Samenvatting voorlichting over amendementen bij een wijziging van de Mediawet

Gepubliceerd op 25 oktober 2019

De Afdeling advisering van de Raad van State heeft op verzoek van de Eerste Kamer voorlichting gegeven over twee amendementen bij een wijziging van de Mediawet.

De Eerste Kamer heeft de voorlichting op 25 oktober 2019 openbaar gemaakt.

Aanleiding

De Eerste Kamer heeft een wijziging van de Mediawet in behandeling. In verband daarmee heeft zij vragen gesteld aan de Afdeling advisering van de Raad van State over twee amendementen die in de Tweede Kamer bij dat voorstel zijn aangenomen.

Eerste amendement: verbod op combinatie functies

Het eerste amendement, van de Tweede Kamerleden Aartsen en Van der Molen, is bedoeld om te voorkomen dat politieke partijen invloed uitoefenen op het omroepbestel. Het regelt dat politieke functies (zoals het Kamerlidmaatschap) en functies bij politieke partijen niet gecombineerd mogen worden met bestuurs- en toezichtsfuncties bij de omroepen. De Afdeling advisering ziet hier twee grondwettelijke problemen.

Het eerste probleem is dat omroepen verenigingen zijn. Het amendement beperkt daarmee de vrijheid van vereniging. De Grondwet bepaalt dat de verenigingsvrijheid alleen kan worden beperkt in het belang van de openbare orde. De openbare orde is echter niet in het geding als iemand een functie bij een omroepvereniging combineert met een politieke functie. Het amendement is daarom op dit punt in strijd met de Grondwet.

Het tweede probleem is dat het amendement Kamerleden beperkt in het combineren van functies. Nu is het zo dat de wet de combinatie van het Kamerlidmaatschap met openbare functies (zoals functies bij NOS of NPO) mag verbieden. Maar de wet mag niet verbieden dat een Kamerlid een bestuurs- of toezichtsfunctie heeft bij een omroepvereniging. De omroepen vormen immers onderdeel van een pluriform omroepbestel vanuit hun eigen identiteit. Functies bij omroepverenigingen zijn dan ook geen openbare functies. Het amendement is ook op dit punt in strijd met de Grondwet.

De Afdeling advisering merkt bovendien nog op dat de effectiviteit van het amendement uiterst beperkt is: politieke partijen kunnen, als zij dat willen, op allerlei manieren invloed uitoefenen op omroepverenigingen.

Tweede amendement: toezicht op naleving van het redactiestatuut

Het tweede amendement (van Tweede Kamerlid Westerveld) waarover de Eerste Kamer vragen heeft gesteld gaat over het redactiestatuut dat omroepen moeten hebben. Het amendement bepaalt uitdrukkelijk dat het Commissariaat voor de Media toezicht kan uitoefenen op de naleving van het redactiestatuut.

De Afdeling advisering constateert dat deze taak nu al toekomt aan het Commissariaat. Het Commissariaat kan toetsen of de redactie van een omroepprogramma onafhankelijk is van commerciële belangen en of zij professionele journalistieke normen naleeft. Het amendement is daarom niet meer dan een verduidelijking van de wet.


Lees hier de volledige tekst van de voorlichting van de Afdeling advisering.