Een juridische procedure lost niet altijd het achterliggende probleem van één of meer van de partijen op. Daarom is mediation een goed alternatief: de partijen zoeken samen naar een oplossing voor hun geschil. Enkele voorbeelden illustreren dat.

Geluidsoverlast

U woont al jaren tegenover een vrij rustig café-restaurant. Een nieuwe eigenaar mikt echter op meer en een ander publiek. De muziekinstallatie is aangepast en de muziekkeuze is veranderd. In het begin van de week pop en rock en tijdens het weekend house. U ondervindt veel overlast. U informeert naar de omgevingsvergunning voor het café en dit blijkt een oude Hinderwet-vergunning te zijn, die niet is aangepast aan de eisen van de tijd. De gang van zaken in het bedrijf komt dus niet meer overeen met de voorschriften van de vergunning.

U vraagt aan het gemeentebestuur om de nieuwe eigenaar te dwingen zich aan de voorschriften van zijn vergunning te houden. Het gemeentebestuur wijst uw verzoek om handhaving af. Het geeft als motivering, dat het in overleg is met de nieuwe eigenaar over de aanvraag om een nieuwe vergunning. Daarin zal alles goed en actueel worden geregeld. Het heeft volgens de gemeente geen zin om in afwachting daarvan op de oude vergunning te handhaven.

U neemt hier geen genoegen mee, vooral ook omdat de overlast voortduurt. U maakt bezwaar tegen het besluit om uw verzoek om handhaving af te wijzen. Het gemeentebestuur verklaart uw bezwaar ongegrond. U besluit om bij de rechtbank hiertegen in beroep te gaan. Wanneer de rechtbank uw beroep gegrond vindt, kan zij het besluit op bezwaar vernietigen. Het gemeentebestuur moet nu opnieuw op uw bezwaar beslissen. Het gemeentebestuur kan tegen de uitspraak van de rechtbank hoger beroep instellen bij de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State. Wanneer de rechtbank uw beroep geheel of gedeeltelijk ongegrond vindt, kunt u hoger beroep bij de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State instellen. Ook de Afdeling bestuursrechtspraak kan het besluit op bezwaar vernietigen.

Maar met de uitspraak van de Afdeling bestuursrechtspraak is er geen einde gekomen aan uw probleem, namelijk de overlast van het café-restaurant. Mediation zal zich richten op dit probleem; de mediator zal zich inspannen om de betrokken partijen – in dit geval u, het gemeentebestuur en de vergunninghouder – tot een oplossing te brengen die voor alle partijen aanvaardbaar is

Dierenliefhebber

U bent een groot dierenliefhebber. U houdt honden, een pony, geiten en enkele hangbuikzwijntjes. Uw buren ergeren zich aan het hondengeblaf en vinden dat de hangbuikzwijntjes stinken. Dat is volgens u niet het geval. Eén van uw buren bedenkt dat u zoveel dieren houdt, dat er bij u sprake is van een zogenoemde inrichting en dat u daarvoor een omgevingsvergunning voor milieu moet hebben. Die heeft u niet.

Uw buurman weet het gemeentebestuur te overtuigen dat u inderdaad zoveel dieren houdt dat er volgens de wet sprake is van een inrichting. Een gemeenteambtenaar komt bij u langs om de situatie te bespreken en vertelt u dat u een vergunning moet aanvragen. U overlegt met hem, want u loopt al een tijdje met de gedachte rond om een hondenpension te beginnen. Als u toch nu een vergunning moet aanvragen, zou dat een mooie aanleiding vormen.

U besluit om het hondenpension te beginnen en dient de aanvraag in. Na enkele maanden verleent het gemeentebestuur u de vergunning. De vergunning houdt een norm in voor het geluid dat de blaffende honden in uw pension mogen veroorzaken. Waar u al bang voor was, gebeurt. Uw buren gaan in beroep tegen de vergunning. Zij vinden de norm lang niet streng genoeg. U bent zelf onzeker over de haalbaarheid van de norm en besluit ook in beroep te gaan. U vreest dat u in de praktijk van het pension de norm niet zult kunnen naleven.

