Uitspraak 202404329/1/R2

202404329/1/R2.
Datum uitspraak: 4 november 2026

AFDELING
BESTUURSRECHTSPRAAK

Uitspraak op het hoger beroep van:

[appellant], wonend in Lage Mierde, gemeente Reusel-De Mierden,
appellant,

tegen de uitspraak van de rechtbank Oost­-Brabant van 8 juli 2024 in zaak nr. 22/1019 in het geding tussen:

[appellant]

en

het college van burgemeester en wethouders van Reusel-De Mierden.

Procesverloop

Bij besluit van 21 december 2021 heeft het college het verzoek van [appellant] om handhavend op te treden tegen het gebruik van een houtkachel en het stoken van open vuur op het perceel [locatie 1] te Lage Mierde afgewezen.

Bij besluit van 20 april 2022 heeft het college het door [appellant] daartegen gemaakte bezwaar ongegrond verklaard.

Bij uitspraak van 8 juli 2024 heeft de rechtbank het door [appellant] daartegen ingestelde beroep gegrond verklaard, het besluit van 20 april 2022 vernietigd en het college opgedragen om binnen twaalf weken na de dag van verzending van de uitspraak een nieuw besluit te nemen op het bezwaar, met inachtneming van de uitspraak.

Tegen deze uitspraak heeft [appellant] hoger beroep ingesteld.

Bij besluit van 13 november 2024 heeft het college het door [appellant] gemaakte bezwaar tegen het besluit van 21 december 2021 opnieuw ongegrond verklaard en dit besluit, onder aanvulling van de motivering, in stand gelaten.

[appellant] heeft een nader stuk ingediend.

Het college heeft een schriftelijke uiteenzetting gegeven.

De Afdeling heeft de zaak op zitting behandeld op 14 oktober 2026, waar [appellant] en het college, vertegenwoordigd door K. Verouden-van Overdijk, zijn verschenen.

Overwegingen

Overgangsrecht inwerkingtreding Omgevingswet

1.       Op 1 januari 2024 zijn de Omgevingswet en de Invoeringswet Omgevingswet in werking getreden. Als een verzoek om handhaving van de Wet algemene bepalingen omgevingsrecht (Wabo) is ingediend vóór het tijdstip van inwerkingtreding van de Omgevingswet, dan blijft op grond van artikel 4.3, aanhef en onder a, van de Invoeringswet Omgevingswet het recht zoals dat gold onmiddellijk vóór dat tijdstip van toepassing tot het besluit op dat verzoek onherroepelijk wordt.

Het verzoek om handhaving van de Wabo is gedaan op 25 juli 2021. Dat betekent dat in dit geval de Wabo, zoals die gold vóór 1 januari 2024, van toepassing blijft.

Inleiding

2.       [appellant] woont aan de [locatie 2] in Lage Mierde. Hij ervaart overlast door het stoken van open vuur en het gebruik van een houtkachel in de tuinkamer op het perceel aan de [locatie 1]. Volgens [appellant] leiden de rook en stank van de houtkachel van zijn buren tot gezondheidsproblemen en een aantasting van zijn leef- en woongenot. [appellant] heeft het college verzocht om tegen deze situatie handhavend op te treden. Door een gemeentelijke toezichthouder zijn bij controles geen overtredingen van de Algemene Plaatselijke Verordening Reusel-De Mierden of het Bouwbesluit 2012 (Bouwbesluit) geconstateerd. Daarom heeft het college geweigerd om handhavend op te treden.

De uitspraak van de rechtbank

3.       De rechtbank heeft geoordeeld dat het besluit van 20 april 2022 onzorgvuldig is voorbereid, omdat het college op basis van de uitgevoerde controles onvoldoende inzicht heeft gekregen in de hinder of overlast die ontstaat door het gebruik van de houtkachel. De rechtbank heeft vervolgens geoordeeld dat geen overtreding van artikel 7.22 van het Bouwbesluit kan worden vastgesteld zonder nader onderzoek naar de gevolgen van het gebruik van de houtkachel. Daarvoor moeten dus controles worden verricht terwijl de houtkachel wordt gestookt. Daarom oordeelt de rechtbank ook dat er onvoldoende bewijsmateriaal is om over te gaan tot het opleggen van een preventieve bestuursdwangaanschrijving. De rechtbank heeft het college opgedragen om een nieuw besluit te nemen met de aanwijzing dat minimaal één onverwachte controle bij een brandende houtkachel moet plaatsvinden aan de hand van het stappenplan van de Stichting Advisering bestuursrechtspraak (STAB), zoals omschreven in rechtsoverweging 6 van de uitspraak van de rechtbank Oost-Brabant van 12 juli 2019, ECLI:NL:RBOBR:2019:4055.

