Samenvatting advies wetsvoorstel Wet fuserende bedrijfstakpensioenfondsen

Datum publicatie: maandag 9 oktober 2017 - Datum advies: donderdag 14 september 2017

De Afdeling advisering van de Raad van State heeft advies uitgebracht over de Wet fuserende bedrijfstakpensioenfondsen. Het wetsvoorstel is op 9 oktober 2017 bij de Tweede Kamer ingediend. Daarmee is ook het advies van de Afdeling advisering openbaar geworden.

Inhoud wetsvoorstel

Het wetsvoorstel maakt het mogelijk dat kleine en middelgrote pensioenfondsen onder voorwaarden tijdelijk gescheiden vermogens aan kunnen houden (ringfencing). Dit wordt wenselijk geacht omdat verschillen in dekkingsgraden tussen bedrijfstakpensioenfondsen een fusie kunnen belemmeren, terwijl fusies kunnen helpen om de schaalproblemen waarmee veel pensioenfondsen kampen, op te lossen. De gedachte achter het tijdelijk aanhouden van afgescheiden vermogens is dat fondsen gedurende deze tijd naar elkaar toe kunnen groeien, waarna de ringfencing niet meer nodig zou zijn.

Voorgeschiedenis wetsvoorstel

Tijdens de behandeling van de Wet algemeen pensioenfonds is aanvankelijk een amendement aanvaard, dat het mogelijk maakte om bij een fusie van bedrijfstakpensioenfondsen afgescheiden vermogens toe te staan. In verband met de juridische risico’s die volgens de staatssecretaris van Sociale Zaken en Werkgelegenheid aan dit amendement kleefden, is Afdeling advisering destijds gevraagd voorlichting te geven over dit amendement.

De Afdeling advisering heeft er in deze voorlichting op gewezen dat een gevolg van het toestaan van afgescheiden vermogens is dat de solidariteit voor een deel niet meer op het niveau van een fonds wordt vorm gegeven, maar op het niveau van de afgescheiden collectiviteitenkring. Dit gevolg verstoort de samenhang in het stelsel van verplichtgestelde bedrijfstakpensioenfondsen tussen het niveau van verplichtstelling en het niveau waarop de solidariteit is vorm gegeven. Dit terwijl solidariteitskenmerken op fondsniveau in de jurisprudentie van het Hof van Justitie van de Europese Unie de rechtvaardiging vormen voor de verplichtstelling op fondsniveau.

Uiteindelijk is de mogelijkheid van ringfencing bij fuserende bedrijfstakpensioenfondsen niet opgenomen in de Wet algemeen pensioenfonds. Die mogelijkheid is nu dus wel in het voorliggende wetsvoorstel opgenomen, maar onder voorwaarden en slechts tijdelijk.

Voorwaarden en betekenis voorstel voor de praktijk

De Afdeling advisering heeft op zichzelf begrip voor het voorstel om onder voorwaarden en tijdelijk ringfencing bij fusie van bedrijfstakpensioenfondsen toe te staan.
De Afdeling advisering merkt gelet op haar eerdere voorlichting op dat de voorwaarden die het voorstel verbindt aan het aanhouden van gescheiden vermogens terecht en noodzakelijk zijn. Het is wel cruciaal dat aan de voorwaarden streng de hand wordt gehouden, in het bijzonder de beperkte tijd waarvoor ringfencing wordt toegestaan omdat anders het stelsel van verplichtgestelde bedrijfstakpensioenfondsen alsnog zou worden ondermijnd.

De Afdeling advisering wijst er daarnaast op dat de terechte eis van tijdelijkheid bij het aanhouden van afgescheiden vermogens er toe leidt dat de fusie van bedrijfstakpensioenfondsen in feite een tijdelijk karakter krijgt. Als het niet lukt om binnen uiterlijk zes jaar naar elkaar toe te groeien, zal alsnog moeten worden gesplitst. In dat geval worden veel kosten worden gemaakt zonder dat dit tot resultaat leidt. Dit roept de vraag op in hoeverre het wetsvoorstel voor de praktijk betekenisvol zal zijn voor het oplossen van de schaalproblemen waar pensioenfondsen mee kampen. De Afdeling advisering adviseert om in de toelichting hierop nader in te gaan.

Lees hier de volledige tekst van het advies van de Afdeling advisering en het nader rapport van de staatssecretaris.