​Ontwerpbesluit houdende aanpassing van het Besluit aanpassing wetten inzake verhoging AOW-leeftijd tot handhaving van het recht op zorg of vergoeding van zorg ingevolge een internationale socialezekerheidsregeling, met nota van toelichting.

​Bij Kabinetsmissive van 29 november 2012, no.12.002848, heeft Uwe Majesteit, op voordracht van de Minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport, bij de Afdeling advisering van de Raad van State ter overweging aanhangig gemaakt het ontwerpbesluit houdende aanpassing van het Besluit aanpassing wetten inzake verhoging AOW-leeftijd tot handhaving van het recht op zorg of vergoeding van zorg ingevolge een internationale socialezekerheidsregeling, met nota van toelichting.

Met ingang van 1 januari 2013 wordt de AOW-gerechtigde leeftijd stapsgewijs verhoogd. Doel van het ontwerpbesluit is het dichten van een hiaat in de verdragsrechtelijke aanspraak op zorg van personen die voorafgaande aan het bereiken van die AOW-gerechtigde leeftijd met een zogenaamde "gelijkgestelde" uitkering of pensioen (bijvoorbeeld een VUT of prepensioen) wonen in een ander land van de Europese Unie, de Europese Economische Ruimte, Zwitserland of een land waarmee Nederland een bilateraal socialezekerheidsverdrag heeft gesloten (verdragsgerechtigden).

De Afdeling advisering van de Raad van State heeft bezwaar tegen de voor de aanpassing gekozen vorm en procedure. Zij is van oordeel dat in verband daarmee over het ontwerpbesluit in deze vorm niet positief kan worden geadviseerd.
Zij onderschrijft overigens de inhoud van de voorgestelde aanpassing, maar maakt wel een opmerking over de samenloop van premieverplichtingen.

1. De voorgestelde vorm
Het ontwerpbesluit is gebaseerd op artikel V van de Wet verhoging AOW- en pensioenrichtleeftijd.(zie noot 1) Het eerste lid van dat artikel biedt de bevoegdheid om bij algemene maatregel van bestuur (amvb) wetten die, als gevolg van de verhoging van de AOW-leeftijd, aanpassing behoeven te wijzigen voor zover dit noodzakelijk is voor de toepassing van die wetten of ter voorkoming van onaanvaardbare gevolgen. Daarbij geldt, op grond van het derde lid van het genoemde artikel V, als voorwaarde, dat zo spoedig mogelijk na plaatsing in het Staatsblad van zo’n amvb een wetsvoorstel tot goedkeuring van die amvb bij de Staten-Generaal wordt ingediend.(zie noot 2)
Van de bevoegdheid, genoemd in artikel V, is gebruik gemaakt met het vaststellen van het Besluit van 2 augustus 2012 tot wijziging van een aantal wetten in verband met de verhoging van de leeftijd waarop op grond van de Algemene Ouderdomswet recht op ouderdomspensioen ontstaat (Besluit aanpassing wetten inzake verhoging AOW-leeftijd) (hierna: nood-amvb van 2 augustus 2012).(zie noot 3) Dat besluit is inmiddels goedgekeurd met de Wet van 15 november 2012 tot goedkeuring van de algemene maatregel van bestuur tot aanpassing van wetten inzake verhoging AOW-leeftijd (Goedkeuringswet verhoging AOW-leeftijd) (hierna: Goedkeuringswet).(zie noot 4)

Tegen deze achtergrond merkt de Afdeling het volgende op.

a. De voorgestelde procedure
Met het ontwerpbesluit wordt beoogd om aan de nood-amvb van 2 augustus 2012 een wijziging van artikel 69 Zorgverzekeringswet (hierna: Zvw) toe te voegen. In de toelichting bij het ontwerpbesluit wordt ervan uitgegaan dat de hiervoor genoemde Goedkeuringswet mede betrekking heeft op de wijziging van artikel 69 Zvw.

De Afdeling wijst erop dat ten tijde van het aanvaarden van de Goedkeuringswet door de Staten-Generaal in de nood-amvb van 2 augustus 2012 niet de betreffende wijziging van artikel 69 Zvw was opgenomen. De in artikel V van de Wet verhoging AOW- en pensioenrichtleeftijd neergelegde eis van een goedkeuringswet strekt ertoe de Staten-Generaal de mogelijkheid te geven te bepalen of de in de nood-amvb opgenomen wijzigingen in stand kunnen blijven dan wel ongedaan moeten worden gemaakt. Daarom kan met de, inmiddels al in het Staatsblad geplaatste, Goedkeuringswet niet alsnog ook de in het ontwerpbesluit opgenomen wijziging van artikel 69 Zvw worden goedgekeurd.
Overigens is de nood-amvb van 2 augustus 2012 uitgewerkt na de wettelijke goedkeuring ervan.
Het voorgaande betekent dat het niet mogelijk is om alsnog de nood-amvb van 2 augustus 2012 te wijzigen. De Afdeling zal hierna bezien welke weg wel kan worden gevolgd voor de beoogde aanpassing van artikel 69 Zvw.

