Rijkswet procedures decoratiestelsel.
- Kenmerk
- W04.26.00207/I/K
- Datum aanhangig
- 9 juli 2026
- Datum vastgesteld
- 4 november 2026
- Datum advies
- 4 november 2026
- Datum publicatie
- 9 november 2026
- Vindplaats
- Website Raad van State
- Binnenlandse zaken en Koninkrijksrelaties
- Wet
Toon inhoud
Bij Kabinetsmissive van 9 juli 2026, no.2026001519, heeft Uwe Majesteit, op voordracht van de Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties, bij de Afdeling advisering van de Raad van State van het Koninkrijk ter overweging aanhangig gemaakt het voorstel van Rijkswet houdende regels met betrekking tot het Kapittel der Militaire Willems-Orde, het Kapittel voor civiele orden en de Kanselier der Nederlandse Orden, en regels met betrekking tot de procedures en bevoegdheden inzake de verlening van onderscheidingen in de Militaire Willems Orde, in de Orde van de Nederlandse Leeuw en in de Orde van Oranje-Nassau (Rijkswet procedures decoratiestelsel), met memorie van toelichting.
Samenvatting
Volgens de regering is het stelsel van door de staat ingestelde onderscheidingen toe aan juridisch onderhoud. De regering heeft daartoe twee wetsvoorstellen voor advies aan de Afdeling advisering van de Raad van State (van het Koninkrijk) voorgelegd: de Rijkswet procedures decoratiestelsel voor onderscheidingen in de ridderorden en de Wet aanvullende procedures decoratiestelsel voor andere staatsonderscheidingen die geen ridderorden zijn. De Afdeling heeft de voorstellen in samenhang beoordeeld en brengt twee gelijkluidende adviezen uit over deze voorstellen.
De Afdeling adviseert om als wordt beoogd dat alle staatsonderscheidingen onderdeel zijn van een gedeeld decoratiestelsel van het gehele Koninkrijk, de betrokkenheid van overheidsorganen van de Caribische landen bij de verlening van staatsonderscheidingen niet in een Nederlandse wet te regelen, maar in een vormvrije onderlinge regeling of consensusrijkswet.
De Afdeling adviseert daarnaast om na te gaan of bij de verwerking van persoonsgegevens de waarborgen ter bescherming van de persoonlijke levenssfeer van betrokkenen op onderdelen nader wettelijk kunnen worden ingekaderd. Zij adviseert daarnaast om in de toelichting in te gaan op de gevolgen die beperking van het recht op inzage heeft voor het recht op rectificatie.
Verder adviseert de Afdeling om regels over wanneer de ministerraad moet besluiten over een voordracht voor verlening van een koninklijke onderscheiding over te laten aan het reglement van orde van de ministerraad. Ook adviseert de Afdeling om het uitsluiten van bezwaar en beroep tegen besluiten over de verlening van staatsonderscheidingen te regelen door de toepasselijke bepalingen van deze wetten op te nemen in hoofdstuk 1 van bijlage 2 bij de Algemene wet bestuursrecht (Awb). Tot slot adviseert de Afdeling de wetsvoorstellen na te lopen op onduidelijkheden voor de aansluiting op de bestaande praktijk.
In verband met het voorgaande is aanpassing wenselijk van de toelichting en zo nodig van het wetsvoorstel.
Advies
1. Gelijkluidende adviezen over twee wetsvoorstellen
Nederland kent tientallen door de staat ingestelde onderscheidingen (de staatsonderscheidingen). (zie noot 1) Samen met andere erkende onderscheidingen vormen zij het decoratiestelsel. (zie noot 2) Sommige van de staatsonderscheidingen worden bij koninklijk besluit toegekend; dat zijn de koninklijke onderscheidingen. Hieronder vallen onderscheidingen in een van de twee civiele ridderorden (de Orde van de Nederlandse Leeuw en de Orde van Oranje-Nassau, de zogenaamde "lintjes") en de militaire ridderorde (de Militaire Willems-Orde). Ook de Erepenning voor Menslievend Hulpbetoon is een koninklijke onderscheiding. Daarnaast zijn er tal van andere staatsonderscheidingen.
