Samenvatting advies ontwerpbesluit over introductie derde WW-jaar

Datum publicatie: maandag 25 september 2017 - Datum advies: woensdag 26 juli 2017

De Afdeling advisering van de Raad van State heeft advies uitgebracht over het ontwerpbesluit tot wijziging van het Besluit fondsen en spaarregelingen in verband met de introductie van het derde WW-jaar. Het advies is op 22 september 2017 openbaar gemaakt. 

Het ontwerpbesluit

Achtergrond van het ontwerpbesluit is de introductie van private financiering van het zogenoemde derde WW-jaar, waarvoor de regering in het Sociaal Akkoord haar steun heeft toegezegd. De oprichting van het beoogde nieuwe fonds vormt onderdeel van een pakket maatregelen. Het doel van dat fonds is om de beperking van de publiekrechtelijke werkloosheidsuitkering tot twee jaar te kunnen repareren door een privaatrechtelijke regeling op cao-niveau voor het derde WW-jaar. Uit dat fonds kan het derde WW-jaar vervolgens worden betaald. Omdat een landelijk dekkend stelsel voor alle sectoren wordt beoogd, is het volgens de toelichting de bedoeling om voor de introductie van het fonds gebruik te maken van verzamel-cao's. De verzamel-cao's zullen voor maximaal tien sectoren worden afgesloten, zodat die gezamenlijk een landelijk dekkend bereik hebben.

Verzamel-cao's

De Afdeling advisering maakt kritische kanttekeningen bij de beoogde constructie van de verzamel-cao en de daarmee samenhangende indeling in tien sectoren. Volgens de toelichting is één nationale verzamel-cao niet mogelijk, omdat daarmee buiten het kader wordt getreden van de Wet op het verbindend en onverbindend verklaren van bepalingen van collectieve arbeidsovereenkomsten. Die wet stelt als eis dat de cao geldt voor 'een bedrijfstak'. Om toch hetzelfde resultaat te bereiken wordt daarom gedacht aan een indeling van alle verschillende bedrijfstakken en ondernemingen in (maximaal) tien sectoren waarvoor per sector één verzamel-cao zal worden gecreëerd. De toelichting maakt niet duidelijk waarom een landelijk dekkend stelsel van tien verzamel-cao's wél verenigbaar is met genoemde wet. De Afdeling advisering ziet inhoudelijk geen verschil tussen één nationale verzamel-cao en tien verzamel-cao's met landelijke dekking.

Pseudowetgeving

Daarnaast heeft de Afdeling advisering bezwaar tegen de redenering in de toelichting dat bepalingen uit de verzamel-cao's algemeen verbindend verklaard kunnen worden, als zij aan het daartoe opgestelde toetsingskader voldoen. Dit miskent dat de afweging van het algemeen belang bij een algemeen verbindende publieke regeling breder is dan de afweging van belangen voor specifieke groepen van werkgevers en werknemers, zoals bij een CAO gebruikelijk is. Een dergelijke regeling leidt ertoe dat het algemeen belang van werknemers zowel door middel van een publieke als een privaatrechtelijke regeling kan worden nagestreefd en verbindend opgelegd. Dit leidt tot een vorm van pseudowetgeving.

Wetswijziging

Aangezien het beoogde resultaat ook binnen het bestaande cao-stelsel kan worden bereikt, adviseert de Afdeling advisering om af te zien van het gebruik van het instrument van de verzamel-cao. Als het de bedoeling is om de figuur van verzamel-cao's met landelijke dekking te introduceren, ligt het in de rede de wet aan te passen. Verder moet dan het toetsingskader voor de algemeen verbindend verklaring worden aangepast om het doel van het ontwerpbesluit, de 'reparatie' van het derde WW-jaar, mogelijk te maken. Ten slotte dient de toelichting meer aandacht te besteden aan de uitvoering van de regeling, de gevolgen van het verzekeringskarakter ervan en de aansluiting op andere wettelijke regelingen.

Lees hier de volledige tekst van het advies van de Afdeling advisering en het nader rapport van de minister.