Uitspraak 202602981/2/R3

202602981/2/R3.
Datum uitspraak: 5 november 2026

AFDELING
BESTUURSRECHTSPRAAK

Uitspraak van de voorzieningenrechter van de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State op een verzoek om het treffen van een voorlopige voorziening (artikel 8:81 van de Algemene wet bestuursrecht), hangende het hoger beroep van:

[verzoeker] en anderen, allen wonend in Groningen,

verzoekers,

tegen de uitspraak van de voorzieningenrechter van de rechtbank Noord-Nederland (rechtbank) van 18 september 2026 in zaak nr. 26/2008 in het geding tussen:

[verzoeker] en anderen

en

het college van burgemeester en wethouders van Groningen.

Procesverloop

In het besluit van 13 november 2025 heeft het college een omgevingsvergunning verleend voor het vellen van 9 bomen, waarvan 7 bomen met monumentale status en 2 bomen met de potentieel monumentale status, op de locatie Balkgat/Betonbos en de directe omgeving.

In het besluit op bezwaar van 27 mei 2026 heeft het college de motivering bij de omgevingsvergunning aangevuld, een vergunningvoorschrift toegevoegd en de herplantplicht aangescherpt.

In de uitspraak van 18 september 2026 heeft de rechtbank het door [verzoeker] en anderen daartegen ingestelde beroep gegrond verklaard, het besluit van 27 mei 2026 vernietigd voor zover daarin het vergunningvoorschrift is opgenomen dat de bomen pas mogen worden geveld nadat het wijzigingsbesluit voor het omgevingsplan bekend is gemaakt door publicatie in het Gemeenteblad. De rechtbank heeft zelf in de zaak voorzien door dit voorschrift aan te passen naar: "Een individuele boom mag pas worden geveld nadat een wijzigingsbesluit voor het omgevingsplan is vastgesteld conform een ontwerp dat de betreffende boom niet spaart en nadat het college het wijzigingsbesluit voor het omgevingsplan bekendgemaakt heeft door publicatie in het Gemeenteblad."

Tegen deze uitspraak hebben [verzoeker] en anderen hoger beroep ingesteld. Zij hebben ook de voorzieningenrechter verzocht een voorlopige voorziening te treffen.

Het college heeft een schriftelijke uiteenzetting gegeven.

De voorzieningenrechter heeft het verzoek behandeld op een zitting van 22 oktober 2026, waar [verzoeker] en anderen, bij monde van [verzoeker], [gemachtigde A] en [gemachtigde B], en het college van burgemeester en wethouders van Groningen, vertegenwoordigd door mr. T.M. Senff en R. van Houdt, zijn verschenen. Ook zijn op de zitting [bedrijf A], vertegenwoordigd door mr. M.H. Blokvoort, advocaat in Deventer, [gemachtigde C] en [gemachtigde D], en Stadshavens B.V., vertegenwoordigd door [gemachtigde E].

Overwegingen

1.       Op 8 juli 2025 heeft [bedrijf A] een omgevingsvergunning aangevraagd voor het kappen van 9 bomen op de gronden tussen het Balkgat, het Damsterdiep, de kade langs het Eemskanaal en de Eltjo Ruggeweg in Groningen. De bomen staan op gronden waar een nieuwe woonwijk is voorzien, als onderdeel van het project "Stadshavens", specifiek "Deelplan 1". Binnen Deelplan 1 komen 307 woningen en 6.000 m² aan commerciële functies. Voor de invulling van Deelplan 1 is op 14 juli 2026 een ontwerp van een wijzigingsbesluit van het omgevingsplan ter inzage gelegd. De verwachting is dat dit wijzigingsbesluit in november wordt vastgesteld.

Het gaat om in totaal negen bomen, die in de door het college vastgestelde "Boom Effect Analyse `Ontwikkeling Stadshavens deelplan l'" van 2 juli 2025 (BEA) zijn aangeduid met nummers 22, 45, 62, 64, 66, 67, 86, 482 en 485. Het gaat om één Zwarte Els, vijf Italiaanse populieren, één Rode Esdoorn, één Kraakwilg en één Zomereik. De BEA is op 4 november 2025 nog aangevuld met de notitie "Nadere onderbouwing kap bomen deelplan 1" en de "Memo civieltechnische alternatieven voor inpassing boom 45".