De regering heeft twee wetsvoorstellen voor advies aan de Afdeling advisering voorgelegd om het stelsel van verlening van staatsonderscheidingen te (her)codificeren, vooral op het terrein van de gegevensverwerking. Het eerste voorstel, de Rijkswet procedures decoratiestelsel (zie noot 3) (hierna: Rpd), regelt de procedure voor de verlening van onderscheidingen in de ridderorden. Het tweede voorstel, de Wet aanvullende procedures decoratiestelsel (zie noot 4) (hierna: Wapd), regelt de procedure voor de verlening van andere staatsonderscheidingen die geen ridderorden zijn, in het bijzonder de Erepenning voor menslievend hulpbetoon. (zie noot 5)
De twee voorstellen zien allebei op het stelsel van verlening van staatsonderscheidingen. Omdat de voorstellen nauw met elkaar verbonden zijn en gelijktijdig aan de Afdeling zijn voorgelegd, heeft zij de twee voorstellen in samenhang beoordeeld. Hoewel sommige onderdelen van de tekst meer relevant kunnen zijn voor het ene wetsvoorstel dan voor het andere, brengt de Afdeling gelijkluidende adviezen uit over deze voorstellen.
2. Achtergrond en inhoud van de wetsvoorstellen
Volgens de regering is het decoratiestelsel toe aan juridisch onderhoud. (zie noot 6) Dat onderhoud ziet in de eerste plaats op het introduceren van grondslagen voor de verwerking van persoonsgegevens. Bij de verlening van een onderscheiding worden door de betrokken overheidsorganen veel persoonsgegevens verzameld, beoordeeld en gedeeld, zowel van degene die wordt voorgedragen voor een onderscheiding (de decorandus) als van degene die iemand voordraagt. Ook worden de persoonsgegevens van anderen verwerkt, zoals ondersteuners van de voordracht of anderen wier gegevens voorkomen in de stukken. Het is volgens de regering zonder verwerking van deze gegevens niet mogelijk te beoordelen of aan iemand een onderscheiding kan worden verleend. (zie noot 7) Daarnaast wordt in registers bijgehouden aan wie een onderscheiding is verleend. (zie noot 8) De wetsvoorstellen beogen deze verwerking te regelen conform de eisen van de Algemene verordening gegevensbescherming (AVG).
In de tweede plaats bepalen de wetsvoorstellen dat iemand niet voor zichzelf een onderscheiding kan aanvragen. (zie noot 9) Ook sluiten de wetsvoorstellen uit dat iemand in bezwaar en beroep kan gaan tegen een besluit over de verlening van een onderscheiding. (zie noot 10) De regering beoogt op die manier het karakter van onderscheidingen als gunst te behouden en juridisering van het decoratiestelsel tegen te gaan. (zie noot 11)
In de derde plaats beogen de wetsvoorstellen de noodzakelijke vertrouwelijkheid in de decoratieprocedures te waarborgen, mede in het licht van de regeling van de toegang tot informatie die berust bij de overheid in de Wet open overheid (Woo). (zie noot 12) Deze vertrouwelijkheid geldt ook voor beleidsinhoudelijke informatie. (zie noot 13)
Tot slot wordt de rol van de Kanselier in een aantal opzichten van een juridische grondslag voorzien en verduidelijkt en wordt een grondslag gecreëerd voor besluiten tot instelling van (nieuwe) staatsonderscheidingen. (zie noot 14)
De wetsvoorstellen hebben niet tot doel de beoordeling en verlening van koninklijke onderscheidingen inhoudelijk te wijzigen of veranderingen aan te brengen in de huidige praktijk. (zie noot 15) Het decoratiestelsel vindt zijn oorsprong in 1815 (zie noot 16) en heeft zich door de eeuwen heen ontwikkeld tot het stelsel zoals we dat nu kennen. De Afdeling is zich bewust van deze lange traditie en onderkent de uitdagingen die de modernisering van zo een historisch stelsel met zich brengt.
3. Eén gedeeld decoratiestelsel voor het Koninkrijk?
De regering heeft ervoor gekozen om de (her)codificatie van het decoratiestelsel vorm te geven in twee wetsvoorstellen. Als reden voor deze opsplitsing geeft de regering aan dat het Statuut alleen de ridderorden heeft aangewezen als aangelegenheid van het Koninkrijk. (zie noot 17) Het regelen van onderscheidingen die geen ridderorde zijn, betreft volgens de regering een autonome bevoegdheid van elk van de landen van het Koninkrijk. (zie noot 18) Vanwege dat onderscheid heeft de regering ervoor gekozen om de procedure voor de verlening van onderscheidingen in de ridderorden te (her)codificeren in een rijkswet (de Rpd), en voor de overige staatsonderscheidingen in een Nederlandse wet (de Wapd).
