Ontwerpbesluit tot wijziging van het Algemeen militair ambtenarenreglement in het kader van de invoering van een flexibel personeelssysteem voor de krijgsmacht, met nota van toelichting.
- Kenmerk
- W07.10.0169/II
- Datum advies
- 15 juli 2010
- Vindplaats
- Staatscourant
- Defensie
- Algemene maatregel van bestuur
Toon inhoud
Ontwerpbesluit tot wijziging van het Algemeen militair ambtenarenreglement in het kader van de invoering van een flexibel personeelssysteem voor de krijgsmacht, met nota van toelichting.
Bij Kabinetsmissive van 28 april 2010, no.10.001208, heeft Uwe Majesteit, op voordracht van de Staatssecretaris van Defensie, bij de Raad van State ter overweging aanhangig gemaakt het ontwerpbesluit tot wijziging van het Algemeen militair ambtenarenreglement in het kader van de invoering van een flexibel personeelssysteem voor de krijgsmacht, met nota van toelichting.
Het ontwerpbesluit beoogt het Algemeen militair ambtenarenreglement (AMAR) te wijzigen in verband met de invoering van het flexibel personeelssysteem (FPS). Onderdeel van dit systeem is onder meer de invulling van het sturingsinstrument "maximum leeftijden voor een aanstelling als militair ambtenaar en voor functietoewijzing" en "het maximum aantal jaren dat een militair ambtenaar in een rang mag dienen".
De Raad van State onderschrijft de strekking van het ontwerpbesluit, maar maakt een aantal opmerkingen met betrekking tot de leeftijdsgrenzen. Hij is van oordeel dat in verband daarmee aanpassing van het ontwerpbesluit wenselijk is.
1. Leeftijdsgrenzen
Artikel 12 quinquies van de Militaire Ambtenarenwet 1931 (MAW 1931) maakt het mogelijk bij of krachtens algemene maatregel van bestuur (amvb) regels te stellen ten behoeve van het reguleren van de instroom, doorstroom en uitstroom van militair personeel met het oogmerk een evenwichtige personeelsopbouw te realiseren. De artikelen 29 tot en met 29c van het ontwerpbesluit bevatten een nadere uitwerking van de regels bij doorstroom en hebben betrekking op onder meer de maximum leeftijd voor een aanstelling als militair ambtenaar en voor functietoewijzing. Zo geldt voor soldaten een maximum looptijd in rang van acht jaar en een uiterste leeftijd van 30 jaar, voor korporaals en overeenkomstige rangen een maximum looptijd in rang van zes jaar en een uiterste leeftijd van 32 jaar, en voor onderofficieren en officieren een uiterste leeftijd van 35 jaar.(zie noot 1) Wanneer een militair zijn maximum looptijd in rang bereikt voordat hij de maximum leeftijdsgrens bereikt, vindt ontslag plaats. Dit is ook het geval wanneer hij eerder de maximum leeftijd bereikt dan de maximum looptijd in rang.(zie noot 2)
Een evenwichtige personeelsopbouw in zowel kwantitatief als kwalitatief opzicht en de noodzakelijke functievereisten voor militairen hebben tot gevolg dat veel militairen niet kunnen doorstromen naar een volgende rang. Nadat militairen een aantal hoofdzakelijk operationele functies hebben vervuld, kunnen zij alleen bij gebleken geschiktheid doorstromen naar hogere functies. Hoger in de organisatie neemt het aantal functies sterk af. Bovendien geldt dat operationele uitzending en gevechtstaken mentaal belastend zijn en een uitstekende fysieke conditie vereisen, die met het stijgen van de leeftijd doorgaans afneemt.(zie noot 3)
Het bewerkstelligen en handhaven van een doeltreffende opbouw van het personeelsbestand maakt het noodzakelijk te beschikken over instrumenten om het dienstverband van een militair ruim voor de pensioenleeftijd te kunnen beëindigen. Om een doeltreffende personeelsopbouw te bereiken, wordt een aantal middelen ingezet: een maximum aantal militairen per rang, een maximum looptijd per rang en leeftijdsgrenzen.