2.       Het college heeft de aangevraagde vergunning in het besluit van 13 november 2025 verleend. Volgens het college is er sprake van een "dringende reden" voor de kap van de bomen, zoals bedoeld in artikel 4:11, lid 1, van de Algemene Plaatselijke Verordening Groningen 2021 (APVG), omdat de bomen het bouwrijp maken van het terrein voor Deelplan 1 belemmeren. Daarmee is er sprake van een ruimtelijke ontwikkeling zoals bedoeld in de Beleidsregels APVG Behoud van groen: kap en herplant 2022 (beleidsregels).

3.       Naar aanleiding van het bezwaar van [verzoeker] en anderen, en de uitspraak van de voorzieningenrechter van de rechtbank van 29 januari 2026, heeft het college in het besluit op bezwaar van 27 mei 2026 aan de vergunning het voorschrift toegevoegd dat de bomen pas mogen worden geveld na publicatie van het wijzigingsbesluit voor het omgevingsplan (het wijzigingsbesluit) in het Gemeenteblad. Verder heeft het college de omgevingsvergunning nader gemotiveerd met een bomenpaspoort, waarin per boom is aangegeven dat en waarom behoud niet mogelijk is, welke alternatieven voor de kap zijn onderzocht en hoe de belangen zijn gewogen van boombehoud enerzijds en woningbouw, mobiliteit, nutsvoorzieningen en waterveiligheid anderzijds. Omdat in de bezwaarfase bleek dat boom 86 al was gekapt, heeft het college in het bestreden besluit ten aanzien van die boom de omschrijving aangepast en vergunninghouder verplicht één extra boom te planten, op een herkenbare locatie in Stadshavens of anders binnen 500 meter van de projectgrens van Stadshavens.

4.       De rechtbank heeft in haar uitspraak van 18 september 2026 het hierboven genoemde vergunningvoorschrift vernietigd en zelf voorziend gewijzigd naar het volgende voorschrift: "Een individuele boom mag pas worden geveld nadat een wijzigingsbesluit voor het omgevingsplan is vastgesteld conform een ontwerp dat de betreffende boom niet spaart en nadat het college het wijzigingsbesluit voor het omgevingsplan bekendgemaakt heeft door publicatie in het Gemeenteblad."

5.       [verzoeker] en anderen kunnen zich niet verenigen met de uitspraak van de rechtbank. Zij vinden dat de rechtbank het toetsingskader onjuist heeft toegepast, dat het bomenpaspoort de gebreken in motivering niet hersteld, alternatieven voor Deelplan 1 waarmee de bomen behouden kunnen worden onvoldoende zijn onderzocht, er nog ruimtelijke onzekerheden zijn, het vergunningvoorschrift onvoldoende bescherming biedt, de herplantplicht een duidelijke termijn mist, en compensatie dichterbij moet plaatsvinden.

Beoordeling van het verzoek

6.       De voorzieningenrechter zal met een belangenafweging bepalen of vooruitlopend op de beoordeling in de bodemprocedure een voorlopige voorziening moet worden getroffen.

7.       De belangen van [verzoeker] en anderen zijn gelegen in het voorkomen van de onomkeerbare kap van de (potentieel) monumentale bomen.

Daartegenover staan de belangen van [bedrijf A] en Stadshavens. Zij hebben belang bij het spoedig kunnen starten met het bouwrijp maken van de gronden binnen Deelplan 1 om daarmee de ook woningbouw mogelijk te maken. Daarvoor moeten de bomen gekapt worden. Ook is door het [bedrijf A] en Stadshavens aangegeven dat, in verband met de planning van de realisatie van Deelplan 1, de kap van de bomen moet plaatsvinden voor de start van het broedseizoen in februari.

7.1.    Hoewel de voorzieningenrechter zich bewust is van de grote belangen van het [bedrijf A] en Stadshavens bij het bouwrijp maken van Deelplan 1, is de voorzieningenrechter van oordeel dat in dit geval de belangen van [verzoeker] en anderen bij het voorkomen van de kap van de bomen zwaarder wegen. De voorzieningenrechter overweegt het volgende.

Een afwijzing van het verzoek om voorlopige voorziening zou onomkeerbare gevolgen hebben. De kap van de bomen kan niet ongedaan worden gemaakt en gelet op de (potentieel) monumentale waarde van de bomen, weegt de voorzieningenrechter het belang bij het (voorlopige) behoud van de bomen daarom zwaar mee.