De gekozen wettelijke vormgeving roept vragen op. Deze gaan in de kern om de vraag of er niet feitelijk sprake is van een gedeeld decoratiestelsel voor het gehele Koninkrijk. Dat zou namelijk vragen om een andere vormgeving.
Een Nederlandse wet kan geen regeling bevatten over autonome bevoegdheden van de Caribische landen. Door de overige staatsonderscheidingen in de Wapd te regelen, is het dus niet mogelijk om in die wet overheidsorganen van de Caribische landen een rol te geven bij de verlening van die onderscheidingen. Tegelijkertijd lijkt dit juist wel de bedoeling van de regering.
Uit de toelichting blijkt dat de regering het decoratiestelsel ziet als één geheel, waarbij ook onderscheidingen die niet de ridderorden betreffen kunnen worden toegekend en uitgereikt in de Caribische landen van het Koninkrijk. (zie noot 19) De verlening van onderscheidingen in een Caribisch land van het Koninkrijk veronderstelt dat overheidsorganen van de Caribische landen hierin een rol hebben. Anders is het niet mogelijk om voldoende kennis te verzamelen over bijvoorbeeld het maatschappelijke draagvlak om een onderscheiding te verlenen. (zie noot 20) Zo kent de Wapd een bepaling die voorziet in een bevoegdheid van de gouverneurs van de Caribische landen om een voorstel te doen tot toekenning van de Erepenning voor menslievend hulpbetoon. (zie noot 21)
Als het inderdaad de bedoeling is van de regering dat ook staatsonderscheidingen die geen ridderorden zijn gedeeld worden binnen het gehele Koninkrijk, dan vraagt dit om een andere vormgeving. De betrokkenheid van de overheidsorganen van de Caribische landen kan dan niet in een Nederlandse wet worden geregeld, maar wel in een onderlinge regeling tussen de landen van het koninkrijk. (zie noot 22) Deze onderlinge regeling kan uitgewerkt worden in een consensusrijkswet. (zie noot 23) Ook is het mogelijk voor de landen om op dit onderwerp samen te werken op grond van een vormvrije onderlinge regeling.
De Afdeling adviseert om in de toelichting te verduidelijken in hoeverre wordt beoogd dat alle staatsonderscheidingen onderdeel zijn van een gedeeld decoratiestelsel van het gehele Koninkrijk. Als het de bedoeling is dat overheidsorganen van de Caribische landen een rol hebben bij de verlening van de staatsonderscheidingen die niet de ridderorden betreffen, dan adviseert de Afdeling om dit te regelen bij vormvrije onderlinge regeling of consensusrijkswet. Zij adviseert om in ieder geval bepalingen die raken aan de positie van overheidsorganen van de Caribische landen uit de Wapd te schrappen.
