De Raad van State heeft op 7 september 2009 advies uitgebracht over het wetsvoorstel voor een Crisis- en herstelwet. De regering heeft dit advies op 15 september 2009 openbaar gemaakt. Het wetsvoorstel is vooral gericht op de versnelde uitvoering van ruimtelijke en infrastructurele projecten. Daarmee wil de regering de gevolgen van de economische crisis bestrijden en de economische structuur van Nederland versterken. De Raad is het met de regering eens dat de economische crisis en de groei van de werkloosheid in de bouwsector het nodig maken om op korte termijn een aantal grote bouwprojecten en infrastructuurprojecten uit te voeren. Daarom vindt de Raad het terecht dat de regering de mogelijkheden voor wetswijzigingen onderzoekt.

De Crisis- en herstelwet bevat een groot aantal tijdelijke en permanente maatregelen. De Raad onderscheidt drie typen maatregelen:

1. tijdelijke maatregelen gericht op conjunctuurherstel, zoals versoepeling van regels voor tijdelijke
    verhuur van te koop staande woningen en voor de complexgewijze renovatie van huurwoningen;

2. tijdelijke maatregelen gericht op versterking van de economische structuur, zoals de aanwijzing
    van milieuontwikkelingsgebieden, de aanpassing van het bestuursprocesrecht voor een groot
    aantal projecten, en versoepeling van de regels over milieueffectrapportage, en

3. permanente maatregelen, zoals aanpassing van de onteigeningswet en vereenvoudiging van de
    Natuurbeschermingswet 1998.

In zijn advies schetst de Raad de financieel-economische, bestuurlijke en juridische context waarbinnen het wetsvoorstel moet worden beoordeeld. Vervolgens gaat hij na of het wetsvoorstel beantwoordt aan de doelstelling van bestrijding van de negatieve gevolgen van de economische crisis. Van een deel van de voorgestelde maatregelen vindt de Raad dat zij inderdaad aan dat doel beantwoorden. Onder meer de versoepeling van regels voor milieueffectrapportage en voor de verhuur van te koop staande woningen kunnen bijdragen aan conjunctuurherstel. Versnelling van de uitvoering van infrastructurele en grote bouwprojecten kan leiden tot versterking van de economische structuur. De aanpassingen echter van het bestuursprocesrecht, de beperking van het beroepsrecht van provincie-, gemeente- en waterschapsbesturen, en de aanwijzing van milieuontwikkelingsgebieden hebben maar een beperkt versnellend effect. Zij hebben ook geen direct verband met de economische ontwikkelingen op de korte of de langere termijn.

De Raad is kritisch over de voorgestelde wijzigingen van de Natuurbeschermingswet 1998 in het licht van de Europeesrechtelijke randvoorwaarden. Over de wijzigingen van de onteigeningswet is de Raad eveneens kritisch. Volgens hem moet een koppeling blijven bestaan tussen de planologische procedures en het onteigeningsbesluit om de rechtszekerheid van eigenaren te waarborgen. Daarnaast levert de aanpassing van de onteigeningswet maar weinig tijdwinst op.

Omdat ook de Raad de versnelde uitvoering van projecten die voor werkgelegenheid zorgen, belangrijk vindt, doet hij de suggestie tijdwinst te zoeken in gestroomlijnde voorbereiding en concentratie van besluitvorming naar het voorbeeld van de Deltawet grote rivieren. Aldus kan worden voorzien in een snelle, integrale en zorgvuldige voorbereiding en uitvoering van een duidelijk beperkt en zorgvuldig gekozen aantal projecten die substantieel bijdragen aan versterking van de economische structuur of aan het behoud van de werkgelegenheid.

Klik hier voor de volledige tekst van het advies onder nummer W01.09.0253/I en de reactie van de minister-president.