Verder overweegt de voorzieningenrechter dat met de kapvergunning wordt vooruitgelopen op de ontwikkeling van Deelplan 1, waarvoor het wijzigingsbesluit nog moet worden vastgesteld. De voorzieningenrechter overweegt dat de bezwaren die [verzoeker] en anderen hebben die gaan over de alternatieven en de inrichting van Deelplan 1, behandeld moeten worden in een procedure over het wijzigingsbesluit waarmee die inrichting mogelijk gemaakt wordt.

Conclusie

8.       Gelet op het voorgaande ziet de voorzieningenrechter aanleiding om de besluiten van 13 november 2025 en 27 mei 2026 te schorsen. Daarbij zal vanwege de samenhang tussen deze kapvergunning en het wijzigingsbesluit ten behoeven van Deelplan 1 voor de geldingsduur van de schorsing worden aangesloten bij de procedure over het wijzigingsbesluit.

De voorzieningenrechter merkt hierbij op dat de getroffen voorlopige voorziening in elk geval van rechtswege vervalt op het moment dat in de bodemprocedure over deze kapvergunning uitspraak wordt gedaan.

9.       Het college moet de proceskosten vergoeden.

Het gaat om reis- en verletkosten voor het bijwonen van de zitting. [verzoeker] en anderen hebben verzocht om vergoeding van proceskosten van drie personen. Als meerdere personen gezamenlijk een verzoekschrift hebben ingediend, dan worden als regel maar voor één van de gezamenlijk procederende verzoekers de reis- en verletkosten vergoed. De voorzieningenrechter ziet geen aanleiding om daarop in dit geval een uitzondering te maken. Dit betekent dat het college de reis- en verletkosten van één van hen moet vergoeden.

De verletkosten worden in verband met het bijwonen van de zitting forfaitair vastgesteld op zes uur. [verzoeker] en anderen hebben de hoogte van hun verletkosten niet nader onderbouwd. Daarom wordt het laagste uurtarief van € 9,00 toegekend. De totale verletkosten worden vastgesteld op € 54,00. Beslissing

De voorzieningenrechter van de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State:

I.        schorst bij wijze van voorlopige voorziening het besluit van 13 november 2025, kenmerk GRN-00021383, en het besluit van 27 mei 2026, kenmerk 384523-2025, beide van het college van burgemeester en wethouders van Groningen, waarbij het volgende geldt;

-        de schorsing geldt tot vier weken na de bekendmaking van het wijzigingsbesluit van het omgevingsplan van de gemeente Groningen ten behoeve van Deelplan 1;

-        indien één of meer van de verzoekers in deze procedure binnen vier weken na de bekendmaking van het hiervoor genoemde wijzigingsbesluit een verzoek tot schorsing van dat wijzigingsbesluit heeft ingediend, dan geldt de schorsing tot de dag waarop de voorzieningenrechter uitspraak heeft gedaan in die voorzieningenprocedure;

-        als het hiervoor genoemde verzoek geheel of gedeeltelijk wordt toegewezen, dan geldt de schorsing tot de dag dat de in die voorzieningenprocedure getroffen voorziening vervalt;

II.       veroordeelt het college van burgemeester en wethouders van Groningen tot vergoeding van bij [verzoeker] en anderen in verband met de behandeling van het verzoek opgekomen proceskosten tot een bedrag van € 127,25, met dien verstande dat bij betaling van genoemd bedrag aan een van hen het bestuursorgaan aan zijn betalingsverplichting heeft voldaan;

III.      gelast dat het college van burgemeester en wethouders van Groningen aan [verzoeker] en anderen het door hen voor de behandeling van het verzoek betaalde griffierecht ten bedrage van € 200,00 vergoedt, met dien verstande dat bij betaling van genoemd bedrag aan een van hen het bestuursorgaan aan zijn betalingsverplichting heeft voldaan.

Aldus vastgesteld door mr. A. ten Veen, voorzieningenrechter, in tegenwoordigheid van mr. F.R. Schadd, griffier.

w.g. Ten Veen
voorzieningenrechter

w.g. Schadd
griffier

Uitgesproken in het openbaar op 5 november 2026

1076