De Raad van State is onafhankelijk adviseur van de regering over wetgeving en bestuur en hoogste algemene bestuursrechter van Nederland. De werkwijze en taken van de Raad van State zijn vastgelegd in de Grondwet en in de Wet op de Raad van State. Koning Willem-Alexander is Voorzitter van de Raad van State. De dagelijkse leiding berust bij de vice-president, momenteel is dat mr. J.P.H. Donner.

Taken van de Raad van State

  • Adviseur van de regering en parlement over wetgeving en bestuur
  • Hoogste bestuursrechter

Wetgevingsadvisering

De regering is volgens de wet verplicht om de Afdeling advisering van de Raad van State om advies te vragen over:

  • Wetsvoorstellen
  • Algemene maatregelen van bestuur
  • Goedkeuringswetten voor internationale verdragen

Toetsingskader bij adviezen
De Afdeling advisering van de Raad van State adviseert op basis van een toetsingskader. Het toetsingskader bestaat uit drie onderdelen:

Afdeling advisering
De Afdeling advisering is verdeeld in vier secties, die ieder de (wets)voorstellen van drie of vier ministeries behandelen en voorbereiden. Elke woensdag komen alle leden van de Afdeling advisering bij elkaar om te vergaderen over de wetgevingsadviezen.

Bestuursrechtspraak

De Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State is de hoogste bestuursrechter in Nederland. Dat betekent dat zij het hoogste rechterlijke college is dat een uitspraak kan doen over een geschil tussen burger en de overheid. Als overheden onderling een geschil hebben (bijvoorbeeld een gemeente en een provincie), doet de Afdeling bestuursrechtspraak hierover ook een uitspraak.
Een burger die het niet eens is met een beslissing van een gemeente, een provincie, een waterschap of de centrale overheid kan in beroep gaan bij de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State. Het gaat dan om zaken op het gebied van het milieu of de ruimtelijke ordening.
In een geschil over andere beslissingen en maatregelen (o.a. bouwzaken, subsidies, kapvergunningen, vreemdelingenzaken) moet een burger eerst in beroep bij rechtbank. Na een uitspraak van de rechtbank kunnen de burger en het overheidsorgaan nog in hoger beroep gaan bij de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State.

De Afdeling bestuursrechtspraak is verdeeld in drie juridische kamers, die zich buigen over de verschillende onderwerpen.

Voorbeelden van onderwerpen waarover de Afdeling bestuursrechtspraak uitspraken doet

  • Geschillen over bouwvergunningen
  • Handhavingsgeschillen
  • Het al dan niet toekennen van subsidies
  • Beslissingen op basis van de Wet openbaarheid van bestuur (Wob)
  • Bestemmingsplannen
  • Milieuzaken
  • Asielzaken en vreemdelingenbewaring

Voorbeelden van aansprekende zaken
De Afdeling bestuursrechtspraak behandelt bijvoorbeeld beroepen tegen grote (infrastructurele) projecten als:

  • Tweede Maasvlakte
  • Gaswinning in de Waddenzee
  • Uitbreiding van luchthavens
  • Verbreding van snelwegen met spitsstroken