b. De wel te volgen weg
Artikel II van de Goedkeuringswet bepaalt dat het hiervoor genoemde artikel V van de Wet verhoging AOW- en pensioenrichtleeftijd vervalt op 2 januari 2013. Gelet op dat artikel II juncto artikel III, tweede lid, van de Goedkeuringswet en het enig artikel van het Besluit van 12 juli 2012 tot vaststelling van het tijdstip van inwerkingtreding van de artikelen I, II en V van de Wet verhoging AOW- en pensioenrichtleeftijd, vervalt de grondslag voor een op te stellen nood-amvb met ingang van 2 januari 2013.(zie noot 5)

Effectief gebruik van de in artikel V van de Wet verhoging AOW- en pensioenrichtleeftijd opgenomen bevoegdheid ten behoeve van aanpassing van artikel 69 Zvw vereist allereerst dat een desbetreffende - nieuwe - nood-amvb vóór 2 januari 2013 in het Staatsblad is geplaatst. Vervolgens dient echter ook vóór 2 januari 2013 te zijn voldaan aan de voorwaarden, bedoeld in artikel V, derde lid, van de Wet verhoging AOW- en pensioenrichtleeftijd. De Afdeling acht het niet realistisch om te verwachten dat op dit moment in het jaar 2012 ook nog kan worden voldaan aan die tweede eis.

Daarvan uitgaande en gelet op het feit dat de voorgestelde wijziging van artikel 69 van de Zorgverzekeringswet hoe dan ook uiteindelijk alleen kan worden bewerkstelligd door een daartoe strekkende wet in formele zin, is de Afdeling van oordeel dat zou moeten worden afgezien van de tussenstap van een nieuwe nood-amvb. In plaats daarvan zou ervoor moeten worden gekozen om direct de weg te volgen van een wet in formele zin strekkend tot wijziging van artikel 69 Zvw. Die wijziging zal dan moeten terugwerken tot 1 januari 2013. Dat laatste is aanvaardbaar te achten, nu het zal gaan om een aanpassing in begunstigende zin.
Het CVZ zou kunnen worden gevraagd om betrokkenen dienaangaande tijdig te informeren.

De Afdeling adviseert de gekozen vorm te heroverwegen.

2. Samenhang met sociale verzekeringsstelsels in andere staten
De stapsgewijze verhoging van de AOW-gerechtigde leeftijd vanaf 1 januari 2013 heeft een blijkens de toelichting onbedoeld neveneffect voor verdragsgerechtigden. Deze personen hebben thans, op basis van de gelijkgestelde uitkering of pensioen en aansluitend daarop op basis van de AOW, een zogeheten "verdragsrecht" op zorg in het woonland. Nederland vergoedt het woonland voor de geleverde zorg. Het College voor zorgverzekeringen (CVZ) heft ingevolge het huidige artikel 69, tweede en vierde lid, van de Zorgverzekeringswet (Zvw), een verdragsbijdrage.
Vanaf 1 januari 2013 worden deze verdragsgerechtigden in de periode gelegen tussen de beëindiging van het recht op de "gelijkgestelde" uitkering of pensioen en de aanvang van de AOW-leeftijd, volgens de toelichting, geconfronteerd met een hiaat in hun verdragsrechtelijke aanspraak op zorg. De meeste betrokkenen zullen hierdoor in die periode geen voorziening hebben voor hun ziektekosten. De voorgestelde aanpassing van artikel 69 beoogt dit onbedoelde effect te repareren.

De Afdeling merkt op dat Verordening 883/2004 van het Europees Parlement en de Raad van 29 april 2004 betreffende de coördinatie van de socialezekerheidsstelsels (PbEU L 166), alsmede de toepasselijke sociale zekerheidsverdragen toewijzingsregels geven om te bepalen waar een persoon is verzekerd voor sociale verzekeringen, onderscheidenlijk welke staat verantwoordelijk is voor gemaakte kosten dienaangaande. Indien, zoals in casu aan de orde is, personen vanwege het (tijdelijk) ontbreken van een uitkeringsrelatie met Nederland niet in Nederland verzekerd zijn, dan wel indien Nederland niet verantwoordelijk is voor eventuele gemaakte ziektekosten, zullen deze personen daarvoor, ingevolge de toepasselijke toewijzingsregels, elders in aanmerking komen. Dat zal dan vaak de woonstaat zijn. Hoewel het in veel gevallen aantrekkelijk kan zijn om in deze relatief korte overbruggingsperiode bij ziekte een beroep te kunnen doen op de Nederlandse sociale verzekeringskas, hieraan is ook, zoals ook blijkt uit artikel 69, tweede lid, van de Zorgverzekeringswet, een verplichting tot het betalen van een bijdrage verbonden. Omdat de toewijzingsregels er echter toe leiden dat in de situatie van betrokkenen een andere staat dienaangaande bevoegd is, kan bovendien niet worden uitgesloten dat die andere staat zelf ter zake een bijdrage verlangt. In dat geval zou betrokkene verplicht worden dubbel premie te betalen.
De Afdeling mist in de toelichting aandacht voor deze mogelijke samenloop van premieverplichtingen. Zij adviseert de toelichting op dit punt aan te vullen.