4. Waarborgen voor de verwerking van persoonsgegevens
In het kader van de verlening van staatsonderscheidingen wordt een breed scala aan uiteenlopende persoonsgegevens verwerkt. Het kan daarbij ook gaan om bijzondere persoonsgegevens, bijvoorbeeld omdat uit de maatschappelijke activiteiten waarvoor iemand voor een onderscheiding wordt voorgedragen of uit de ondersteuningsbrieven gegevens over ras of etnische afkomst, geloofsovertuiging of seksuele geaardheid kunnen worden afgeleid. (zie noot 24) Ook kunnen bij het onderzoek naar de decorandus strafrechtelijke gegevens en politiegegevens worden opgevraagd en in het dossier opgenomen. (zie noot 25)
De verwerking van persoonsgegevens, zeker als het gaat om bijzondere persoonsgegevens, moet gepaard gaan met waarborgen om de persoonlijke levenssfeer van betrokkenen te beschermen. De wetsvoorstellen bepalen dat alle actoren in de decoratieprocedure zijn gebonden aan geheimhouding. (zie noot 26) Daarnaast moeten op basis van de wetsvoorstellen bij of krachtens amv(r)b, onderscheidenlijk bij landsverordening, regels worden gesteld over de soort persoonsgegevens die mogen worden verwerkt en de beveiliging, de termijnen van bewaring en de vernietiging daarvan. (zie noot 27) Ook bevatten de voorstellen grondslagen om bij amv(r)b te bepalen dat het recht op inzage van persoonsgegevens wordt beperkt. (zie noot 28) Op grond van het inzagerecht hebben betrokkenen het recht om te weten of een organisatie hun persoonsgegevens verwerkt, en zo ja, welke gegevens dat zijn en hoe die worden gebruikt. (zie noot 29)
De Grondwet vereist in beginsel dat beperking van het recht op eerbiediging van de persoonlijke levenssfeer op hoofdlijnen in de wet plaatsvindt. (zie noot 30) Daarnaast moeten delegatiegrondslagen zo concreet en nauwkeurig mogelijk worden begrensd en bij voorkeur worden beperkt tot het niveau van amvb. De delegatiegrondslagen voor de regeling van de soort persoonsgegevens die mogen worden verwerkt en de beveiliging, de termijnen van bewaring en de vernietiging daarvan zijn in de wetsvoorstellen niet nader ingekaderd. En door gebruik te maken van facultatieve in plaats van dwingende delegatie, wordt de keuze om al dan niet af te wijken van het recht op inzage niet op het niveau van de wet gemaakt.
De Afdeling begrijpt dat de grote verscheidenheid aan persoonsgegevens die verwerkt wordt in het kader van de verlening van onderscheidingen inherent is aan de bijzondere aard van het decoratiestelsel. De redenen waarom iemand gedecoreerd kan worden zijn zeer divers. Ook voor de beoordeling of er lokaal maatschappelijk draagvlak is voor de verlening en of iemand van onbesproken gedrag is, kunnen zeer uiteenlopende factoren meespelen. Nadere afbakening van de soort persoonsgegevens die een rol mag spelen in de beoordeling van de aanvraag lijkt daarom niet goed mogelijk.
Omdat het lastig is het soort persoonsgegevens dat relevant is om een aanvraag te kunnen behandelen op voorhand te begrenzen, wegen de andere waarborgen ter bescherming van de persoonlijke levenssfeer van betrokkenen des te zwaarder.
Gelet op het belang van waarborgen ter bescherming van de persoonlijke levenssfeer van betrokkenen, en gelet op de bijzondere aard van het decoratiestelsel, verdient het aanbeveling om deze waarborgen op hoofdlijnen zoveel mogelijk in de wet uit te werken. (zie noot 31) Dat geldt voor in ieder geval de vraag welke kring van personen toegang tot de gegevens heeft, de termijnen van bewaring en vernietiging van de persoonsgegevens en voor de keuze om het recht op inzage al dan niet geheel of gedeeltelijk te beperken.
Daarnaast is onduidelijk hoe het recht op rectificatie uitgeoefend kan worden door betrokkenen, als het recht op inzage wordt beperkt. De wetsvoorstellen regelen geen mogelijkheid om het recht op rectificatie te beperken. Een verzoek tot rectificatie lijkt echter te veronderstellen dat personen weten welke gegevens over hen zijn vastgelegd. De toelichtingen gaan niet in op de verhouding tussen deze twee rechten.
De Afdeling adviseert daarom om waar mogelijk de waarborgen ter bescherming van de persoonlijke levenssfeer van betrokkenen op onderdelen nader wettelijk in te kaderen. Zij adviseert daarnaast om in de toelichting in te gaan op de gevolgen die deze beperking heeft voor het recht op rectificatie, en de voorstellen zo nodig aan te passen.
