Programma Aanpak Stikstof


PAS-uitspraken 29 mei 2019

Op 29 mei 2019 deed de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State twee belangrijke uitspraken over het Programma Aanpak Stikstof (PAS).

De Afdeling bestuursrechtspraak oordeelde dat het PAS niet als basis mag worden gebruikt voor toestemming voor activiteiten die extra stikstofuitstoot veroorzaken. Denk daarbij bijvoorbeeld aan de uitbreiding van een veehouderij of de aanleg van een nieuwe weg. Op basis van het PAS wordt vooruitlopend op toekomstige positieve gevolgen van maatregelen voor beschermde natuurgebieden, alvast toestemming gegeven voor activiteiten die mogelijk schadelijk zijn voor die gebieden. Zo’n toestemming vooraf mag niet op grond van de Europese Habitatrichtlijn. Die eist namelijk dat vooraf vast moet staan dat de geplande maatregelen daadwerkelijk resultaat hebben.

Andere zaken

In afwachting van de uitspraken van 29 mei 2019 heeft de Afdeling bestuursrechtspraak veel zaken moeten aanhouden. Het gaat dan om zo'n 180 zaken waarin bezwaarmakers het PAS ter discussie hebben gesteld en waarin geen uitspraak kon worden gedaan tot de Afdeling bestuursrechtspraak uitsluitsel over het PAS zou geven.

In het overgrote deel van die zaken heeft de Afdeling bestuursrechtspraak ondertussen al uitspraak gedaan. Het gaat dan om zaken over natuurvergunningen voor (uitbreidingen van) veehouderijen of over zaken rond het weiden van vee en het bemesten van percelen. De rest van de zaken zijn vooral bestemmingsplannen, tracébesluiten en (omgevings)vergunningen voor bijvoorbeeld snelwegen of bedrijventerreinen. In de meeste van die zaken is de afgelopen maanden uitspraak gedaan, of wordt een rechtszitting gepland.

Bestemmingsplannen, tracébesluiten en (omgevings)vergunningen

Sinds de PAS-uitspraken van 29 mei 2019 is in een aantal zaken over grote bestemmingsplannen, tracébesluiten en (omgevings)vergunningen uitspraak gedaan. Ook zijn er in een aantal van dat soort zaken rechtszittingen gepland. Een overzicht daarvan staat hieronder.

PAS in het nieuws

Er is in de media veel aandacht voor de PAS-uitspraken. De afgelopen tijd zijn er ook verschillende verduidelijkende video’s en een podcast over de uitspraken en de gevolgen daarvan verschenen.

Veehouderijen, weiden en bemesten

Sinds de PAS-uitspraken van 29 mei 2019 is al in een groot aantal zaken over veehouderijen en in zaken over het weiden van vee en bemesten van percelen, uitspraak gedaan. In die zaken is geen zitting gehouden. Een overzicht van die uitspraken is hieronder te vinden.

ADC-toets

Als gevolg van de uitspraken van 29 mei mag het PAS niet meer als toestemmingsbasis worden gebruikt voor activiteiten die extra stikstofuitstoot veroorzaken. Daarom moet per activiteit duidelijk worden gemaakt dat beschermde natuurgebieden daardoor niet worden aangetast.

Wanneer uit onderzoek blijkt dat een activiteit toch extra stikstofuitstoot op een beschermd natuurgebied veroorzaakt, kan de zogenoemde ADC-toets uitkomst bieden. Als wordt aangetoond dat voor een project geen alternatieven (A) zijn, en er dwingende redenen (D) van ‘openbaar belang’ zijn die maken dat het project door moet gaan, en de aantasting van de natuur wordt gecompenseerd (C), kan een activiteit alsnog doorgang vinden.

Een voorbeeld van een geslaagde ADC-toets is te vinden in de uitspraak van de Afdeling bestuursrechtspraak van 24 juli 2019 over de verbreding van de Kempenbaan in Veldhoven.

Prejudiciële vragen

In de PAS-zaken stelde de Afdeling bestuursrechtspraak eerder in de procedure  - op 17 mei 2017  - zogenoemde prejudiciële vragen aan het Europese Hof van Justitie in Luxemburg over de Europese Habitatrichtlijn. Het Hof van Justitie beantwoordde de vragen in een arrest van 7 november 2018.