De Afdeling advisering van de Raad van State heeft bezwaar tegen de vorm en procedure van het ontwerpbesluit en geeft U in overweging niet aldus te besluiten.

De vice-president van de Raad van State

---

Nader rapport (reactie op het advies) van 27 maart 2013

In de Wet verhoging AOW- en pensioenrichtleeftijd is een stapsgewijze verhoging voorzien van de leeftijd waarop het pensioen ingevolge de Algemene Ouderdomswet (AOW) ingaat. Omdat deze wet met grote spoed tot stand moest komen, voorziet artikel V van die wet in de mogelijkheid om andere wetten bij algemene maatregel van bestuur (amvb) in plaats van met een wetswijziging aan te passen. Ingevolge artikel V, derde lid, van die wet dient deze amvb echter wel met een wet in formele zin te worden goedgekeurd.

Eerder bedoelde amvb is het ‘Besluit aanpassing wetten inzake verhoging AOW-leeftijd’. Eind november 2012 werd vastgesteld dat in dat Besluit abusievelijk niet was voorzien in een wijziging van artikel 69 van de Zorgverzekeringswet (Zvw). Met voorliggend ontwerpbesluit werd beoogd deze omissie te herstellen.

De Afdeling advisering heeft hier echter bezwaar tegen. Op het moment waarop de wijziging van artikel 69 Zvw aan de Afdeling advisering werd voorgelegd was het wetsvoorstel tot goedkeuring van het Besluit aanpassing wetten inzake verhoging AOW-leeftijd beide Kamers der Staten-Generaal namelijk reeds gepasseerd. Zou voorliggende wijziging van artikel 69 Zvw in het Besluit aanpassing wetten inzake verhoging AOW-leeftijd worden opgenomen, dan zou dat derhalve betekenen dat de goedkeuring mede betrekking zou hebben op een wijziging die het parlement niet zou hebben gezien. Dientengevolge adviseerde de Afdeling advisering de betreffende amvb niet in werking te laten treden.

Dit advies van de Afdeling advisering is gevolgd. Zoals de Afdeling adviseerde, is er nu voor gekozen artikel 69 Zvw door middel van een wet in formele zin en met terugwerkende kracht tot en met 1 januari 2013 te wijzigen. Deze wijziging is opgenomen in artikel II, onderdeel I, van het voorstel voor de Veegwet VWS 2012 (Kamerstukken II 2012/13, 33507 nrs. 1-3). In de toelichting op deze wijziging is ingegaan op de opmerking die de Afdeling advisering in het tweede punt van haar advies maakt: om dubbele premiebetaling te voorkomen, zal de Europese Commissie worden voorgesteld om Bijlage XI bij Verordening (EG) nr. 883/2004 met terugwerkende kracht tot en met 1 januari 2013 aan te passen.

Daartoe gemachtigd door de ministerraad moge ik U in overweging geven het hierbij gevoegde ontwerp-besluit overeenkomstig het advies van de Afdeling advisering van de Raad van State niet te bekrachtigen en goed te vinden dat het onderhavige nader rapport tezamen met het advies van de Afdeling advisering van de Raad van State en het ontwerp-besluit en de daarbij behorende nota van toelichting, zoals deze aan de Afdeling advisering van de Raad van State zijn voorgelegd, openbaar wordt gemaakt.

De Minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport

---

(1) Stb. 2012, 328.
(2) Artikel V, derde lid, van de Wet verhoging AOW- en pensioenrichtleeftijd luidt:
3. Na het tot stand komen van een krachtens het eerste lid vastgestelde algemene maatregel van bestuur wordt zo spoedig mogelijk maar uiterlijk binnen acht weken een voorstel van wet tot goedkeuring van de algemene maatregel van bestuur aan de Tweede Kamer der Staten-Generaal gezonden. Indien het voorstel wordt ingetrokken of indien een van de kamers van de Staten-Generaal tot het niet-aannemen van het voorstel besluit, wordt de algemene maatregel van bestuur onverwijld ingetrokken en wordt onverwijld een voorstel van wet aan de Tweede Kamer der Staten-Generaal gezonden dat er toe strekt de bij de algemene maatregel van bestuur vastgestelde wijzigingen ongedaan te maken.
(3) Stb. 2012, 361.
(4) Stb. 2012, 574.
(5) Zie ook aanwijzing 243 van de Aanwijzingen voor de regelgeving.

---

Ontwerpregeling met toelichting (pdf, 109 kB)