5. Procedure bij verschil van inzicht tussen minister en Kapittel
Bij koninklijke onderscheidingen is het een vakminister die uiteindelijk de voordracht doet voor het koninklijke besluit om de onderscheiding te verlenen. (zie noot 32) De minister baseert zich daarbij op het voorstel en de uitgebrachte adviezen. Voor de ridderorden is de bevoegdheid van de minister om al dan niet een voordracht te doen niet wettelijk genormeerd. In de praktijk is het eindadvies van het Kapittel leidend. (zie noot 33)
De Rpd voorziet voor de civiele orden in een delegatiegrondslag om bij amvrb regels te stellen over de procedure die gevolgd moet worden wanneer een minister tot een ander oordeel komt dan het Kapittel van de civiele orden. (zie noot 34) Deze delegatiegrondslag vormt een specifiekere wettelijke basis voor de al bestaande procedure in het Reglement op de Orde van de Nederlandse Leeuw en de Orde van Oranje-Nassau (ook een amvrb). (zie noot 35) Volgens deze bestaande procedure dient bij een verschil van inzicht tussen de minister en het Kapittel het voorstel voor onderscheiding te worden voorgelegd aan de ministerraad, die uiteindelijk beslist. Overigens merkt de Afdeling op dat de voorstellen voor de Militaire Willems-Orde en de Erepenning voor menslievend hulpbetoon niet voorzien in een vergelijkbare regeling, terwijl ook bij die koninklijke onderscheidingen de minister beoordelingsruimte heeft. (zie noot 36)
Een procedure waarin besluitvorming door de ministerraad is voorzien raakt aan de interne werkwijze van de ministerraad. Voor een dergelijke regel ligt het meer voor de hand om deze op te nemen in het reglement van orde van de ministerraad dan in een amvrb.
De Afdeling adviseert om regels over wanneer de ministerraad moet besluiten over een voordracht voor verlening van een koninklijke onderscheiding over te laten aan het reglement van orde van de ministerraad. Een specifiekere wettelijke grondslag voor de bij verschillen van inzicht te volgen procedure is in dat geval niet nodig.
6. Bezwaar en beroep uitsluiten via de bijlage bij de Awb
Om het karakter van een staatsonderscheiding als gunst te waarborgen bepalen de wetsvoorstellen dat iemand niet voor zichzelf een onderscheiding kan aanvragen. (zie noot 37) Ook wordt bezwaar of beroep tegen een besluit over de verlening van een onderscheiding uitgesloten. (zie noot 38)
Voor het stelsel van bestuursrechtelijke rechtsbescherming is de Awb het uitgangspunt. Wanneer er aanleiding is om bezwaar en beroep uit te sluiten, dan gebeurt dit door opname in hoofdstuk 1 van bijlage 2 bij de Awb. Het vasthouden aan deze systematiek draagt bij aan de overzichtelijkheid van het stelsel van bestuursrechtelijke rechtsbescherming. Het uitsluiten van bezwaar en beroep behoort dus geregeld te worden in de passende bijlage van de Awb, en niet in de Rpd en Wapd zelf.
Voor zover de regering ervoor gekozen heeft om dit in de Rpd te regelen omdat dit een rijkswet is en de Awb slechts een Nederlandse wet is, overweegt de Afdeling het volgende. Bij de uitvoering van rijkswetgeving geldt dat voor de rechtsbescherming wordt aangesloten bij de rechtsregels van het land waar het betrokken bestuursorgaan zijn zetel heeft. Omdat op grond van de Rpd een minister in Nederland belast is met de besluitvorming in het kader van de uitvoering van deze wet, is hierop de Awb van toepassing. (zie noot 39) Ondanks de status als rijkswet, behoort ook bezwaar en beroep tegen besluiten genomen op grond van de Rpd dus eventueel uitgezonderd te worden in de Awb.
De Afdeling adviseert daarom om het uitsluiten van bezwaar en beroep tegen besluiten over de verlening van staatsonderscheidingen op grond van de Rpd of de Wapd te regelen door de toepasselijke bepalingen van deze wetten op te nemen in hoofdstuk 1 van bijlage 2 bij de Awb.
7. (Her)codificatie bestaande praktijk?
Uit de toelichting blijkt dat de wetsvoorstellen bedoeld zijn als (her)codificatie van de bestaande praktijk en in die praktijk geen wijzigingen beogen aan te brengen. (zie noot 40) Verschillende bepalingen in de wetsvoorstellen roepen echter de vraag op of de wettekst daarmee op alle punten in lijn is. Als voorbeelden wijst de Afdeling op:
- Op grond van de Rpd worden bij of krachtens amv(r)b, onderscheidenlijk bij landsverordening, regels gesteld over de soort persoonsgegevens die mogen worden verwerkt en de beveiliging, de termijnen van bewaring en de vernietiging daarvan. (zie noot 41) De formulering ‘bij landsverordening’ maakt dat, anders dan voor Nederland, subdelegatie van deze bevoegdheid in de Caribische landen van het Koninkrijk niet is toegestaan.