Voor zover het criterium verband houdt met de leeftijd, dient rekening gehouden te worden met de beperkingen die de Wet gelijke behandeling op grond van leeftijd bij arbeid (WGBL) stelt. Zo is het maken van onderscheid op grond van leeftijd verboden, tenzij dit objectief gerechtvaardigd is door een legitiem doel en de middelen voor dat doel passend en noodzakelijk zijn.
De Raad onderkent de complexiteit van een doeltreffende personeelsopbouw bij militaire ambtenaren. Artikel 3 van richtlijn 2000/78/EG,(zie noot 4) waaraan de WGBL invulling geeft, biedt lidstaten dan ook de mogelijkheid de richtlijn niet van toepassing te verklaren op de strijdkrachten. Er is echter geen gebruik gemaakt van de mogelijkheid de krijgsmacht categorisch uit te zonderen. Zowel de in het voorstel vervatte leeftijdscriteria als de maximum looptijd in rang, die mogelijk leidt tot een indirect onderscheid naar leeftijd, dienen dan ook te blijven binnen het kader van de eis van objectieve rechtvaardiging die de WGBL stelt. De tekst van in ieder geval de artikelen 29a, derde lid, 29 b, derde lid en 29c, eerste lid, zijn wat dit betreft niet adequaat.(zie noot 5) Daar komt bij dat de betreffende artikelen algemene ontslagleeftijden behelzen terwijl artikel 12 quinquies, onderdeel d, van de Militaire ambtenarenwet 1931, waar het voorliggende ontwerpbesluit mede op berust, spreekt over het verlenen van ontslag aan militaire ambtenaren wegens het bereiken of overschrijden van een voor de individuele militair te bepalen leeftijd, gelegen vóór de leeftijd van vijfenzestig jaar.
De Raad adviseert de artikelen 29a, 29b en 29c zodanig aan te passen dat zij binnen het kader van de WGBL blijven en binnen de ruimte van de wettelijke grondslag van het voorliggende ontwerpbesluit.(zie noot 6) Mogelijk kan één van de doelstellingen van het voorgestelde FPS voor de krijgsmacht, namelijk de doelstelling van operationele inzetbaarheid die eisen stelt aan de fysieke en mentale geschiktheid voor een functie, door criteria op basis van functionaliteit worden bereikt. Ingeval met het voorgaande het totaal van de aan een defensieorganisatie gelieerde problematiek onvoldoende het hoofd kan worden geboden, kan worden overwogen alsnog gebruik te maken van de uitzonderingsmogelijkheid voor de strijdkrachten die de richtlijn, waar de WGBL uit voortvloeit, biedt, binnen de vereisten van de overwegingen 18 en 19 van die richtlijn, die beogen de inzetbaarheid van de strijdkrachten te garanderen.
2. Voor redactionele kanttekeningen verwijst de Raad naar de bij het advies behorende bijlage.
De Raad van State geeft U in overweging in dezen een besluit te nemen, nadat met het vorenstaande rekening zal zijn gehouden.
De waarnemend Vice-President van de Raad van State
Bijlage bij het advies van de Raad van State betreffende no.W07.10.0169/II met redactionele kanttekeningen die de Raad in overweging geeft.
- In de aanhef van het ontwerpbesluit ook verwijzen naar de artikelen 12k en 12 quinquies van de Militaire ambtenarenwet 1931.
- Aanwijzing 53 van de Aanwijzingen voor de regelgeving (Ar)in acht nemen (onder meer artikel 16a, eerste lid).
- Aanwijzing 82 Ar in acht nemen (onder meer: artikelen 16c, 16d, 16e, eerste, derde en zesde lid, 20, derde lid, 24a, tweede lid, 25, vierde lid, 28a, zevende, negende en tiende lid, 31, eerste en tweede lid, 39, tweede lid, onder i).
- De titel van paragraaf 4 van hoofdstuk 3 wijzigen in: "Loopbaanbegeleiding" in aansluiting op het opschrift van hoofdstuk 3.
