Samenvatting advies wetsvoorstel strafbaarstelling illegaal verblijf

Datum publicatie: maandag 14 januari 2013 - Datum advies: vrijdag 6 januari 2012

De Afdeling advisering van de Raad van State heeft advies uitgebracht over het voorstel van wet tot wijziging van de Vreemdelingenwet 2000 in verband met de strafbaarstelling van illegaal verblijf van vreemdelingen in Nederland. Het voorstel strekt ertoe onrechtmatig verblijf in Nederland van vreemdelingen die meerderjarig zijn strafbaar te stellen in de vorm van een overtreding. De voorgestelde straffen zijn hechtenis van ten hoogste vier maanden of een geldboete van de tweede categorie. Het wetsvoorstel is op 14 januari 2013 bij de Tweede Kamer ingediend. Daarmee is ook het advies van de Raad van State openbaar geworden.

Toegevoegde waarde
De Afdeling advisering gaat in het advies eerst in op de vraag naar de toegevoegde waarde van het voorstel. Daarbij wijst de Afdeling advisering erop dat de huidige wetgeving reeds strafbaarstelling van illegaal verblijf kent, wanneer vreemdelingen in strijd met het inreisverbod in Nederland verblijven. De Afdeling advisering betwijfelt het nut van de voorgestelde generieke strafbaarstelling van illegaal verblijf ten opzichte van de strafbaarstelling van illegaal verblijf in strijd met het inreisverbod. Vreemdelingen voor wie de voorgestelde generieke strafbaarstelling is bedoeld vallen immers voor het grootste gedeelte reeds onder de bestaande wetgeving.

Europees recht
De Afdeling advisering beoordeelt het voorstel verder in het licht van Europees recht en de uitleg die het Hof van Justitie van de Europese Unie tot nu toe heeft gegeven aan de Terugkeerrichtlijn. De Afdeling advisering adviseert het voorstel aan te passen zodat de doelstelling van de Terugkeerrichtlijn (dat vreemdelingen de lidstaat waar ze illegaal verblijven verlaten) niet in gevaar wordt gebracht. Verder adviseert de Afdeling advisering om in het voorstel duidelijk te maken dat strafrechtelijke sancties wegens illegaal verblijf pas dan mogen worden toegepast, wanneer eerst minder vergaande en in de Terugkeerrichtlijn voorgeschreven stappen ter uitzetting zijn doorlopen.

Maatschappelijke effecten
Ten slotte vraagt de Afdeling advisering de regering in de toelichting in te gaan op de maatschappelijke effecten van het voorstel. Daartoe behoort bijvoorbeeld het risico dat illegale vreemdelingen die slachtoffer zijn van uitbuiting en geweld door de criminalisering van illegaal verblijf minder snel geneigd zullen zijn om dit te melden aan de politie. Ook kan het voorstel gevolgen hebben voor de bereidheid van de illegale vreemdelingen om zich te melden voor vrijwillig vertrek of voor het alsnog doen van een aanvraag voor rechtmatig verblijf.

Lees hier de volledige tekst van het advies van de Raad van State en het nader rapport van de minister.