- De Rpd voorziet alleen in een grondslag voor de beperking van het recht op inzage van de betrokkene in de persoonsgegevens die worden verwerkt in het kader van de verlening van onderscheidingen in de civiele ridderorden in een Nederlandse amvb. (zie noot 42) Dat betekent dat het niet mogelijk is om het recht op inzage bij de verlening van onderscheidingen in de Caribische landen te beperken.
- De Wapd voorziet niet in een grondslag voor het verwerken van persoonsgegevens van strafrechtelijke aard. (zie noot 43) Tegelijkertijd kent bijvoorbeeld het instellingsbesluit voor de Museumpenning een regeling om de penning tijdelijk of blijvend te ontnemen ‘indien de drager zich naar Onze beoordeling dit ereteken niet langer waardig toont’. (zie noot 44) Zonder wettelijke grondslag is het niet toegestaan om in het kader van deze ontnemingsmogelijkheid persoonsgegevens van strafrechtelijke aard te verwerken.
- De Wapd creëert een wettelijke grondslag om bij kb of bij ministerieel besluit staatsonderscheidingen in te stellen. (zie noot 45) Voor zover deze instellingsbesluiten algemeen verbindende voorschriften bevatten, is onduidelijk waarom instelling in plaats van bij kb niet bij amvb dient plaats te vinden, in ieder geval voor nieuwe onderscheidingen. (zie noot 46)
De Afdeling adviseert de wetsvoorstellen op onduidelijkheden voor de aansluiting op de bestaande praktijk na te lopen en indien nodig aan te passen.
Conclusie
De Afdeling advisering van de Raad van State van het Koninkrijk heeft een aantal opmerkingen bij het voorstel van rijkswet en adviseert de regering om daarmee rekening te houden voordat zij het voorstel van rijkswet indient bij de Tweede Kamer der Staten-Generaal en aan de Staten van Aruba, aan die van Curaçao en aan die van Sint Maarten overlegt.
De vice-president van de Raad van State van het Koninkrijk
Voetnoten
(1) Staatsonderscheidingen zijn ere- of onderscheidingstekens die bij wet, koninklijk besluit of ministerieel besluit zijn ingesteld. Zie artikel 1 Wapd.
(2) Zie voor een overzicht: https://www.lintjes.nl/onderscheidingen/officiele-onderscheidingen.
(3) Voorstel van Rijkswet houdende regels met betrekking tot het Kapittel der Militaire Willems-Orde, het Kapittel voor civiele orden en de Kanselier der Nederlandse Orden, en regels met betrekking tot de procedures en bevoegdheden inzake de verlening van onderscheidingen in de Militaire Willems-Orde, in de Orde van de Nederlandse Leeuw en in de Orde van Oranje-Nassau, W04.26.00207/I/K, KetenID WGK011474.
(4) Voorstel van wet houdende regels met betrekking tot procedures en bevoegdheden inzake de verlening van andere staatsonderscheidingen dan onderscheidingen in een ridderorde, W04.26.00208/I, KetenID WGK28782.
(5) Toelichting op de Wapd, algemeen deel, par. 1. Algemeen.
(6) Toelichting op de Rpd, algemeen deel, par. 1.1. Algemeen en Toelichting op de Wapd, algemeen deel, par. 1. Algemeen.
(7) Toelichting op de Rpd, algemeen deel, par. 3.3.b Noodzakelijk in een democratische samenleving en par. 3.4.3. Verwerking bijzondere persoonsgegevens.
(8) En wie een Koninklijke onderscheiding in een van de civiele orden heeft geweigerd. Zie voorgestelde artikelen 9, eerste lid en 17, eerste lid, Rpd en 7 Wapd.
(9) Voorgestelde artikelen 21, eerste lid, Rpd en 13, eerste lid, Wapd. Dit geldt niet voor de Militaire Willems-Orde, deze kan wel door de betrokkene zelf worden aangevraagd. Zie artikel 2, onder b, Reglement op de Militaire Willems-Orde. Zie ook de toelichting op de Rpd, algemeen deel, par. 4.1. Algemeen.
