
Breed politiek draagvlak
De Afdeling advisering benadrukt dat het van belang is dat deze aanpak kan rekenen op een breed politiek draagvlak. Gelet op de zeer korte tijd die nog resteert tot het moment van tellen van de stemmen is het in dit geval niet mogelijk dat draagvlak te zoeken door te komen met een voorstel om de wet te wijzigen. Zij adviseert de minister daarom dat draagvlak op een andere wijze te bevorderen.
Lees hier de volledige tekst van de voorlichting die de Afdeling advisering heeft uitgebracht.