- De artikelen van hoofdstuk 4 overeenkomstig aanwijzing 95 Ar doorlopend nummeren, zodat aansluiting ontstaat op artikel 35.
- In artikel 30, eerste lid, de zinsnede "in artikel 29a, 29b en 29c" wijzigen in "in de artikelen 29a, 29b en 29c".
- Artikel 35, tweede lid, AMAR aanpassen in verband met onjuiste verwijzing.
- In artikel 39, achtste lid, de zinsnede "binnen drie maanden voor het bereiken van de maximum leeftijdsgrens of maximum looptijd in rang in fase twee" wijzigen in "binnen drie maanden voor het bereiken van de maximum looptijd in rang of de maximum leeftijdsgrens in fase twee". (in aansluiting op de formulering in het tweede lid, onderdeel i).
In artikel 17a, eerste lid, onderdeel a, van het Besluit bovenwettelijke uitkeringen bij werkloosheid voor de sector Defensie de zinsnede "onderdeel m en n" wijzigen in "onderdeel m respectievelijk n".
Nader rapport (reactie op het advies) van 19 januari 2011
1. Het ontwerpbesluit en de nota van toelichting zijn aangepast naar aanleiding van het advies van de Raad van State (RvS) van 15 juli 2010. De RvS merkt op dat de in het ontwerpbesluit vervatte voorstellen mogelijk leiden tot een indirect onderscheid naar leeftijd en stelt dat de voorstellen moeten blijven binnen het kader van de eis van de objectieve rechtvaardiging, die de Wet gelijke behandeling op grond van leeftijd bij de arbeid (WGBL) stelt. De RvS adviseert daarom de ontwerpartikelen 29a, 29b en 29c zodanig aan te passen dat zij binnen het kader van de WGBL blijven en binnen de ruimte van de wettelijke grondslag (i.c. de artikelen 12, 12k en 12 quinquies MAW 1931) van het ontwerpbesluit. Hieraan is gevolg gegeven door in de genoemde artikelen de algemeen gestelde leeftijdsgrenzen te schrappen en alleen uit te gaan van maximale looptijden in rang. Het bereiken van deze maximale looptijd in rang wordt daarbij niet gehanteerd als dragende grond is voor het ontslagbesluit. In plaats daarvan wordt op basis van objectieve criteria individueel per militair bepaald of hij al dan niet in aanmerking komt ontslag. Ten aanzien van soldaten en korporaals is het ontslag gebaseerd op een negatief bevorderingsbesluit en ten aanzien van onderofficieren en officieren op een negatief doorstroombesluit en zal feitelijk plaatsvinden op het moment van het bereiken van de maximale looptijd in rang.
2. Aan de redactionele opmerkingen van de Raad is aandacht besteed.
3. Tot slot merk ik op dat een nieuw Artikel IV, onder vernummering van oud Artikel IV in V, is toegevoegd. Dit betreft een technische wijziging te weten een aanpassing van een inwerkingtredingbepaling. De praktische uitvoering van de aangepaste inwerkingtreding heeft al plaatsgevonden.
Ik moge u hierbij het gewijzigde ontwerpbesluit en de nota van toelichting wederom doen toekomen en U verzoeken overeenkomstig dit ontwerp te besluiten
De Minister van Defensie
(1) Artikelen 29a, tweede en derde lid, artikel 29b, tweede en derde lid, en artikel 29c.
(2) Artikel 39, tweede lid, onderdeel i (ontslaggronden) en de toelichting op de artikelen 29a tot en met 29c.
(3) Kamerstukken II 2005/06, 30 674, nr. 3, blz. 6.
(4) Richtlijn 2000/78/EG van de Raad van 27 november 2000 tot instelling van een algemeen kader voor gelijke behandeling in arbeid en beroep (PbEG L303).
(5) Het oordeel van de Commissie Gelijke Behandeling van 28 mei 2010 (Oordeel 2010-82) is hiervoor een indicatie.
(6) Aanpassing is dan ook aangewezen voor artikel 30 en artikel III van het ontwerpbesluit in verband met de daarin gehanteerde verwijzing naar genoemde artikelen.