Het hoger beroep

Overtreding

4.       [appellant] betoogt dat de rechtbank niet heeft onderkend dat het college op grond van het door hem ingediende bewijsmateriaal een overtreding van artikel 7.22 van het Bouwbesluit had moeten vaststellen en daarom (preventief) handhavend had moeten optreden. Hierbij wijst [appellant] onder meer op door hem ingediende overlastklachten, door hem gemaakte foto’s en video’s van de rookgassen en diverse documenten over de gezondheidsrisico’s van houtrook.

4.1.    Artikel 7.22 van het Bouwbesluit bepaalt onder meer dat het, onverminderd het bij of krachtens dit besluit of de Wet milieubeheer bepaalde, verboden is in, op of aan een bouwwerk of op een open erf of terrein voorwerpen of stoffen te plaatsen, te werpen of te hebben, handelingen te verrichten of na te laten of werktuigen te gebruiken, waardoor op voor de omgeving hinderlijke of schadelijke wijze rook, roet, walm of stof wordt verspreid.

4.2.    Zoals de rechtbank terecht heeft overwogen, is artikel 7.22 van het Bouwbesluit, gelet op de nota van toelichting bij dit artikel (Stb. 2011, 416, blz. 342-343), een restbepaling die door het bevoegd gezag kan worden toegepast, indien naar zijn oordeel optreden tegen het gebruik van een bouwwerk, open erf of terrein vanwege gevaarzetting, dreigende aantasting van de volksgezondheid of overmatige hinder noodzakelijk is en meer specifieke bepalingen geen soelaas bieden. Uit artikel 7.22 van het Bouwbesluit vloeit niet voort wanneer moet worden gesproken van overmatige hinder. Het is aan het college om dit in een concrete situatie vast te stellen.

4.3.    De Afdeling volgt de rechtbank in het oordeel dat in dit geval geen overtreding van artikel 7.22 van het Bouwbesluit kan worden vastgesteld zonder nader onderzoek door één of meer controles te verrichten terwijl de houtkachel in gebruik is. Weliswaar kan uit de door [appellant] ingediende foto’s en video’s van de rookgassen worden geconcludeerd dat de houtkachel in gebruik is geweest, maar daaruit kan niet worden geconcludeerd dat dit ook tot overmatige hinder heeft geleid. Niet ieder gebruik van een houtkachel is immers aan te merken als hinder in de zin van artikel 7.22 van het Bouwbesluit. Zo zijn rookontwikkeling en rookhinder afhankelijk van (onder meer) de weersomstandigheden en de manier van stoken en kan hinder worden voorkomen als ervoor wordt gezorgd dat een goede verbranding en goede verspreiding van de rook plaatsvindt.

4.4.    Naar aanleiding van het verzoek om handhaving heeft het college tussen september 2021 en april 2022 twaalf controles laten uitvoeren. Bij tien controles stond de houtkachel niet aan. Op 2 februari 2022 is de houtkachel op verzoek aangemaakt in het bijzijn van de toezichthouder. Op 5 april 2022 is een controle uitgevoerd waarbij de houtkachel in gebruik was. De toezichthouders hebben bij deze controles geen overmatige hinder door het gebruik van de houtkachel geconstateerd.

4.5.    De Afdeling volgt de rechtbank in het oordeel dat het college niet preventief handhavend had moeten optreden. Zoals de Afdeling eerder heeft overwogen, volgt uit artikel 5:7 van de Algemene wet bestuursrecht (Awb) dat een besluit tot het opleggen van een preventieve last onder dwangsom slechts kan worden genomen als zich een gevaar voordoet van een overtreding van een concreet bij of krachtens de wet gesteld voorschrift die met aan zekerheid grenzende waarschijnlijkheid zal plaatsvinden. De Afdeling verwijst hiervoor naar haar uitspraak van 27 november 2024, ECLI:NL:RVS:2024:4868. De Afdeling is van oordeel dat de rechtbank terecht heeft geconcludeerd dat die situatie zich hier niet voordoet. De twee controles waarbij de houtkachel in gebruik was, maar waarbij geen overmatige hinder is geconstateerd, en de door [appellant] aangeleverde foto’s en video’s geven daarvoor onvoldoende aanleiding.

Het betoog slaagt niet.

Opdracht aan het college

5.       [appellant] betoogt dat de rechtbank ten onrechte de opdracht aan het college heeft gegeven om nader onderzoek uit te laten voeren aan de hand van het stappenplan van de STAB. Volgens [appellant] is dit geen geschikte oplossing voor het probleem, want volgens dit stappenplan moet het college contact opnemen met en voorlichting geven aan [persoon], terwijl [persoon] steeds geen medewerking heeft verleend aan eerdere onderzoeken.