(10) Voorgestelde artikelen 21, tweede lid, Rpd en 13, tweede lid, Wapd. Dat betekent ook dat bezwaar en beroep is uitgesloten met betrekking tot de aard van de toegekende onderscheiding. Voor onderscheidingen die geen ridderorden zijn kan bij of krachtens de wet (of voor het verbod om voor zichzelf een onderscheiding aan te vragen in het besluit tot instelling van de betreffende onderscheiding) van deze twee voorschriften worden afgeweken, zie voorgesteld artikel 13, eerste en tweede lid, Wapd.
(11) Toelichting op de Rpd, algemeen deel, par. 5. De onderscheiding als een gunst.
(12) Voorgestelde artikelen 20, eerste en tweede lid, Rpd en 12 Wapd. Zie ook de toelichting op de Rpd, algemeen deel, par. 11.3.b. De procedure vraagt vertrouwelijkheid.
(13) De toelichting sluit aan bij de rechtspraak van de Afdeling bestuursrechtspraak op dit punt: ABRvS 20 december 2023, ECLI:NL:RVS:2023:4756.
(14) Voorgestelde artikelen 11, eerste en tweede lid, 15, eerste lid, 16 en 17 Wapd.
(15) Toelichting op de Rpd, par. 1.1. Algemeen. De Afdeling signaleert overigens dat de Wet van 30 april 1940 tot herziening van de wet van 30 april 1815, no. 5, Stb. 33, houdende instelling van de Militaire Willems-Orde (Wet herziening Wet instelling Militaire Willems-Orde, Stb. 1940, 100) het recht op een jaarlijkse toelage alleen toekent aan weduwen en niet aan weduwnaars (artikel 9, zesde lid).
(16) Met de Wet instelling Militaire Willems-Orde (Wet van 30 april 1815, nr. 5, Stb. 1815, nr. 33) en de Wet instelling van de Orde van de Nederlandse Leeuw (wet van 29 september 1815, Stb. 1815, nr. 47).
(17) Artikel 3, eerste lid, sub d Statuut voor het Koninkrijk der Nederlanden. Zie ook Toelichting op de Rpd, par. 1.3. Rijkswet.
(18) Toelichting op de Rpd, par. 1.3. Rijkswet.
(19) Toelichting op de Wapd, algemeen deel, par. 1. Algemeen.
(20) Daarbij is van belang dat met de herziening van het decoratiestelsel in de jaren negentig het primaat om initiatief te nemen tot een onderscheiding bij het lokale niveau is belegd, zie Kamerstukken II 1987/88, 20668 (R1354), nr. 3, p. 10-11.
(21) Voorgesteld artikel 3, tweede lid Wapd; Toelichting op de Wapd, algemeen deel, par. 3.1. Rijkswet.
(22) Artikel 38, eerste en tweede lid, Statuut voor het Koninkrijk der Nederlanden; Zie ook het advies van de Afdeling advisering van de Raad van State van het Koninkrijk van 2 oktober 2024 over 70 jaar Statuut voor het Koninkrijk, ‘Samenwerking op basis van wederzijds begrip’, (W04.24.00248/I/K), hoofdstuk 3.
(23) Denkbaar is om deze bepalingen op te nemen in de Rpd. De Rpd krijgt dan een hybride karakter als deels verplichte rijkswet op grond van artikel 3, eerste lid, onder d en artikel 14 van het Statuut en deels als een consensusrijkswet op grond van artikel 38, tweede lid, van het Statuut. Dit hybride karakter kan acceptabel zijn om de overzichtelijkheid van het stelsel te bevorderen.
(24) Toelichting op de Rpd, algemeen deel, par. 3.1. Algemeen en par. 3.4.3. Verwerking bijzondere persoonsgegevens. Zie ook toelichting op de Wapd, algemeen deel, par. 3.2 Verwerking van persoonsgegevens.
(25) Toelichting op de Rpd, algemeen deel, par. 3.4.4. Strafrechtelijke persoonsgegevens en toelichting op de Wapd, algemeen deel, par. 3.2 Verwerking van persoonsgegevens.
(26) Voorgestelde artikelen 20, tweede lid, Rpd en 12, tweede lid, Wapd.
(27) Voorgestelde artikelen 10, eerste en tweede lid, en 19, tweede en derde lid, Rpd en 8, tweede en derde lid, Wapd.
