Programma Aanpak Stikstof


PAS-uitspraken 29 mei 2019

Op 29 mei 2019 deed de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State twee belangrijke uitspraken over het Programma Aanpak Stikstof (PAS).

De Afdeling bestuursrechtspraak oordeelde dat het PAS niet als basis mag worden gebruikt voor toestemming voor activiteiten die extra stikstofuitstoot veroorzaken. Denk daarbij bijvoorbeeld aan de uitbreiding van een veehouderij of de aanleg van een nieuwe weg. Op basis van het PAS wordt vooruitlopend op toekomstige positieve gevolgen van maatregelen voor beschermde natuurgebieden, alvast toestemming gegeven voor activiteiten die mogelijk schadelijk zijn voor die gebieden. Zo’n toestemming vooraf mag niet op grond van de Europese Habitatrichtlijn. Die eist namelijk dat vooraf vast moet staan dat de geplande maatregelen daadwerkelijk resultaat hebben.

Bestemmingsplannen, tracébesluiten en (omgevings)vergunningen

Sinds de PAS-uitspraken van 29 mei 2019 is in een aantal zaken over grote bestemmingsplannen, tracébesluiten en (omgevings)vergunningen uitspraak gedaan. Ook zijn er in een aantal van dat soort zaken rechtszittingen gepland. Een overzicht daarvan staat hieronder.

Stikstof in het nieuws

Er is veel aandacht voor de stikstofproblematiek. Het Adviescollege Stikstofproblematiek (de ‘commissie Remkes’) heeft aanbevelingen gedaan hoe hiermee op korte termijn kan worden omgegaan.

Verder zijn er verschillende verduidelijkende video’s en een podcast over de PAS-uitspraken en de gevolgen daarvan verschenen.

Veehouderijen, weiden en bemesten

Sinds de PAS-uitspraken van 29 mei 2019 is al in een groot aantal zaken over veehouderijen en in zaken over het weiden van vee en bemesten van percelen, uitspraak gedaan. In die zaken is geen zitting gehouden. Een overzicht van die uitspraken is hieronder te vinden.

ADC-toets

Als gevolg van de uitspraken van 29 mei mag het PAS niet meer als toestemmingsbasis worden gebruikt voor activiteiten die extra stikstofuitstoot veroorzaken. Daarom moet per activiteit duidelijk worden gemaakt dat beschermde natuurgebieden daardoor niet worden aangetast.

Wanneer uit onderzoek blijkt dat een activiteit toch extra stikstofuitstoot op een beschermd natuurgebied veroorzaakt, kan de zogenoemde ADC-toets uitkomst bieden. Als wordt aangetoond dat voor een project geen alternatieven (A) zijn, en er dwingende redenen (D) van ‘openbaar belang’ zijn die maken dat het project door moet gaan, en de aantasting van de natuur wordt gecompenseerd (C), kan een activiteit alsnog doorgang vinden.

Een voorbeeld van een geslaagde ADC-toets is te vinden in de uitspraak van de Afdeling bestuursrechtspraak van 24 juli 2019 over de verbreding van de Kempenbaan in Veldhoven.

Prejudiciële vragen

In de PAS-zaken stelde de Afdeling bestuursrechtspraak eerder in de procedure  - op 17 mei 2017  - zogenoemde prejudiciële vragen aan het Europese Hof van Justitie in Luxemburg over de Europese Habitatrichtlijn. Het Hof van Justitie beantwoordde de vragen in een arrest van 7 november 2018.