5.1.    De Afdeling is van oordeel dat de rechtbank het college de opdracht heeft mogen geven om nader onderzoek uit te laten voeren aan de hand van het stappenplan van de STAB. De rechtbank heeft terecht geen aanleiding gezien om zelf in de zaak te voorzien, nu er geen overtreding is geconstateerd. De rechtbank heeft op grond van artikel 8:72, vierde lid, van de Awb een discretionaire bevoegdheid om het college op te dragen een nieuw besluit te nemen of een andere handeling te verrichten met inachtneming van haar aanwijzingen. De rechtbank heeft voldoende gemotiveerd waarom zij in dit geval gebruik heeft gemaakt van deze discretionaire bevoegdheid. Voor het oordeel dat een onderzoek aan de hand van het stappenplan van de STAB geen geschikte oplossing voor het probleem is, ziet de Afdeling geen aanleiding.

Het betoog slaagt niet.

Conclusie hoger beroep

6.       Het hoger beroep is ongegrond. De Afdeling bevestigt de uitspraak van de rechtbank, voor zover aangevallen.

Het beroep tegen het besluit van 13 november 2024

7.       Bij besluit van 13 november 2024 heeft het college opnieuw beslist op het bezwaar van [appellant], dit bezwaar ongegrond verklaard en het besluit van 21 december 2021, onder aanvulling van de motivering, in stand gelaten. Het college heeft aan dit besluit nieuwe onaangekondigde controles ten grondslag gelegd, waarbij de houtkachel niet in gebruik is aangetroffen. [appellant] heeft verder geen melding over het gebruik van de houtkachel gedaan bij de gemeente. Het college heeft daaruit geconcludeerd dat de houtkachel maar zelden in gebruik is. Daarom heeft het college het verzoek om handhaving opnieuw afgewezen. Dit besluit wordt, gelet op artikel 6:19, eerste lid, en artikel 6:24 van de Awb, van rechtswege geacht onderwerp te zijn van dit geding.

8.       [appellant] betoogt dat het college niet heeft voldaan aan de opdracht van de rechtbank, omdat het college geen onverwachte controles heeft uitgevoerd en het stappenplan van de STAB niet correct heeft gevolgd. Volgens [appellant] heeft het college namelijk ten onrechte geen berekening van de geuremissie volgens het programma "V-Stacks" gemaakt, zoals wordt voorgesteld in stap 10 van het stappenplan. Tot slot wijst [appellant] erop dat de rechtsmiddelenclausule ontbreekt in het besluit van 13 november 2024.

8.1.    De Afdeling is van oordeel dat het college aan de opdracht van de rechtbank heeft voldaan. Naar aanleiding van de uitspraak van de rechtbank heeft het college onaangekondigde controles uitgevoerd aan het adres [locatie 1] op 29 juli, 4 en 9 augustus en 11 september 2024, waarbij de houtkachel niet in gebruik was. [appellant] heeft ingestemd met het verzoek van het college om de beslistermijn met vier weken te verlengen, zodat het college nadere controles kon uitvoeren. Vervolgens heeft het college opnieuw onaangekondigde controles uitgevoerd op 20 en 30 september en op 13 en 30 oktober 2024, waarbij de houtkachel wederom niet in gebruik was. Het college en [appellant] hebben afgesproken dat [appellant] gedurende deze gehele periode telefonisch kon aangeven wanneer de houtkachel brandt, zodat op dat moment een onverwachte controle kon worden uitgevoerd, maar [appellant] heeft in deze periode geen meldingen van overlast gemaakt. Op de zitting heeft [appellant] toegelicht dat dit komt omdat hij in deze periode geen overlast van de houtkachel heeft ondervonden. Op basis daarvan heeft het college de conclusie mogen trekken dat de houtkachel in die periode maar zelden in gebruik was.

Nu de houtkachel niet in gebruik was tijdens de door het college uitgevoerde controles, heeft het college de kwaliteit van het gebruik van de houtkachel niet aan alle stappen van het stappenplan van de STAB kunnen toetsen. Daardoor is het college ook niet toegekomen aan de berekening van de geuremissie volgens het programma "V-Stacks" uit stap 10 van het stappenplan.

Verder stelt de Afdeling vast dat er, in tegenstelling tot wat [appellant] heeft aangevoerd, wel een rechtsmiddelenclausule is opgenomen in het besluit van 13 november 2024.

Het betoog slaagt niet.

Conclusie beroep

9.       Het beroep is ongegrond.

Proceskosten

10.     Het college hoeft geen proceskosten te vergoeden.

Beslissing

De Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State:

I.        bevestigt de uitspraak van de rechtbank, voor zover aangevallen;

II.       verklaart het beroep tegen het besluit van 13 november 2024 ongegrond.

Aldus vastgesteld door mr. A. ten Veen, lid van de enkelvoudige kamer, in tegenwoordigheid van mr. M.A. Graaff-Haasnoot, griffier.

w.g. Ten Veen
lid van de enkelvoudige kamer

w.g. Graaff-Haasnoot
griffier

Uitgesproken in het openbaar op 4 november 2026

531-1201