(28) Voorgestelde artikelen 10, derde lid, en 19, vierde lid, Rpd en 8, vierde lid, Wapd. Deze grondslagen zijn alleen van toepassing op de in de voorstellen uitdrukkelijk geregelde koninklijke onderscheidingen, en niet op de ‘overige onderscheidingen’ bedoeld in paragraaf 3 van de Wapd.
(29) Artikel 15 van de AVG. Het recht op inzage en rectificatie van persoonsgegevens wordt ook zelfstandig erkend in artikel 10, derde lid, van de Grondwet.
(30) Artikel 10 van de Grondwet. Zie ook het advies van de Afdeling advisering van 20 november 2019 over de Wet gegevensverwerking door samenwerkingsverbanden (WGS), W16.19.0159/II, Kamerstukken II 2019/20, 35447, nr. 4, punt 7; advies van de Afdeling advisering van 18 maart 2026 over de Wet op de defensiegereedheid, W07.25.00374/II, Kamerstukken II 2025/26, 36970, nr. 4, punt 8c.
(31) Zie ook het advies van de Afdeling advisering van 19 november 2025 over de wijziging van de Mediawet 2008 om de uitvoering van de publieke mediaopdracht op lokaal niveau te versterken, W05.25.00173/I, Kamerstukken II 2025/26, 36917, nr. 4.
(32) Voorgestelde artikelen 8, eerste lid, en 16, eerste lid, Rpd en 5, eerste, tweede en derde lid, Wapd.
(33) Kamerstukken II 1987/88, 20668 (R1354), nr. 3, p. 11.
(34) Voorgesteld artikel 16, vierde lid, Rpd.
(35) Artikel 9, zesde lid, Reglement op de Orde van de Nederlandse Leeuw en de Orde van Oranje-Nassau. Dit is een amvrb vastgesteld op grond van artikel 14 van de wet van 29 september 1815, houdende instelling van de Orde van de Nederlandse Leeuw en op artikel 13 van de wet van 4 april 1892, houdende instelling van de Orde van Oranje-Nassau. Het voorstel bevat hiervoor overigens geen omhangbepaling.
(36) Voorgestelde artikelen 8, eerste lid, Rpd en 5, vierde lid, Wapd.
(37) Zie de toelichting op de Rpd, algemeen deel, par. 5. De onderscheiding als een gunst.
(38) Voorgestelde artikelen 21, tweede lid, Rpd en 13, tweede lid, Wapd. Dit betekent ook dat geen bezwaar en beroep openstaan met betrekking tot de aard van de toegekende onderscheiding, zie de toelichting op de Rpd, algemeen deel, par. 5. De onderscheiding als een gunst. Voor staatsonderscheidingen die geen onderscheiding in een ridderorde zijn kan bij of krachtens de wet anders worden bepaald. Bezwaar- en beroepschriften tegen een toegekende onderscheiding aan iemand anders of van iemand wiens voorstel om een ander te decoreren is afgewezen worden overigens nu al niet-ontvankelijk verklaard, omdat anderen dan de decorandus geen belanghebbenden zijn bij een onderscheiding: ABRvS 22 maart 2006, ECLI:NL:RVS:2006:AV6230.
(39) De minister van Defensie of de minister die het aangaat doet een voordracht voor het Koninklijk besluit tot verlening van een onderscheiding in een ridderorde, zie artikelen 8, eerste lid, en 16, eerste lid, Rpd. Voor de civiele orden is de minister die het aangaat volgens artikel 1 Rpd een minister in Nederland. Zie ook aanwijzing 5.48 en 5.49 Ar.
(40) Toelichting op de Rpd, par. 1.1. Algemeen.
(41) Voorgestelde artikelen 10, eerste lid, en 19, tweede lid, Rpd.
(42) Voorgesteld artikel 19, vierde lid, Rpd. Voor de Militaire Willems-Orde voorziet de voorgestelde Rpd in een grondslag voor een amvrb (voorgesteld artikel 10, derde lid, Rpd).
(43) Voorgesteld artikel 10 Wapd.
(44) Artikel 5 Besluit Erepenning voor Verdiensten jegens Openbare Verzamelingen (Museumpenning).
(45) Voorgesteld artikel, eerste lid, Wapd.
(46) Zie ook Aanwijzingen voor de regelgeving 2.18.