In een rechtszaak bij de bestuursrechter wordt nagegaan of de vergunning en de daarin opgenomen norm in overeenstemming is met de daarvoor geldende regels. Is dit het geval dan zullen de beroepen ongegrond worden verklaard. Is dit niet het geval en wordt een afwijking van de regels geconstateerd, dan wordt de vergunning vernietigd. Het gemeentebestuur zal dan een nieuw besluit op uw aanvraag moeten nemen.

De uitspraak van de bestuursrechter is bepalend voor de norm waaraan u zich heeft te houden. Uw buren weten tevens waar zij wat die norm betreft aan toe zijn. Het kan echter zijn, dat u door het nemen van maatregelen nog veel kunt doen aan het beperken van mogelijke hinder. Ook uw buren kunnen misschien door verandering in bepaalde activiteiten bereiken dat zij minder hinder ondervinden. In een rechtszaak bij de bestuursrechter kunnen deze kanten van het geschil vaak maar beperkt aan de orde komen. Daar concentreert het zich op de juridische kanten van de zaak.
Bij mediation zal de eerste vraag zijn: wat is nu het eigenlijke probleem? En vervolgens: kunnen we daar voor alle partijen een bevredigende oplossing voor vinden en zo ja, hoe

Villa "De rust zelve"

U bent de trotse bezitter van een schitterende villa "De rust zelve". U bent van plan de villa uit te breiden met een aanbouw voor een fitnessruimte. Hiervoor is een vergunning voor bouwen nodig en de gemeente kan die alleen afgeven na wijziging van het bestemmingsplan.

In de bestemmingsplanprocedure krijgt ook uw buurman de gelegenheid zijn zegje te doen. Hij is op zich niet tegen een uitbreiding van uw villa, maar door de plek van de aanbouw vreest hij aantasting van zijn privacy. Verder wijst hij op een fout in de publicatie van het ontwerpbestemmingsplan. U laat weten bereid te zijn rekening te houden met de privacy van uw buurman. En u vindt het vervelend dat door de procedure de verstandhouding met uw buurman een deuk heeft opgelopen.

De gemeenteraad gaat niet in op de bezwaren van uw buurman en stelt het bestemmingsplan vast. Uw buurman legt zich er niet bij neer en komt in beroep tegen het besluit tot vaststelling van het bestemmingsplan. Het beroep van de buurman wordt bij de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State behandeld.

De Afdeling bestuursrechtspraak zal aan de hand van de beroepsgronden van de buurman nagaan of het besluit van de gemeenteraad moet worden vernietigd. Dat kan gebeuren als bij de publicatie van het ontwerpbestemmingsplan in strijd met de wet is gehandeld. De procedure moet dan grotendeels worden overgedaan, zonder dat u en uw buurman weten of de aanbouw nu wel of niet door de beugel kan. Er moet een nieuw besluit worden genomen, dat weer in beroep kan worden aangevochten. Het definitieve oordeel van de rechter kan zo nog één of meer jaren op zich laten wachten.

Het kan echter zijn dat door enkele maatregelen een bevredigende oplossing voor u en uw buurman kan worden gevonden, terwijl de gemeente zich daarin ook kan vinden. Bijvoorbeeld door het plaatsen van een schutting, het planten van bomen, het laten vervallen van een raam of een andere plek van de aanbouw.

In een rechtszaak bij de Afdeling bestuursrechtspraak kunnen deze alternatieve oplossingen vaak niet of slechts beperkt aan de orde komen. Bij mediation kan dat wel. Onder regie van de mediator kunnen u en uw buurman naar een oplossing zoeken en kunnen alternatieve oplossingen worden besproken.